آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

مطالعه‌ی تطبیقی نتایج به‌کارگیری دو رویکرد مدل‌های پویایی سیستم و رویکرد شهودی در پیش‌بینی سناریوهای تعارض نظامی میان ایران و عربستان

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
حسین قنبری عموقین 1
عباسعلی رستگار 2
داود فیض 3
1 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری دانشگاه سمنان
2 دانشیار گروه مدیریت دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری دانشگاه سمنان
3 استاد گروه مدیریت دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری دانشگاه سمنان
10.22034/dfsr.2019.36545
چکیده
تحولات دهه‌های اخیر در عرصه‌ی فناوری‌های دفاعی و همچنین اندیشه‌ی دفاعی مانند گسترش جنگ سریع هواپایه، جنگ شبکه‌ای و در کنار آن ظهور رسانه‌های آزاد مجازی و دسترسی همگانی به آنها، چهره‌ی جنگ‌ها را دگرگون ساخته است. این دگرگونی خصوصیاتی جدید برای جنگ­ها به دنبال داشته است. از سویی دیگر؛ جنگ از جمله پر چالش‌ترین عرصه‌های تصمیم‌گیری برای نوع بشر است. پیشرفت فناوری و تحول نوع جنگ، باعث شده فرماندهان برای گرفتن تصمیمات مهم، در تنگنای زمانی قرار بگیرند. با توجه به ماهیت پیچیده‌ی جنگ و دشواری تحلیل سریع محیط آن برای مغز و ذهن انسان، استفاده از روش­های مدل‌سازی رایانه‌ای برای کمک کردن به فرماندهان ضروری است که در واقع یکی از این روش­ها پویایی سیستم‌ها است. در واقع، به‌کارگیری رویکرد پویایی سیستم‌ها در تحلیل و آِینده‌پژوهی مسائل راهبردی دفاعی، نمی‌تواند یک رویکرد مستقل صرف باشد و باید از آن برای تکمیل روش‌هایی مانند بازی جنگ یا سناریونگاری بهره برد. در این پژوهش سعی شده است تا روش پویایی سیستم‌ها برای اجرای مدل‌های ذهنی خبرگان درباره‌ی مساله‌ی جنگ احتمالی ایران و عربستان به‌کار ببرد. در همین حین با یک رویکرد کیفی، محقق دشواری­های به‌کارگیری این روش برای مسائل راهبردی دفاعی را بر شمرده و در نهایت پیشنهاداتی برای مدل‌سازی بهتر این مسائل با پویایی سیستم‌ها ارائه داده است.
کلیدواژه‌ها
پویایی سیستم‌ها
‌آینده‌پژوهی
سناریونگاری
بازی جنگ
  • استادی جعفری، مهدی.، و جوانشیر، حسن. (1395). اصول و مبانی مدل‌های پویای سیستم،­ تهران: انتشارات شربیانی.
  • آذر، عادل.، و فلاح تفتی، حامد. (1392). تجزیه و تحلیل سیستم­ها؛ تصمیم­گیری - شبیه سازی؛ تفکر انتقادی؛ توسعه پایدار؛ علوم اجتماعی، تهران: انتشارات: دانشگاه امام صادق 
  • باقری، محمد حسن. (1393). تدوین دکترین صحنه جنگ، تهران: انتشارات دافوس آجا.
  • بلالی، مجید. (1391). شناسایی عوامل کلیدی مؤثر بر آینده سازمان صدا و سیما به روش تحلیل تأثیر متقابل روندها، فصلنامه پژوهش­های ارتباطی، 71: 37-9.
  • حاجیانی، ابراهیم.، و همتی، علیرضا. (1394). مروری بر الگوهای روش تحلیل تأثیر متقابل و معرفی الگویی با منطق همبستگی، فصلنامهآیندهپژوهیمدیریت، 102: 85-69.
  • حیدری، کیومرث. (1390). جنگ­هایآینده، تهران: انتشارات عقیدتی سیاسی آجا.
  • ستاری­خواه، علی. (1393). آینده­پژوهی و سناریونویسی کاربردی، تهران: انتشارات قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء (ص) آجا.
  • علی­بخشی، ابراهیم. (1389). الگوی طرح­ریزی راهبرد نظامی و مدیریت امنیت ملی، تهران: انتشارات دافوس آجا.
  • قاسمی، احمدرضا.، ملکی، محمدحسن.، و کریمی، اصف. (1395). رویکرد پویایی سیستم ها به نظام های سنجش عملکرد؛ بررسی مدل تعالی H3SE در صنعت پتروشیمی، 7 (14): 91-65.

 

  • Bafandeh Zendeh, A., & Sababi Pour Asl, G. (2014). Strategic plan compilation using system dynamics modelling: case study of a university. Education, Business and Society: Contemporary Middle Eastern Issues, 7 (4): 257-276.
  • Bonabeau, E. (2002) Agent-based modeling: Methods and techniques for simulating human systems, PNAS, 99: 7280–7287.
  •  Ceric, A. (2016). Analysis of interactions between IT and organizational resources in a manufacturing organization using cross-impact analysis. Journal of Enterprise Information Management, 29 (4): 589-611
  • Cooper, D. F., & Klein, J. (1980). Board wargames for decision making research: European. Journal of Operational Research, 5: 36-41.
  • Elsawah, S., Pierce, S. A., Hamilton, S. H., van Delden, H., & et al. (2017). An overview of the system dynamics process for integrated modelling of socio-ecological systems: Lessons on good modelling practice from five case studies. Environmental Modelling & Software, 93: 127-145.
  • Forrester, J. W. (1997). Industrial dynamics. Journal of the Operational Research Society, 48 (10): 1037-1041.
  • Harris, G. (2014). Four blind alleys of scenario analysis. Strategy & Leadership, 42 (6): 37-41
  • Jawan, Q. (2016). Causes of Inflation across Main Oil Exporting Countries, Kuwait Program at Science Po.
  • Kennedy, P. J., & Avila, R. J. (2013). Decision making under extreme uncertainty: blending quantitative modeling and scenario planning. Strategy & Leadership, 41(4): 30-36.‏
  • Kurtz, J. (2003). Business wargaming: simulations guide crucial strategy decisions. Strategy & Leadership, 31 (6): 12-21
  • Levite, A. E., & Tertrais, B. (2008). What Might the Middle East Look by2025? Sciences Po.
  • Moffat, J. (1995). The system dynamics of future warfare. European journal of Operational Research, 90: 609-618
  • Ojha, R., & Vart, P. (2017). Integrated impact of highway infrastructure, labour productivity and circular material consumption on Indian manufacturing growth: A system dynamics perspective. Journal of Advances in Management Research, 14 (4): 527-542
  • Oliver Schwarz, J. (2013). Business wargaming for teaching strategy making. Futures, 51: 59-66
  • Schwartz, S. (2013). Value priorities and behavior: Applying. In The psychology of values: The Ontario symposium, 8: 12-19.‏
  • Von Bertalanffy, L (1968). General system theory. New York.
آینده‌پژوهی دفاعی
دوره 4، شماره 13
تابستان 1398
صفحه 111-141