آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

تعیین سناریوهای تهدید آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
ایرج سفلی شاهوردی 1
حمیدرضا امانت 2
سیدمحمد طباطبایی 3
حسین مینایی 4
محمد عباسی 5
1 دانشجوی دکتری دانشگاه اطلاعات و امنیت ملی
2 عضو هیئت علمی دانشگاه اطلاعات و امنیت ملی
3 دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی
4 استادیار دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا
5 استادیار دانشگاه علوم و فنون فارابی
10.22034/dfsr.2019.37988
چکیده
اقدامات آمریکا علیه ایران از قبیل کودتای 28 مرداد 1332 علیه محمد مصدق، نفوذ در ایران بین سال­های 57-1332، مخالفت با انقلاب اسلامی، وقایع ناموفق طبس، بلوکه کردن دارایی­های ایران، سرنگونی هواپیمای ایرباس ایران در خلیج فارس، حمله به تأسیسات نفتی ایران در خلیج فارس، کمک تسلیحاتی به عراق در جنگ با ایران، کمک به گروه­های محارب ج.ا.ایران در خارج از کشور و ... نشانه­هایی از خصومت این کشور با ایران است. تمامی این­­ها نشانه این است که آمریکا کشوری سلطه­گر است و هرگونه ایجاد رابطه با آن زمینه­ساز تحقق الگوی سابق سلطه­گری آمریکا را فراهم می­کند. این گذشته ناخوشایند، دغدغه محققین پژوهش حاضر شده تا با بهره‌گیری از روش تحقیق مورد کاوی و متکی بر تکنیک­های تحلیل سناریو، و با هدف شناسایی عناصر سناریوهای تهدیدهای آمریکا علیه ج.ا.ایران صورت گرفته است. یافته­های حاصله از نرم­افزار سناریو ویزارد تعداد 197 سناریو را ارائه نمود. از بین این تعداد سناریو، تعداد 10 سناریو پس از محاسبه نرخ ناسازگاری انتخاب گردیدند. این سناریوها با توجه به پیشران­های کلیدی و اشتراک نظر خبرگان به سه سناریو تقلیل داده شد. در این مرحله بر اساس نظر خبرگان پژوهش سناریوهایی که هم­پوشانی کم­تری داشتند و به واقعیت نزدیک­تر بودند انتخاب گردیدند.
کلیدواژه‌ها
آینده ‌پژوهی
تهدید
امنیت ملی
ایالات متحده آمریکا
جمهوری اسلامی ایران
  • اشمیت، مایکل. (1380). بازشناسی اهداف ملی و راهبرپردازی، ترجمه علیرضا طیب، تهران: فصلنامه راهبرد، شماره20.
  • افتخاری، اصغر. (1390). برآوردتهدید، رویکردی نظام واره، تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی.
  • براتی، مسعود. (1390). دیپلماسی علم فناوری در اندیشه مقام معظم رهبری، به نقل از سایت Khameneie.ir.
  • بوزان، باری. (1378). دولت، مردم و هراس، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  • بوزان، باری. (1379). آشنایى با مکتب کپنهاک در حوزه مطالعات امنیتى، فصلنامه مطالعات راهبردى، 3 (3): 16-9.
  • پایا،علی. (1388). معرفت­شناسی آینده اندیش، تهران: خردنامه همشهری.
  • ترابی، قاسم. (1389). نامه دفاع: سیاست هسته­ای آمریکا و راهبرد شورای همکاری خلیج فارس، تهران: مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی، معاونت پژوهش.
  • تریف، تری. و دیگران. (1383). مطالعات امنیتى نوین، مترجمان على رضا طیب و وحید بزرگى، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  • حاجیانی، ابراهیم. (1390). مبانی، اصول و روش­های آینده­پژوهی، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
  • ساعد، نادر. (1388). تحلیل اجمالی گزارش دفاع 2010 آمریکا و پیامدهای آن بر امنیت جمهوری اسلامی ایران، تهران: دفتر مطالعات دفاعی.
  • عباسی، محمد. (1391). ارزیابی روند ادراک تهدید ایالات متحده آمریکا علیه ج.ا.ایران، فصلنامه امنیت پژوهی، 11 (37): 134-117.
  • عباسی، محمد. و بابایی، حسین. (1394). ارزیابی مدیریت اطلاعات ملی از تهدیدات سالانه دولت آمریکا (2014-2010)، تهران: مرکز شهید صیاد شیرازی.
  • کالینز، جان ام. (1373). استراتژی بزرگ (اصول و رویه­ها)، ترجمه کورش بایندر، تهران: دفتر مطالعات سیاسى و بین‌المللى وزارت امور خارجه.
  • کلانتری، فتح­ا... (1395). مشخصات جنگ­های احتمالی آینده علیه ج.ا.ا. و راهبردهای مقابله با آن، فصلنامه راهبرد دفاعی، 14 (4): 131-103.
  • کوچکی، سجاد. (1390). تدوین راهبردهای دفاع همه جانبه برای مقابله با تهدیدات ناهمتراز در یک نبرد دریاپایه، تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی.
  • کوردزمن، آنتونی. (1385). موازنه نظامی درخلیج فارس و خاورمیانه، ترجمه مرکز مطالعات و تحقیقات نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران، تهران: سایه روشن.
  • مینایی، حسین. و ولی­وند زمانی، حسین. (1396). شناسایی فناوری رزم زمینی در نبرد آینده، فصلنامه آینده­پژوهی دفاعی، 2 (4): 33-7.
  • ویور، الی. (1380). امنیتی کردن و غیر امنیتی کردن، ترجمه مرادعلی صدوقی، فصلنامه فرهنگ و اندیشه، 1 (3 و 4): 193-167.

