آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

نقش سامانه‌های تصمیم‌یار سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی در مدیریت بحران‌های آینده

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیئت علمی دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا
2 استادیار دانشگاه هوایی شهید ستاری
3 مدرس دانشگاه هوایی شهید ستاری
چکیده
پیشگیری و مهار بحران قبل از هر چیز مستلزم اتخاذ تصمیم‌های مؤثر بر اساس اطلاعات صحیح و ساختاریافته است که به‌سرعت و با سهولت در دسترس تصمیم­گیرندگان قرار گیرد؛ بنابراین هرچه اطلاعات مطلوب­تر، جامع‌تر و در زمان واقعی باشد و به­موقع تهیه شود، تصمیم‌های مطلوب­تری اتخاذ خواهد شد که درنتیجه خسارات و ضایعات ناشی از بحران کاهش خواهد یافت. از این رو این تحقیق با هدف تبیین نقش سامانه­های اطلاعات جغرافیایی در مدیریت بحران­های آینده انجام شده و از نظر هدف از نوع تحقیقات کاربردی است و از نظر روش جزء تحقیقات آینده‌پژوهی است. جامعه آماری در فاز اول پژوهش شامل؛ کتب، متون علمی، مدارک و مقالات مرتبط با موضوع مورد پژوهش می‌باشد که به‌صورت سرشماری مورد بررسی قرار گرفته‌ است و در فاز دوم نیز تعداد 9 نفر از نخبگان و کارشناسان حوزه مدیریت بحران می‌باشد که به روش هدفمند انتخاب شدند. در این تحقیق با استفاده از روش پایش محیطی، الگوهای مختلف مدیریت بحران بررسی شد و بر اساس الگوی چرخی، شاخص­های 12 گانه این الگو در گروه‌های کانونی به بحث گذاشته شد و با نظر اعضاء گروه کانونی به میزان تأثیر نقش این سامانه در مدیریت بحران­های آینده و اولویت‌بندی آن‌ها پرداخته شد. ماحصل تحقیق نشان می­دهد که بیشترین نقش تأثیری سامانه­های تصمیم­یار GIS در مرحله حین بحران، سپس شروع بحران، پیش از بحران و بعد در مرحله پس از بحران هست که این مهم در کلیه مراحل و شاخص­های 12 گانه نیز تبیین گردید. بنابراین پیشنهاد گردید که سازمان‌های متولی مدیریت بحران، با استفاده از سامانه‌های تصمیم‌یار  GISفرایند پیش‌بینی، آمادگی و مدیریت بحران در زمان وقوع و همچنین فرایند اقدامات پس از بحران را مدیریت نمایند.
کلیدواژه‌ها

