آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

مؤلفه‌های راهبردی توسعه پایدار با رویکرد قدرت ملی در ایران

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، دانشگاه علامه طباطبائی،تهران، ایران.
2 دانشیار مدیریت شهری دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
3 استاد مدیریت دولتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
4 استادیار مدیریت دولتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
چکیده
هدف: هدف از این پژوهش، استخراج مؤلفه‌های راهبردی توسعه پایدار با رویکرد قدرت ملی است.
 روش: استراتژی پژوهش، آمیخته اکتشافی است. در قسمت کیفی، مؤلفه های راهبردی توسعه پایدار، با مطالعه سیزده سند بالا دستی نظام با روش تحلیل تم، تعیین شدند. در قسمت کمی با روش مدلسازی ساختاری – تفسیری و نمونه‌گیری هدفمند از خبرگان، طبقه‌بندی و شناسایی روابط بین مؤلفه‌های راهبردی توسعه پایدار انجام شد.
یافته‌ها: شناسایی مؤلفه‌ها به این صورت بود که در سطح یک، مؤلفه های دیپلماسی، دفاع دانش محور، توسعه اقتصادی و منابع طبیعی و محیط زیست قرار گرفتند. در سطح دو، مؤلفه توسعه دانش بنیان قرار گرفت و در سطح سه، دو مؤلفه حکمرانی اداری و فرهنگ ملی توسعه تعیین شدند.
نتیجه‌گیری: مؤلفه‌های قدرت نرم شامل فرهنگ توسعه ملی، حکمرانی اداری و توسعه دانش بنیان، اساس بالفعل کردن و بهره‌برداری از مؤلفه‌های قدرت سخت توسعه اقتصادی، دفاع دانش محور و منابع و محیط زیست هستند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • آشنا، حسام الدین. (1390). درآمدی بر قدرت هوشمند مطالعاتی برای جمهوری اسلامی ایران.چاپ اول، تهران: انتشارات موسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی.
  • پیشگاهی فرد، زهرا؛ قالیباف، محمد رضا.، پور طارمی، مهدی و صادقی، علی. (1390). جایگاه قدرت نرم در قدرت ملی با تاکید بر جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه راهبرد. 20(61): 211-191.
  • سازمان برنامه و بودجه دولت. (1402). لایحه قانون برنامه پنج ساله هفتم توسعه جمهوری اسلامی ایران. قابل دسترس در آدرس:

https://media.farsnews.ir/Uploaded/Files/Documents/1402/02/31/14020231000156_Test.pdf. Accessed 08 April 2023.

  • جعفری، علی اکبر؛ قربی، سید محمد جواد. ( 1396). ترکیب شناسی مفهوم استحکام ساخت قدرت ملی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه پژوهشهای انقلاب اسلامی. 6(22): 138- 107.
  • حافظ نیا، محمد رضا؛ احمدی پور، زهرا و بدیعی، مرجان. (1382). تحلیل مبانی جغرافیایی قدرت ملی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه علوم جغرافیایی. 1(1): 67- 47.
  • حافظ نیا، محمد رضا. (1386)، قدرت و منابع ملی (مبانی – مفاهیم و روشهای سنجش). چاپ اول، تهران: نشر انتخاب.
  • حافظ نیا، محمد رضا.، احمدی نوحدانی، سیروس و نوری روستای، مهدی. (1400). بررسی نقش موقعیت گذرگاهی در قدرت ملی، مورد مطالعه: کشور ایران، پژوهش های جغرافیای سیاسی.  6(2): 106- 86.
  • خامنه‌ای، سید علی. (1397). بیانیه گام دوم انقلاب خطاب به ملت ایران. چاپ اول، تهران: نشر موسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی.
  • سیف زاده، حسین. (1385). اصول روابط بین الملل. چاپ چهارم، تهران: نشر میزان.
  • شمس السادات، زاهدی و نجفی، غلامعلی. (1385). بسط مفهومی توسعه پایدار ، فصلنامه پژوهشهای مدیریت در ایران. 10(4): 76- 43.
  • شورای عالی انقلاب فرهنگی. (1399). سند جامع علم و فناوری در حوزه دفاعی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران. قابل دسترس در آدرس:

https://media.dotic.ir/uploads/org/2021/03/28/161692637082466800.pdf. Accessed 08 April 2023.

  • سازمان برنامه و بودجه کشور. (1399)، سند ملی آمایش سرزمین، مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده‌نگری قابل دسترس در آدرس:

   https://khev.um.ac.ir/images/171/amayesh_sarzamin.pdf. Accessed          08 April 2023.

  • عالم، عبدالرحمن. (1378). بنیادهای علم سیاست. چاپ چهارم، تهران: نشر نی.
  • عبدالعلی‌پور، قادر. (1400). جایگاه قدرت نرم در مفهوم‌شناسی قدرت ملی با تاکید بر رویکرد دینی، فصلنامه علمی مطالعات قدرت نرم. 25(2): 199-173.
  • قربی، سیدمحمدجواد و جعفری، علی‌اکبر. (1394). منــابع قــدرت نــرم در سیاســت‌هــای کلــی نظــام؛ موردکــاوی سیاست‌های کلی برنامه ششم توسعه جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه علمی راهبرد اجتماعی و فرهنگی. دوره 5 (2): 44-7.
  • قیصری، نوراله و خضری، احسان. (1395). سیاست دفاعی نظام جمهوری اسلامی ایران: بررسی اسناد کلان، فصلنامه علمی رهیافت انقلاب اسلامی. 10(37): 74- 57.
  • کلانتری، ‌فتح‌الله و خزلی، اکبر. (1399). نقش مؤلفه‌های قدرت ملی در تحقق متعالی حکمرانی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، نشریه علمی آفاق امنیت، 13(47): 80-53.
  • لطفی‌زاده، ابوالفضل و صاحی، معصومه. (1397). فرصت‌ها، مکانیزم‌ها و زمینه‌های راهبردی توسعه پایدار روابط ایران با شبکه منطقه‌ای مسلمان‌نشین آسیای مرکزی در دهه حاضر، فصلنامه مطالعات سیاسی جهان اسلام. 7(1): 119-101.
  • مجلس شورای اسلامی. (1358). قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مصوب 1358 و بازنگری مصوب 1368. قابل دسترس در آدرس:

 https://rc.majlis.ir/fa/law/print_version/132239. Accessed 12 April 2023.

