هدف: پژوهش حاضر که باهدف تبیین و شناسایی پیشرانهای اقتصاد سیاسی اثرگذار بر قدرت نظامی جمهوری اسلامی ایران انجام گردیده است. روش: این تحقیق ازلحاظ هدف کاربردی و از حیث ماهیت و روش توصیفی - تحلیلی است. برای شناسایی پیشرانهای اقتصاد سیاسی از اسناد و مدارک بالادستی و منابع کتابخانهای استفادهشده است. تجزیهوتحلیل دادههای کیفی مبتنی بر روش تحلیل مضمون (نرمافزار اطلستی. آی)، انجام که به شناسایی بیش از 270 مضمون پایه منجر گردیده است. یافتهها: مضامین پایه پس از ترکیب و تلخیص به 64 مضمون محوری تقلیل و درنهایت 14 مقوله اصلی بهعنوان پیشرانهای کلیدی استخراجشده است. نتیجهگیری: یافتههای تحقیق نشان میدهد، اقتصاد سیاسی داخلی از اثرگذاری بیشتری بر قدرت نظامی ایران برخوردار است. ترتیب توالی اثرگذاری پیشرانها عبارت است از: جغرافیا و منابع استراتژیک، دولت رانتیر، مجتمعهای نظامی- صنعتی، ارکان قدرت سیاسی، روابط و مناسبات خارجی، استراتژی ژئوپلیتیکی، نظم وستفالی، شوکهای نفتی، نظم آنارشیک، تجارت خارجی، دیپلماسی دفاعی، نظم لیبرال، جهانی شدن و تحریمهای بینالمللی. همچنین ابعاد قدرت نظامی متأثر از اقتصاد سیاسی به ترتیب اولویت عبارتاند از: هزینههای نظامی، تجهیزات و فناوری، دیپلماسی دفاعی، نیروی انسانی، فرماندهی و مدیریت و ساختار سازمانی.
ابرین، رابرت. و مارک، ویلیامز. (1398). اقتصاد سیاسی جهانی، ترجمه: چگنیزاده، غلامعلی و راه نجات، میترا، تهران: وزارت امور خارجه، چاپ دوم.
احتشامی، انوشیروان. (1396). اقتصاد سیاسی، جنگ و انقلاب (بررسی سیر دگرگونی در منطقه خلیجفارس). ترجمه: فرخنده، ایوب و سلامی استاد، محمد. تهران: انتشارات دنیای اقتصاد، چاپ اوّل.
ادیبزاده، مجید. (1392). خیزش عقلایی شدن در طلوع ایران مدرن، تهران، انتشارات ققنوس.
ارغونی پیر سلامی، فریبرز. (1394). باز درآمدی بر روابط چین و ایران در پرتوی هویتهای بینالمللی، تهران: مخاطب.
اطاعت، جواد. و نصرتی، حمیدرضا. (1392). ژئوپلیتیک نفت و سیاست خارجی ایران، تهران: علم.
ایوبیپور، محمد. و عیوضی، محمدرحیم. (1398). تعیین پیشرانهای تمدن سازی نوین اسلامی با رویکرد تحلیل تأثیر متقاطع، دو فصلنامه مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، تهران: دانشگاه شاهد، 2(1). 400-387.
آزاد، امیر حامد. (1396). نیروی قدس: برسازی استراتژیک ایران، تهران: مطالعات اندیشهسازان نور.
باری، کلارک. (1396). اقتصاد سیاسی تطبیقی، مترجم: عباس حاتمی، تهران: کویر، چاپ سوم.
بروکز، استفان. و ولفورث، ویلیام. (1395). جهان نامتوازن (روابط بینالملل و چالش استیلای آمریکا)، ترجمه: فاطمینژاد، سید احمد و احمد صادقی، تهران: وزارت امور خارجه.
بروکس، ریسا. و استنلی، الیزابت. (1397). خلق قدرت نظامی (سرچشمههای اثربخشی نظامی)، ترجمه: موسسه آموزشی و پژوهشی صنایع دفاعی و مرکز آیندهپژوهی علوم و فناوری دفاعی، تهران.
بشریه، حسین. (1378). دولت و جامعه مدنی (گفتمانهای جامعهشناسی سیاسی)، ویژه مجله نقد و نظر، تهران: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
بول، هدلی. (1396). جامعه آنارشیک، مطالعهای در باب نظم در سیاست جهان، ترجمه: فاطمه سلیمانی پورلک، تهران: مخاطب.
بهمن، شعیب. (1396). توافق سلیمانی – پوتین (امکانسنجی روابط راهبردی ایران و روسیه)، تهران: موسسه مطالعات اندیشهسازان نور.
بهمن، شعیب. (1399). نگاه روسیه به ایران، تهران: موسسه مطالعات اندیشهسازان نور.
پاشنگ، مریم. (1400). جایگاه ایران در نقشهی جدید انرژی جهان، تهران، انتشارات آگاه.
ترازنامه انرژی کشور سال 1397. (1399). وزارت نیروی جمهوری اسلامی ایران، معاونت امور برق و انرژی، دفتر برنامهریزی و اقتصاد کلان برق و انرژی.
