آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

ارائه شیوه ای برای اولویت بندی گزینه های راهبردیِ مستخرج از فرایند آینده نگاری راهبردی، مبتنی بر آراء خبرگان آجا

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
مسلم شیروانی ناغانی 1
صفر فضلی 2
1 دانشجوی دکتری آینده پژوهی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)
2 دانشیار گروه آینده پژوهی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)
چکیده
تغییرات سریع و گستردۀ محیطی، نظام­های سنّتی راهبردپردازی را با چالش مواجه ساخته و آینده­نگاری راهبردی به دلیل انعطاف‌پذیری در برابر بدیل­های متغیّر آینده، با استقبال روز افزونی از طرف سازمان­های مختلف روبرو شده است. هدف این پژوهش ارائه شیوه­ای برای گزینش راهبرد نهایی در فرایند آینده­نگاری راهبردی برای سازمان­ها با تمرکز بر ارتش جمهوری اسلامی ایران (آجا) است و در پی پاسخ دادن به این پرسش است که در یک فرایند آینده­نگاری راهبردی، برای اولویت­بندی گزینه­های راهبردی و گزینش راهبرد نهایی باید چه گام­هایی پیموده شوند. روش کلی تحقیق از نوع کیفی می­باشد. ابتدا مبتنی بر تحلیل و تفسیر ادبیات و پیشینه پژوهش، گام­هایی برای اولویت­بندی گزینه­های راهبردیِ مستخرج از فرایند آینده­نگاری راهبردی ارائه شدند. سپس به کمک تکنیک دلفی، فهرست گام­های ارائه شده مورد اعتبار سنجی قرار گرفت. بر پایه رأی همگرای خبرگان دانشگاهی و نظامی در مرحله دوم دلفی، مقبولیت علمی و کاربردی همه گام­ها و برازش کلی آنها مورد تائید واقع شد. در پایان بر اساس گام­های ارائه شده، به فرماندهان و راهبردپردازان آجا پیشنهاد شد که از این شیوه برای اولویت­بندی گزینه­های راهبردی در فرایند خلق راهبرد برای یگان­های نظامی استفاده نمایند. نوآوری این تحقیق، ارائه شیوه­ای برای گزینش راهبرد نهایی در فرایند آینده‌نگاری راهبردی است، که با رویکردی یکپارچه در بُعد زمان، گزینه­های راهبردی را همزمان در سه افق کوتاه، میان و بلندمدت مورد ارزیابی و اولویت­بندی قرار می­دهد و علاوه بر "قدرت نظامی هر گزینه" و "احتمال وصول آن قدرت نظامی"، مولفه "هم­افزایی گزینه­ها" و "زمان وصول قدرت نظامی" را نیز بطوری شفاف در اولویت­بندی دخالت می­دهد.
کلیدواژه‌ها
آجا
راهبرد
گزینه راهبردی
آینده‌نگاری راهبردی
اولویت بندی گزینه ها
  • حافظ­نیا، محمدرضا. (1395). مقدمه­ای بر روش تحقیق در علوم انسانی، تهران: انتشارات سمت.
  • رضوی، سیدمصطفی. اکبری، مرتضی. جعفرزاده، مرتضی. و زالی، محمدرضا. (1392). بازکاوی روش تحقیق آمیخته، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  • شیروانی ناغانی، مسلم. و بیات، روح­الله. (1397). توسعه گزینه­های راهبردی برای سیاست‌‍گذاری در صنعت نفت ایران بر اساس آینده­نگاری راهبردی، سیاستگذاری عمومی، 4 (1): 79-63.
    • Camillus, JC. & Datta, DK. (1991). Management strategic issues in a turbulent environment, Long Range Planning, 24(2): 67-74.
    • Doran, G.T. (1981). There's a SMART way to write management's goals and objectives, AMA Forum, November, 35-36.
    • Eisenhardt, KM. & Sull, DN. (2017). Strategy as Simple Rules, Harvard Business Review, 79(1): 106-116.
    • Forster, B. & Gracht, H. (2014), Assessing Delphi panel composition for strategic foresight, Technological Forecasting & Social Change, 84: 215–229.
    • Glenn, J.C., Gordon, T.J. & Dator, J. (2001). Closing the deal: how to make organizations act on futures research, Foresight, 3(3): 177-89.
    • Godet, M. & Durance, P. (2011), Strategic foresight for corporate and regional development, UNESCO, Paris.
    • Grant, RM. (2013). Strategic Planning in a Turbulent Environment: Evidence from the Oill Majors, Strategic Management Journal, 24(6): 491-517.
    • Hines, A. & Bishop, P. (2006), Thinking about the Future: Guidelines for the Strategic Foresight, Social Technologies LLC, Washington.
    • Kuosa, T. (2012). The evolution of strategic foresight: Navigating public policy making, Routledge, Oxfordshire.
    • Lindlof, T. & Taylor, B. (2011). Qualitative research methods, SAGE, London.
    • Linz, M. (2012). Scenarios for the aviation industry: A Delphi-based analysis for 2025, Journal of Air Transport Management, 22: 28-35.
    • McMillan, J.H. & Schumacher, S. (1984). Research in education: A conceptual introduction, little Brown and Company, Boston.
    • Mintzberg, H. (1994). The rise and fall of strategic planning, Harvard Business Review, 72(1): 107-114.
    • Onwuegbuzie, A.J. (2010). Mixed research as a tool for developing quantitative instruments, Journal of mixed methods research, 4(56): 145-162.
    • Rejeski, D. & Olson, R. L. (2006). Has futurism failed? The Wilson Quarterly, Wilson Institute, Washington D.C; Winter, 14-21.
    • Riedy, C. (2009). The influence of futures work on public policy and sustainability, Foresight, 11(5): 40-56.
    • Rigby, D. & Bilodeau, B. (2017). Selecting management tools wisely, Harvard Business Review, 85(12): 20-22.
    • Ritchie, J. & Lewis, J. (2003). Qualitative research practice: a guide for social science student and researcher, SAGE publications, London.
    • Rohrbeck, R. (2011). Corporate Foresight: Towards a Maturity Model for the Future Orientation of a Firm, Springer-Verlag, Berlin.
    • Schwenker, B. & Wulf, T. (2013). Scenario-Based Strategic Planning: Developing Strategies in an Uncertain World, Springer, Berlin.
    • Sekaran, U. (2003). Research Methods for Business: A Skill Building Approach, fourth ed, John Wiley & Sons, New York.
    • Shimizu, K. (2012). The cores of strategic management. Routledge, Oxfordshire.
    • Slaughter, R. (1998), Futures studies as an intellectual and applied discipline, American Behavioural Scientist, 42(3): 372–385.
    • Slaughter, R. (2007). Why is the future still a ‘missing dimension’?, Futures, 39: 747-754.
    • Teddlie, C. & Yu, F. (2007). Mixed methods sampling, Journal of mixed methods research, 1(1): 77-100.
    • Whittington, R. (1993). What is strategy and does it matter?, Routledge, London.