 

  • Adler, E. (1997). Imagined (security) communities: cognitive regions in international relations. Millennium, 26(2), 249-277.‏
  • Adler, E. (1998). A Framework for the Study of Security Communities. InSecurity Communities, edited by Emanuel Adler and Michael Barnett, 29–65.‏
  • Baran, Z. (2003). Why the U.S. needs to pay Attention to the South Caucasus, The National Interest, 24 September 2003.
  • Caraley, D. (Ed.). (2004). American Hegemony: Preventive War, Iraq, and Imposing Democracy. Academy of Political Science.‏
  • Coates, J. F. (1985). Foresight in federal government policy making. Futures Research Quarterly, 1(2), 29-53.‏
  • Dessler, D. (1989). What's at stake in the agent-structure debate?. International organization, 43(3), 441-473.‏
  • Gordon, T. J. (1994). Trend impact analysis, Futures Research Methodology. AC/UNU Millennium Project.‏
  • Gromadzki, G., Sushko, O., Vahl, M., Wolczuk, K., & Wolczuk, R. (2004). Ukraine and the EU after the Orange Revolution. CEPS Policy Brief, 60.‏
  • Hart, G. (2004). The Fourth Power: A Grand Strategy for the United States in the Twenty-First Century. Oxford University Press.‏
  • International Crisis Group (ICG). (2003). Georgia: What Now?, Brussels, Europe Report, 151 (3).
  • International Crisis Group. (2004). Georgia: Avoiding war south Ossetia, Tbilisi/Brussels (ICG), 26.
  • Kagan, R. (2006). It’s the Regime, Stupid, Washington Post, 29 Jan 2006.
  • Martin, B. R. (1995). Foresight in science and technology. Technology analysis & strategic management, 7(2), 139-168.‏
  • McCormick, G. H., & Fritz, L. (2009). The logic of warlord politics. Third World Quarterly, 30(1), 81-112.‏
  • Popper, R., & Miles, I. (2005). The FISTERA Delphi Future Challenges. Applications and Priorities for Socially Beneficial Information Society Technologies, Fistera report prepared by Prest, Manchester, UK.‏
  • Popper, R., & Miles, I. (2010). IST and Europe’s Objectives–a Survey of ExpertOpinion. Visions of the Future for IST, Challenges and bottlenecks Towards Lisbon, 87-101.‏
  • Popper, R., Keenan, M. & Butter, M. (2005). Mapping Foresight in Europe and other Regions of the World: The EFMN Annual Mapping Report 2005, Report prepiued by PREST-”NO to the European Commissions’ DG Research, Manchester, UK: The University of Manchester.
  • Reger, G. (2001). Technology foresight in companies: from an indicator to a network and process perspective. Technology Analysis & Strategic Management, 13(4), 533-553.‏
  • Schutt, R. (2006). Effective Nonviolent Action, Vernal Education Project, Papers, 2006.
  • U.S. Department of Defence. (2002). Georgia Train and Equip Program Begins, Press release, 29 April 2002.
  • Walt, S. M. (1985). Alliance formation and the balance of world power. International security, 9(4), 3-43.
  • Waver, O. (1995). Securitization and Desecuritization, In Ronnie.n Lipsclutz, (ed.), on Security, New York, Columbia University Press.
  • Zagare, F. C. & Marc Kilgour, D. (2000). Prefect Deterrance, Cambridge University Press.