آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌نگاری راهبردی فناوری‌های دفاعی در حوزه پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در افق 1420

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری آینده‌پژوهی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) قزوین
2 دانشیار دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) قزوین
3 استادیار دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا
4 دانشیار دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) قزوین
5 استادیار دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) قزوین
چکیده
این مقاله باهدف تحلیل و واکاوی مبانی، مفاهیم، تعاریف و الگو­های آینده­نگاری و آینده­نگاری راهبردی ارائه‌شده توسط صاحب­نظران سعی دارد ابعاد، مؤلفه‌ها و گویه­های کلیدی را استخراج کرده و در نهایت گام­های آینده‌نگاری راهبردی فناوری در حوزه پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران را معرفی نماید. جهت تجزیه‌وتحلیل، ابتدا با انجام مطالعات اسنادی (25 سند) اطلاعات اولیه جمع­آوری شد، سپس با استفاده از فرامطالعه (فراترکیب)، مؤلفه‌ها و گویه­های تحقیق را مشخص کردیم، و درنهایت با ارائه پرسش­نامه به جامعه نمونه به تعداد 68 نفر با استفاده از روش­های آمار توصیفی و استنباطی و آزمون یافته­ها، نتایج زیر منتج گردید.
پنج مرحله به همراه مؤلفه‌ها و گام­های مربوط جهت آینده‌نگاری راهبردی فناوری­های دفاعی پدافند هوایی تعیین شد: مرحله پیش‌آینده‌نگاری شامل مؤلفه‌های مطالعه سازمان­های رقیب و دشمن (سه گام)، مطالعه سازمان­های بالادستی و همتراز (دو گام)، مطالعه سازمان (سه گام) و بررسی وضعیت موجود (پنج گام). مرحله تعیین ورودی­ها شامل مؤلفه‌های تعیین هدف یا اهداف (چهار گام)، مشخص کردن بازیگران یا ذی‌نفعان (پنج گام)، تعیین قلمرو زمانی و مکانی (چهار گام) و جمع­آوری داده­ها (چهار گام). مرحله آینده‌نگاری شامل مؤلفه‌های تجزیه ‌و تحلیل (سه گام)، تفسیر (دو گام)، وضعیت مطلوب (دو گام) و چشم­انداز (چهار گام).  مرحله خروجی شامل مؤلفه‌های آماده­سازی برای تصمیم­گیری (سه گام) و ارزیابی و تصمیم­گیری (چهار گام). و مرحله تدوین راهبردها شامل مؤلفه‌های توسعه راهبردی یا مدیریت راهبردی فناوری (پنج گام) و پیاده‌سازی و اجرا(پنج گام).
کلیدواژه‌ها

