آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

بازنمایی سرمایه اجتماعی ارتش در شبکه‌های اجتماعی: یک مدل ترکیبی محاسباتی

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران، تهران، ایران.
2 دانش‌آموخته مدیریت راهبردی فضای سایبر، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران،
3 استادیار سیاست‌گذاری عمومی، دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران، تهران، ایران
4 دانش‌آموخته علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
10.22034/dfsr.2026.2075934.1965
چکیده
هدف: سنجش سرمایه اجتماعی نهادهای حاکمیتی در عصر دیجیتال یک چالش اساسی است. این پژوهش با هدف تحلیل بازنمایی رسانه‌ای و سنجش کمی سرمایه اجتماعی ارتش جمهوری اسلامی ایران، یک مدل نوآورانه‌ی ترکیبی-محاسباتی برای روندنگاری و تبیین پویایی‌های این مفهوم ارائه می‌کند.
روش‌ها: این پژوهش با رویکرد علوم اجتماعی محاسباتی و روش ترکیبی انجام شده است. داده‌های دیجیتال انبوه مرتبط با ارتش از سه پلتفرم توییتر، اینستاگرام و تلگرام طی سال‌های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ استخراج شده است. تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل مضمون، تحلیل احساسات و تحلیل هیجانات (مدل پلاچیک) صورت پذیرفته. در نهایت، شاخص نهایی سرمایه اجتماعی با اعمال ضریب وزنی به هر پلتفرم محاسبه شده.
یافته‌ها: شاخص نهایی سرمایه اجتماعی ارتش در این دوره 52/95%برآورد شد که جایگاهی خنثی و متمایل به مثبت را نشان می‌دهد. بااین‌حال، این شاخص نوسان شدیدی را از وضعیت بحرانی (44/08%) طی اعتراضات داخلی سال ۱۴۰۱ تا جهش به وضعیت مطلوب (64/41%) در پی تنش‌های نظامی با تهدید خارجی در سال تجربه کرد. تحلیل کیفی نشان داد این نوسان با جابجایی گفتمان از «مواجهه با مطالبات درونی» به «توانمندی و عملکرد نظامی» ارتباط دارد.
نتیجه‌گیری‌ها: سرمایه اجتماعی ارتش پدیده‌ای ذاتی نیست، بلکه ماهیتی پویا و موقعیت‌مند دارد که به زمینه سیاسی، امنیتی و اجتماعی وابسته است. این سرمایه در برابر بحران‌های داخلی آسیب‌پذیر بوده و در مقابل، در شرایط تهدید خارجی ظرفیت بالایی برای ترمیم و رشد دارد که نیازمند اتخاذ راهبردهای ارتباطی آینده‌نگر است.

تازه های تحقیق

توصیه‌های کلیدی برای سیاست‌گذاران دفاعی

o     راهبرد رسانه‌ای باید بر اساس کارکرد هر پلتفرم تفکیک شود: جدال گفتمانی در توییتر، بسیج عاطفی در اینستاگرام و مرجعیت خبری در تلگرام.

o     کمپین «پل تاریخی ارتش» با تأکید بر پیوستگی هویت ملی، برای مقابله با روایت‌های تاریخی رقیب و مصادره مفهومی اجرا گردد.

o     پروتکل ارتباطی بحران داخلی با تأکید بر نقش فراجناحی و حافظ تمامیت ارضی ارتش، برای مدیریت سرمایه اجتماعی تدوین شود.

o     تصویر سربازی باید از طریق پویش ملی «سرباز ما، قهرمان فردا» و با محوریت نمایش دستاوردهای مهارت‌آموزی بازآفرینی شود.

o      ارتش سایبری سفید» متشکل از کارشناسان، برای تقویت دیپلماسی عمومی دیجیتال و بهبود تصویر بین‌المللی ارتش تشکیل گردد.

کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 24 اردیبهشت 1405