  • مجمع تشخیص مصلحت نظام. (1382). سند چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران در افق 1404 هجری شمسی. قابل دسترس در آدرس:

 https://rc.majlis.ir/fa/law/print_version/132295. Accessed 16 April 2023.

  • مجمع تشخیص مصلحت نظام. (1383). سیاست‌های کلی نظام برای رشد و توسعه علمی و تحقیقاتی کشور در بخش آموزش عالی و مراکز تحقیقاتی. قابل دسترس در آدرس:

https://cabinetoffice.ir/fa/news/7023. Accessed 16 April 2023.

  • مجمع تشخیص مصلحت نظام. (1383). سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی. پایگاه اطلاع رسانی مصلحت. قابل دسترس در آدرس:

https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=165. Accessed 20 April 2023.

  • مجمع تشخیص مصلحت نظام. (1389). سیاست‌های کلی نظام در امور «پدافند غیرعامل». قابل دسترس در آدرس:

  http://sk-padafand.ir/page-padafandmain/fa/26/form/pId4009. Accessed 20 April 2023.

  • مجمع تشخیص مصلحت نظام. (1391). سیاست‌های کلی خودکفایی دفاعی و امنیتی. قابل دسترس در آدرس:

https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=37922. Accessed 22 April 2023.

  • مجمع تشخیص مصلحت نظام. (1392). سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی. قابل دسترس در آدرس:

https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=25370. Accessed 22 April 2023.

  • مجمع تشخیص مصلحت نظام. (1394). سیاست‌های کلی محیط زیست. قابل دسترس در آدرس:

https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=31422. Accessed 22 April 2023.

  • مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. (1394). قانون برنامه پنج‌ساله ششم توسعه جمهوری اسلامی ایران. قابل دسترس در آدرس:

 https://rc.majlis.ir/fa/law/show/1014547. Accessed 15 April 2023.

  • Bali Swain, R., & Yang-Wallentin, F. (2020). Achieving sustainable development goals: predicaments and strategies. International Journal of Sustainable Development & World Ecology, 27(2): 96-106.
  • Bolaños, R., Fontela, E., Nenclares, A., & Pastor, P. (2005). Using interpretive structural modeling in strategic decision-making groups. Management Decision, 43(6): 877-895.
  • ‏Etikan, I., Musa, S. A., & Alkassim, R. S. (2016). Comparison of convenience sampling and purposive sampling. American journal of theoretical and applied statistics, 5(1), 1-4.‏
  • Herath, H. M. T. R., & Rathnayake, R. M. P. S. (2019). A Critical Approach towards Sustainable Development Models–A Review. International Journal of Agriculture Innovations and Research, 7(4): 1473-2319.‏
  • Holsti, O. R. (1969). Content analysis for the social sciences and humanities. Reading. MA: Addison-Wesley (content analysis).‏
  • Imperatives, S. (1987). Report of the World Commission on Environment and Development: Our common future.Accessed Feb, 10, 1-300.‏
  • Kannan, G., Haq, A. N., Sasikumar, P., & Arunachalam, S. (2008). Analysis and selection of green suppliers using interpretative structural modeling and analytic hierarchy process. International Journal of Management and Decision Making, 9(2), 163-182.‏
  • Kennedy, P. (1988). The rise and fall of the great powers: Paul Kennedy, New York. Random House, 1987. 677 pp. $24.95.‏
  • Khajeheian, D. (2019). Qualitative methods in media entrepreneurship research: Clarification of the terms framework, model and pattern. AD-minister, (34): 15-34.‏
  • Lozano, R. (2008). Developing collaborative and sustainable organizations. Journal of Cleaner Production, 16(4): 499-509.
  • Meyer, L. (2015). In The Stanford Encyclopaedia of Philosophy edited by Edward N. Zalta. Stanford Encyclopedia of Philosophy.
  • Ning, C., & Hoon, O. D. (2011). Sustainable development strategy of tourism resources offered by regional advantage: Exploring the feasibility of developing an ‘exotic culture resource for the Weihai City of China. Procedia Engineering, 21: 543-552.
  • Nye, J. S. (2021). Soft power: the evolution of a concept. Journal of political power, 14(1): 196-208.
  • Raimzhanova, A. (2015). Power in IR: Hard, Soft, and Smart Power. Institute for Cultural Diplomacy.‏
  • Riege, A. M. (2003). Validity and reliability tests in case study research: a literature review with “hands-on” applications for each research phase. Qualitative market research: An international journal, 6(2): 75-86.
  • Shuofeng, H. (1992). Comprehensive National Power Studies. Chinese Social Science Publishing House. ‏
  • Suen, L.-J. W., Huang, H.-M., & Lee, H.-H. (2014). A comparison of convenience sampling and purposive sampling. Hu li za zhi, 61(3):
  • Todaro, M. P. (1977). Economic Development in the Third World: An introduction to problems and policies in a global perspective. Pearson education.
  • Warfield, J. N. (1976). Societal Planning, Policy, and Complexity.