  • ایجابی، ابراهیم.، عیوضی، محمدرحیم.، شیروانی ناغانی، مسلم.، رضایی، ایمان. (1396). مطالعه تطبیقی تعاریف متکثر از مفهوم میان‌رشته‌ای آینده‌نگاری راهبردی. فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات بین­رشته­ای دانش راهبردی، 7 (29): 194-171.
  • تسلیمی­کار، بهروز. (1396). به‌کارگیری رادار کاوش در جهت ارتقاء عملکرد شبکه یکپارچه پدافند هوایی در محیط جنگ­های آینده. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش.
  • حسنی، جهان‌بخش. (1386). راهبردها و روش‌های اعمال پدافند غیرعامل در سطح نیروهای مسلح (نمونه موردی نهاجا) در برابر تهدیدهای قدرت‌های برتر و ارائه‌ی پیشنهاد مناسب. رساله دکتری مدیریت راهبردی، دانشگاه دفاع ملی.
  • رحیم­پور، نیاکان.، نیلی­پورطباطبایی، اکبر. و خیام­باشی، بیژن. (1392). طراحی مدل آینده­نگاری فناوری در سازمان­های با فناوری برتر مطالعه موردی: صنایع هوایی. اولین همایش ملی آینده­پژوهی، تهران: شرکت یادگار درخشان آریا.
  • شاه­منصوری، سمیرا.، نوروزی، ناصر. و گوهریان اصفهانی، آرش. (1391). ارائه چارچوب تلفیقی جهت آینده‌نگاری استراتژیک، دومین کنفرانس بین‌المللی و ششمین کنفرانس ملی مدیریت فناوری. تهران: انجمن مدیریت فناوری ایران.
  • شیروانی­ناغانی، مسلم.، فضلی، صفر. و کشاورزترک، عین­الله. (1397). ارائه یک مدل فرایندی برای آینده­نگاری راهبردی در شرکت­های ایرانی. فصل­نامه مدیریت بازرگانی، دانشگاه تهران، 10 (2): 349-370.
  • عباسی­شاهکوه، کلثوم.، سلطانی دلگشا، محمد.، واحدیان، افسانه. و عبدالهی، علی. (1387). ارائه چارچوب فرآیندی برای آینده‌نگاری مبتنی بر روش فراترکیبی.  فصل­نامه علوم مدیریت ایران، 3 (11): 72-45.
  • قربانی، سعید. (1392). طراحی الگو تأثیرگذاری آینده‌نگاری بر سیاست­گذاری علم، فناوری و نوآوری در سطح ملی (مطالعه موردی جمهوری اسلامی ایران). رساله دکترا، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره).
  • ملک، علی. (1394). امکان­سنجی راه­های کاهش خطر تهدیدهای هوافضایی نیروهای فرا منطقه‌ای در سامانه موشکی هاگ. پایان­نامه کارشناسی ارشد مدیریت دفاعی، دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش.
  • منطقی، مصطفی. (1391). رویکرد در سیستم­های تسلیحاتی و بررسی فاکتورهای عملیاتی در آن‌ها، تهران: مؤسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعیوزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، ص9-10.
  • موسوی، سیدعبدالرحیم. و سپهری، محمد. (1397). راهبردهای پدافند غیرعامل الکترونیک راداری در برابر تهدیدات آتی حساسه­های اطلاعات الکترونیکی دشمن در افق چشم­انداز 1404. فصل­نامه آینده­پژوهی دفاعی، 2 (5): 25-7.
  • نظری­زاده، فرهاد. (1385). نسل چهارم آینده‌نگاری فناوری. همایش آینده‌پژوهی، فناوری و چشم­انداز توسعه، تهران.
  • نوروزی، داریوش. (1396). ویژگی‌های سامانه‌ها و تجهیزات کشف و مراقبت راداری موردنیاز پدافند هوا فضایی کشور ج.ا.ا برای مقابله با تهدیدات آینده. پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا.

 