جعفرینیا، عباس. (1398). تحلیل شاخصهای قدرت نظامی واحدهای سیاسی – جغرافیایی در عرصه نظام بینالملل، فصلنامه علمی – پژوهشی نگرشهای نو در جغرافیای انسانی، 33 (3)، 465-445.
حافظنیا، محمدرضا. و کاویانی راد، مراد. (1392). افقهای جدید در جغرافیای سیاسی، تهران: سمت، چاپ چهارم.
حکیمیها، سعید. و هفتانی، مهدی. (1394). تجارت بینالمللی تسلیحات در چارچوب مقررات سازمان تجارت جهانی و استثنائات امنیتی آن، مجله سیاست دفاعی. 23(92). 158-125.
خامنهای، سیدعلی. (1368). بیانات مراسم ششمین دوره فرماندهی و ستاد دانشگاه امام حسین (ع)، پایگاه اطلاعرسانی مقام معظم رهبری.
خانی جویآباد، محمود. (1399). اقتصاد سیاسی و سیاست خارجی، تهران: دنیای اقتصاد.
دلفروز، محمدتقی. (1399). دولت و توسعه اقتصادی/اقتصاد سیاسی توسعه در ایران و دولتهای توسعهگرا، تهران: آگاه.
دولتآبادی، محسن. و شفیعی سیفآبادی. (1400). سیاست خارجی ایران؛ از سال 1357 تا 1400؛ نگاهی از درون، تهران: کتاب پولیتیا.
ر، بال؛ وب، آلن. و پیترز، گای. (1395). سیاست و حکومت جدید، مترجم: عبدالرحمن عالم، تهران.
رستمی، محمود. (1386). فرهنگ واژههای نظامی، تهران: چاپ ممتاز.
سالنمای امنیت ملّی جمهوری اسلامی ایران. (1397)، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی و سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران.
سالنمای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، تحولات راهبردی. (1399-1398)، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی – غیرانتفاعی.
ستاریخواه، علی. (1398). آیندهپژوهی و سناریونویسی کاربردی، ویرایش دوم، تهران: دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران.
سری زمانی نماگرها و شاخصهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی 55 سال کشور. (1399). تهران: مرکز آمار جمهوری اسلامی ایران.
سلیمی، حسین. (1396). نظریههای گوناگون درباره جهانیشدن، تهران: سمت، چاپ پنجم.
صادقی، حسین. فرامرزی، هادی. و خلج زاده، مهدی. (1399). مقدمهای بر اقتصاد سیاسی ایران در سایه تحریم، تهران: نور علم.
قاضیزاده، علیرضا. (1399). مبانی امنیت ملی، تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات راهبردی – ابرار معاصر تهران.
قاضیزاده، علیرضا. (1400). مسائل راهبردی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، تهران: وزارت علوم و تحقیقات و فناوری با مشارکت پژوهشکده مطالعات راهبردی.
قامت، جعفر. (1394). منافع ملی و امنیت ملی، تهران: قومس.
کرونین، استفانی. (1394). ارتش و دولتسازی در خاورمیانه مدرن، ترجمه: علی بابایی، غلامرضا، تهران: وزارت امور خارجه.
کرونین، استفانی. (1398). ارتش و حکومت پهلوی، ترجمه: علی بابایی، غلامرضا، تهران: خجسته.
گیدنز، آنتونی. (1399). پیامدهای مدرنیته، ترجمه: محسن ثلاثی، تهران: نشر مرکز، چاپ دهم.
گیلپین، رابرت. پل، دارل. و لئونارد، سیبروک. (1396). مرزهای نو در اقتصاد سیاسی بینالملل، ترجمه: طیّب، علیرضا، تهران: چاپ بخش.
لارسون، توماس. و دیوید، اسکیدمور. (1393). اقتصاد سیاسی بینالملل (تلاش برای کسب قدرت و ثروت)، ترجمه: ساعی، احمد و مهدی تقوی، تهران: قومس، چاپ ششم.
متقی، ابراهیم. و فاطمه، ادهمیان. (1387). سیاستهای دفاعی و راهبرد تسلیحاتی جمهوری اسلامی ایران، مرکز تحقیقات راهبرد دفاعی، تهران: 2 (16).
محمدنیا، مهدی. (1396). مجتمع نظامی – صنعتی، چگونگی شکلگیری، بینالمللی شدن و پیامدها، تهران: انتشارات خرسندی، چاپ اول.
مروی، علی؛ شایسته، افسانه. (1400). اقتصاد تحریم (بررسی تحریمهای اقتصادی در جهان و اقتصاد تحریم و پساتحریم در ایران، تهران: آردن.
میرترابی، سعید. (1393). درآمدی بر اقتصاد سیاسی نفت و مسائل نفت ایران، تهران: قومس، چاپ سوم.
میرشایمر، جان. (1396). تراژدی سیاست قدرتهای بزرگ، ترجمه: غلامعلی چگنیزاده، تهران: مرکز مطالعات سیاسی و بینالمللی وزارت امور خارجه ج. ا.ایران، چاپ پنجم.