  • اسماعیل­زاده، حجت. (1389). GIS و بحران، تهران: نشر سیمرغ.
  • آشوری، داریوش. (1387). دانشنامه سیاسی، چاپ سوم، تهران: انتشارات مروارید.
  • افتخاری، اصغر. و قدرت‌آبادی، علیرضا. (1386). نقش سازمان های اطلاعاتی در تأمین امنیت نرم، فصلنامه پژوهش‌های حفاظتی و امنیتی، 17: 40-23.
  • بابایی اهری، مهدی. (1383). مدیریت بحران‌های سازمانی. فصلنامه کمال مدیریت، شماره 4 و 5: 130-111.
  • تابلی، حمید.، کریمی افشار، سمانه. و اشرف­زاده، الهام. (1390) بررسی مدل‌های مدیریت بحران در رمان دا، نشریه ادبیات پایداری، 3 (5): 104-77.
  • تاجیک، محمدرضا. (1384).مدیریت بحران، تهران: نشر فرهنگ گفتمان، چاپ دوم.
  • حسینی، حسین. (1387). تصمیم‌گیری در بحران: گذار از رویکردهای تحلیل به رویکرد طبیعی، فصلنامه مدیریت بحران، 1 (2).
  • حسینی، حسین. و جدی، سید مجید. (1385). مدیریت بحران با رویکرد امنیت عمومی، جلد اول، تهران: معاونت آموزش ناجا.
  • حسینی، سید حسین. (1385). بحران چیست و چگونه تعریف می‌شود، فصلنامه امنیت، 5 (1 و 2): 51-7.
  • حسینی، سید حسین.، رحیمی، بهمن. و خادم دقیق، امیر هوشنگ. (1394). مدیریت بحران­های امنیتی، دو فصلنامه پژوهش اطلاعاتی امنیتی، 3 (7).
  • خبرگزاری مهر. (1385). لایحه تشکیل سازمان مدیریت بحران، برگرفته از خبرگزاری مهر تاریخ بازیابی 25/8/1385.
  • دلاور پور اقدم، مصطفی. (1389). بررسی الگوهای مدیریت بحران‌های سیاسی امنیتی در جمهوری اسلامی ایران، ماهنامه پگاه حوزه، شماره 290.
  • روشندل اربطانی، طاهر. و صلواتیان، سیاوش. (1389). طراحی مدل نقش رسانه‌های جمعی در مدیریت مرحله پیش از بحران، فصلنامه علوم مدیریت ایران، 5 (17): 112-89.
  • زروندی، مهدی. (1384). نقش زنان در مدیرت بحران‌های سیاسی امنیتی، فصلنامه مطالعات فرهنگی دفاعی زنان، 1 (3): 92-71.
  • عبدالله­زاده، مجید. (1389). طراحی سامانه پشتیبان تصمیم تنظیم بازار (فاز دوم: استخراج قوانین بر اساس تحلیل اطلاعات خبرگان و پیاده­سازی سامانه)، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش­های بازرگانی.
  • عسکری، علی. (1386). در جستجوی اصول مدیریت و برنامه‌ریزی بحران، دومین کنفرانس بین‌المللی مدیریت جامع بحران در حوادث غیرمترقبه، تهران.
  • هرسی، پاول. و کنت، بلانچارد. (1383). مدیریت رفتارسازمانی،کاربردمنابعانسانی، چاپ بیست و سوم، ترجمه علی علاقه بند، تهران: انتشارات امیرکبیر.
    • Barta, J. (2014). Simulation Programs to Education of Crisis Management Members. World Academy of Science, Engineering and Technology, International Journal of Social, Behavioral, Educational, Economic, Business and Industrial Engineering8(11): 3476-3481.‏
    • Bernstein, J. (2004). The 10 steps of crisis communications. Crisis Response, prevention, planning and, Training106.‏
    • Ericksen, N. J. (1975). Scenario methodology in natural hazards research. University of Colorado, Institute of Behavioral Science.‏
    • Glenn, J. C., & Gordon, T. J. (Eds.). (2009). Futures Research Methodology-Version 3-0. Editorial desconocida.‏
    • Hwang, P., & Lichtenthal, J. D. (2000). Anatomy of organizational crises. Journal of Contingencies and Crisis Management8(3): 129-140.‏
    • Lechat, M. F. (1990). The international decade for natural disaster reduction: background and objectives. Blackwell.
    • Mc Conkey, D. (1987). Planning for Uncertainty, Business Horizons Journal, 18: 40- 45.
    • Mitroff, I. I. (2001). Strategic management of corporation crisis, Columbia Journal of world Business, 6.
    • Mitroff, I. I., Shrivastava, P., & Udwadia, F. E. (1987). Effective crisis management. Academy of Management Perspectives, 1(4): 283-292.
    • Penrose, J. M. (2000). The role of perception in crisis planning. Public Relations Review, 26(2): 155-171.‏ ‏
    • Santana, G. (2004). Crisis management and tourism: Beyond the rhetoric. Journal of Travel & Tourism Marketing, 15(4): 299-321.‏