  • Amsteus, M. (2011). Managerial Foresight and Firm Performance, doctoral dissertation. School of business and economics. Linnaeus University Press.
  • Andersen, P. D., & Rasmussen, B. (2014). Introduction to foresight and foresight processes in practice: Note for the PhD course Strategic Foresight in Engineering.‏
  • Ausadamongkol, K., & Loveridge, D. (2001). Shaping Thailand's IT future through technology foresight. Foresight-The journal of future studies, strategic thinking and policy3(5), 467-473.‏
  • Becker, P. (2002). Corporate foresight in Europe: a first overview working paper European Commission. European Commission, Brussels31.‏
  • Darkow, I. L. (2015). The involvement of middle management in strategy development—Development and implementation of a foresight-based approach. Technological Forecasting and Social Change101, 10-24.‏
  • De Miranda Santo, M., Coelho, G. M., dos Santos, D. M., & Fellows Filho, L. (2006). Text mining as a valuable tool in foresight exercises: A study on nanotechnology. Technological Forecasting and Social Change73(8), 1013-1027.‏
  • Durst, C., Durst, M., Kolonko, T., Neef, A., & Greif, F. (2015). A holistic approach to strategic foresight: A foresight support system for the German Federal Armed Forces. Technological Forecasting and Social Change97, 91-104.‏
  • Echevarria, A. J. (2014). After Afghanistan: Lessons for NATO's Future Wars. The RUSI Journal159(3), 20-23.‏
  • Ejdys, J., Nazarko, J., Nazarko, Ł., & Halicka, K. (2015). Foresight application for transport sector.‏
  • Georghiou, L., & Keenan, M. (2006). Evaluation of national foresight activities: Assessing rationale, process and impact. Technological Forecasting and Social Change73(7), 761-777.‏
  • Godet, M., & Durance, P. (2011). Strategic foresight for corporate and regional development. Strategic foresight for corporate and regional development17.‏
  • Gould, S. (2008). Creating alternative community futures: A community futures tragedy. University of the Sunshine Coast, Sippy Downs (Queensland)222.‏
  • Heiko, A., Vennemann, C. R., & Darkow, I. L. (2010). Corporate foresight and innovation management: A portfolio-approach in evaluating organizational development. Futures42(4), 380-393.‏
  • Hines, A., & Bishop, P. C. (2013). Framework foresight: Exploring futures the Houston way. Futures51, 31-49.‏
  • Horton, A. (1999). A simple guide to sucessful foresight. Foresight-The journal of future studies, strategic thinking and policy1(1), 5-9.‏
  • Ian Miles, C. R. I. C. (2002). Appraisal of alternative methods and procedures for producing Regional Foresight.
  • Juech, C., Michelson, E. S., Miles, I., & Saritas, O. (2012). The depth of the horizon: searching, scanning and widening horizons. Foresight.‏
  • Keller, J., Markmann, C., & Heiko, A. (2015). Foresight support systems to facilitate regional innovations: A conceptualization case for a German logistics cluster. Technological Forecasting and Social Change97, 15-28.‏
  • Kuosa, T. (2011). Different approaches of pattern management and strategic intelligence. Technological Forecasting and Social Change78(3), 458-467.‏
  • Kuosa, T. (2016). The evolution of strategic foresight: navigating public policy making. Routledge.‏
  • Martin, B. R. (1995). Foresight in science and technology. Technology analysis & strategic management7(2), 139-168.‏
  • Miles, I. (2012). Dynamic foresight evaluation. Foresight-The journal of future studies, strategic thinking and policy14(1), 69-81.‏
  • Miles, I., Harper, J. C., Georghiou, L., Keenan, M., & Popper, R. (2008). The many faces of foresight. The handbook of technology foresight: Concepts and practice, 3-23.‏
  • Miles, Ian. & Michael, K. (2002). FOREN Work Package 2, IPTS, Sevile: (Spain).
  • Miles, Ian. (2004). Three Worlds of Foresight New Technology Foresight, Forecasting & Assessment Methods Seminar. Seville, (13-14MAY 2004).
  • Öner, M. A. (2010). On theory building in Foresight and Futures Studies: A discussion note. Futures42(9), 1019-1030.‏
  • Paliokaite, A. (2012). The relationship between organisational foresight and product innovation in small and medium sized enterprises. 8th International Ph. D. School on National Systems of Innovation and Economic Development.‏
  • Peter, M. K., & Jarratt, D. G. (2015). The practice of foresight in long-term planning. Technological Forecasting and Social Change101, 49-61.‏
  • Popper, R. (2008). Futures of the ICT environments and applications on the Nordic level, Slides.
  • Reger, G. (2001). Technology foresight in companies: from an indicator to a network and process perspective. Technology Analysis & Strategic Management13(4), 533-553.‏
  • Rohrbeck, R. (2011). Corporate Foresight, Contributions to Management Science, Springer-Verlag Berlin Heidelberg.
  • Rohrbeck, R., & Gemünden, H. G. (2011). Corporate foresight: Its three roles in enhancing the innovation capacity of a firm. Technological Forecasting and Social Change78(2), 231-243.‏
  • Ruff, F. (2006). Corporate foresight: integrating the future business environment into innovation and strategy. International Journal of Technology Management34(3-4), 278-295.‏
  • Sandelowski, M., Barroso, J., & Voils, C. I. (2007). Using qualitative metasummary to synthesize qualitative and quantitative descriptive findings. Research in nursing & health30(1), 99-111.‏
  • Saritas, O., Taymaz, E., & Tumer, T. (2007). Vision 2023: Turkey's national Technology Foresight Program: A contextualist analysis and discussion. Technological Forecasting and Social Change74(8), 1374-1393.‏
  • Unido. (2005). Unido Technology Foresight Manual, Vol.1 Vienna: Vienna International Center.
  • Viera, A. J., & Garrett, J. M. (2005). Understanding interobserver agreement: the kappa statistic. Fam med37(5), 360-363.‏

Voros, J. (2003). A generic foresight process framework. foresight.‏