نجفی، سجاد؛ یزدان پناه درو، کیومرث؛ پیشگاهی فرد، زهرا؛ بدیعی ازنداهی، مرجان. (1399). تبیین مهمترین نیروهای پیشران تأثیرگذار بر قدرت دفاعی ایران در افق 1410، فصلنامه آیندهپژوهی دفاعی. 5 (16)، 87-63.
نیلی، مسعود. (1396). اقتصاد ایران به کدام سو میرود؟ تهران: دنیای اقتصاد، چاپ دوّم.
هادیزنوز، بهروز. (1398). تحلیل تحریمهای بینالمللی ایران، تهران: اقتصاد فردا، چاپ سوم.
Beckley, Michael. (2010). Economic Development and Military Effectiveness, The Journal of Strategic Studies, 33:1, 43-79, DOI: 10.1080/01402391003603581.
Bellais, Renaud. (2013). Technology and the Defense Industry: Real Threats, Bad Habits, Or New (Market) Opportunites?https://www.cairn. Info/revue-journal – of- innovation – economics – 2013 -2- page:59-78.
Braun, Virginia; Victoria, Clarke. (2006). Using themeatic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology. 3 (2):83.
Feffer, john (2022), Glbalization & Militarization, https:// ips-dc. Org.
Gill, Bates. (1998). China,s Arms Exports to IRAN and U.S. – China Relation, Monterry Institute of International Studies: East Review of International Affairs, Vol. 2No. 2/May 1998.
Holsti, O.R. (1969). Content analysis for the social sciences and humanities, Reading, MA: Addison – Wesley.
com: by: Adam Hayes updated May 05,2022 Reviwed by Erika Rasure.
Irandoust, Manuchehr. (2017). Militarism and globalization: Is there an empirical link? This article is an open access publication.
Lamrani, Omar. (2020). Iran,s Conventional Military Capabilities, https://www. Newlinesinstitute.org.
Laurence S, Moss. (1967). The Power Elite Revisited. Left and Right: Journal of Libertarian Thought, Vol. 3, No. 3, p 40.
Maersheimer, J.J. (1994/5). The False Promise of International Institutions, International Security. 19 (3): 5-49.
Goldman Emily, Leo J, Blanken. (2012), THE ECONOMIC FOUNDATIONS OF MILITARY POWER, University of California-Davis.
Helal, Mohamed. (2019). Anarchy, ordering principles and the constituve regime of the international system, Published online by Cambridge University, Volume 8, Issue 3.
Staples, steven, The relationship between globalization and militarism, Social Justice, San Francisco Vol 27, Iss 4 (2000): 18-23.
Stokes, eddie. (2019). globalization and the diffusion of military capabilities, A thesis: Master of Arts in Political Science, Boise State University.
United States Department of Defense. (2023). ANNUAL THREAT ASSESSMENT OF THE U.S. INTELLIGENCE COMMUNITY.
Waterman, Kit David. (2018). The Political Economy of U.S. Military Strategy, the University of Exeter as a thesis for the degree of Doctor of Philosophy in Politics.
مصدق,مسعود , بدیعی ازنداهی,مرجان , افضلی,رسول و مرادیان,محسن . (1402). پیشرانهای اقتصاد سیاسی مؤثر بر قدرت نظامی جمهوری اسلامی ایران. آیندهپژوهی دفاعی, 8(29), 161-203. doi: 10.22034/dfsr.2023.1998939.1689
MLA
مصدق,مسعود , , بدیعی ازنداهی,مرجان , , افضلی,رسول , و مرادیان,محسن . "پیشرانهای اقتصاد سیاسی مؤثر بر قدرت نظامی جمهوری اسلامی ایران", آیندهپژوهی دفاعی, 8, 29, 1402, 161-203. doi: 10.22034/dfsr.2023.1998939.1689
HARVARD
مصدق مسعود, بدیعی ازنداهی مرجان, افضلی رسول, مرادیان محسن. (1402). 'پیشرانهای اقتصاد سیاسی مؤثر بر قدرت نظامی جمهوری اسلامی ایران', آیندهپژوهی دفاعی, 8(29), pp. 161-203. doi: 10.22034/dfsr.2023.1998939.1689
CHICAGO
مسعود مصدق, مرجان بدیعی ازنداهی, رسول افضلی و محسن مرادیان, "پیشرانهای اقتصاد سیاسی مؤثر بر قدرت نظامی جمهوری اسلامی ایران," آیندهپژوهی دفاعی, 8 29 (1402): 161-203, doi: 10.22034/dfsr.2023.1998939.1689
VANCOUVER
مصدق مسعود, بدیعی ازنداهی مرجان, افضلی رسول, مرادیان محسن. پیشرانهای اقتصاد سیاسی مؤثر بر قدرت نظامی جمهوری اسلامی ایران. DFSR, 1402; 8(29): 161-203. doi: 10.22034/dfsr.2023.1998939.1689
