آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

راهبردهای قدرت‌آفرین جمهوری اسلامی ایران در خلیج‌فارس

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای مدیریت دفاعی، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران
2 دانشیار علوم دفاعی راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران
3 استادیار آینده‌پژوهی، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران
4 استادیار سیاست‌گذاری فرهنگی، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران
چکیده
هدف: جمهوری اسلامی ایران برای ایجاد امنیت بومی و خوداتکا در منطقه خلیج فارس و همچنین جهت مقابله با تهدیدات منطقه‌ای و فرامنطقه­‌ای در این منطقه، نیاز به کسب اقتدار دارد. بنابراین مقاله حاضر با هدف شناسایی عوامل محیطی (قوت، ضعف، فرصت، تهدید) و تدوین راهبردهای قدرت‌آفرین ایران انجام شده است.
روش: تحقیق کاربردی بوده و به روش موردی- زمینه‌ای که از طریق سوآت بهبود یافته جهت تدوین راهبردها و تکنیک تاپسیس جهت اولویت‌بندی راهبردها استفاده شده است.
یافته‌ها: از تجزیه و تحلیل داده‌ها تعداد 13 راهبرد بخشی (3 راهبرد تهاجمی، 5 راهبرد رقابتی، 3 راهبرد محافظه­ کارانه و 2 راهبرد تدافعی) به ­دست آمده است. طبق نتایج سوآت بهبود یافته تعداد 7 راهبرد اصلی قدرت آفرین در منطقه خلیج‌فارس تدوین شد.
نتیجه‌گیری: موقعیت راهبردی جمهوری اسلامی ایران برای نیل به اقتدار در وضعیت محافظه‌کارانه خفیف و معطوف به قوت قرار دارد که به سمت تهاجمی خفیف و معطوف به قوت در حال حرکت می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • اسدی، علی­اکبر. (1399). سیاست خارجی کشورهای شورای همکاری خلیج­فارس، پژوهشکده تحقیقات راهبردی، ص 190.
  • ابراهیمی‌فر، طاهره. (1397). بررسی علل واگرایی در خلیج فارس، مجله سیاست خارجی. تهران، ص 394.
  • احمدیان، علی اکبر. (1394). تهدیدشناسی از منظر رهبر انقلاب اسلامی ایران. مجله سیاست دفاعی، 23(3)، 39-9.
  • الهی، حامدیات. (1398). خلیج فارس و مسایل آن. تهران، انتشارات نشرقومس.
  • بوالحسنی، خسرو. ادهمی، عبدالرضا. اصغرزاده، اصغر. پژوهان فر، مرتضی. و اصغرزاده بناب، اکبر. (1400). امنیت ج.ا.ایران با تغییر قدرت‌های بزرگ تا سال 2040 میلادی. امنیت ملی، 11(41)، 79-102.
  • تقوی‌نیا، علیرضا. (1397). استراتژی دریایی آمریکا در خلیج‌فارس و تأثیر آن بر امنیت ملی ایران، انتشارات دانشگاه یاسوج.
  • دولتی، حسن، خانزادی، حسین، مطلبی، ابوطالب. (1398). ارائه الگوی تحول قدرت ‌دریایی مبتنی بر آینده‌پژوهی با تأکید بر اندیشه دفاعی- دریایی فرماندهی معظم کل قوا. آینده‌پژوهی دفاعی، 4(15)، 129-153.
  • رستمی، ابراهیم. (1392). تحلیل ژئوپلیتیکی حوزه خلیج فارس و تاثیر آن بر امنیت جمهوری اسلامی ایران. پایان نام کارشناسی ارشد، دانشگاه فارابی، ص 53-47.
  • روحی، دهبنه. (1396). دلایل واگرایی شورای همکاری خلیج فارس، فصلنامه روابط خارجی. 1(13)، 79-111.
  • رودباری، لوء فیلی. (1395). کویت کتاب سبز، تهران. انتشارات امور خارجه.
  • زارعی، بهادر. (1400). خلیج­فارس از دیروز تا امروز. انتشارات دانشگاه تهران.
  • حافظ‌نیا، محمدرضا. (1398). اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک، چاپ ششم. انتشارات پاپلی.
  • حافظ‌نیا، محمد­رضا و رومینا، ابراهیم. (1396). توسعه روابط ایران و عربستان سعودی و تأثیر آن بر ژئوپلیتیک خلیج فارس، مجله تحقیقات جغرافیایی، 20 (2)، 66-82.
  • حافظ نیا، محمدرضا. (1396). قدرت و منافع ملی. تهران، انتشارات انتخاب.
  • حسن­بیگی، ابراهیم. (1396). مدیریت راهبردی. تهران، انتشارات سمت.
  • شریعتی، مجتبی. (1398). بررسی و تحلیل دیپلماسی زیست‌محیطی ایران در خلیج‌فارس، دانشگاه یاسوج.
  • کلانتری، فتح اله. (1398). عوامل ژئوپلیتیکی بر راهبرد دفاعی ایران در تقابل با آمریکا از مبدأ سرزمینی عراق. تهران، انتشارات داعا.
  • کریم‌پور، یدا.... (1398). آشنایی با همسایگان ایران. تهران، انتشارات دانشگاه تربیت مدرس.
  • گاموا، یوسف ابراهیم. (2017). ایران و امنیت انرژی در منطقه خلیج‌فارس، مجله تحقیقات علوم اجتماعی (دانشگاه ایالتی نیجریه)، انتشارات پژوهشی علمی، جلد3.
  • عالم، عبدالرحمان. (1397). بنیادهای علم سیاست. انتشارات نی، چاپ ششم، ص 91.
  • عبدالغفار، محمد. (2014). استراتژی منطقه‌ای و بین‌المللی برای امنیت خلیج‌فارس. مرکز استراتژیک دراسات بحرین، مطالعات بین‌المللی و انرژی.
  • نورمحمدی، مرتضی. (1396). راهبرد نظامی آمریکا در خلیج‌فارس و امنیت ملی ج.ا.ایران، دانشگاه علامه طباطبائی.
  • مقصودلو، حسن. براتیان، محمود. و طحانی، غلامرضا. (1402). تبیین نقش مؤلفه‌های نظامی در ارتقاء قدرت دریایی. علوم و فنون نظامی، 19(63)، 249-272.
  • Ndrew. D. Murray. (2017). The Regulation of Cyberspace: Control in the Online Environment. Rout Ledge-Cavendish Publication.
  • Alden. C. (2018). Foreign policy analysis. The University of London International Programmes. londoninternational.ac.uk.
  • Organization of Islamic Cooperation (OIC) (2016a). The Extraordinary Meeting of The Council of Foreign Ministers of The Organization of Islamic Cooperation.
  • Nye, Joseph. (2013). Hard, Soft, and Smart Power, in Andrew F. Cooper, Jorge Heine, and Ramesh Thakur, The Oxford Handbook of Modern Diplomacy, Oxford, Oxford University Press.