الگوی حکمرانی بر کرکوک عراق؛ بررسی مناقشات ذی‌نفعان با روش تحلیل بازیگر

نویسنده

دانشجوی دکتری در دانشگاه امام حسین / رشته مطالعات منطقه ای گرایش خاورمیانه

چکیده

الگوی حکمرانی بر شهر چندقومیتی کرکوک در عراق، هم‌چنان یکی از مهم‌ترین منابع تولید تنش و حتی منازعه در این کشور است. ویژگی‌های برجسته‌ی فرهنگی و اقتصادی این منطقه، باعث شده تا بازیگرانی در سطوح مختلف در آن ذی‌نفع و موثر محسوب شوند. کرکوک برای کردهای عراق بسیار اهمیت داشته و در صورت الحاق آن به اقلیم کردستان این کشور، فرایند استقلال‌طلبی آن‌ها سرعت خواهد گرفت. از این منظر، آینده‌ی حکمرانی بر کرکوک، علاوه بر گروه‌های عراقی و دولت این کشور، برای ایران و ترکیه نیز امری مهم تلقی می‌شود چرا که در صورت استقلال کردهای عراق، امنیت ملی و تمامیت ارضی این دو کشور می‌تواند تحت تاثیر قرار گیرد. در این صورت، مشخصا نیروهای مسلح ایران باید در پی مواجهه با تهدید تقویت‌شده با ابعاد مختلف هویتی و امنیتی از سوی گروهک‌های‌ معارض کردی باشند. با توجه به چنین ضرورتی و هم‌چنین با توجه به تعدد بازیگران ذی‌نفع و موثر در حوزهکرکوک، این مقاله کوشیده است تا با بهره‌گیری از روشتحلیل‌ بازیگر و با استفاده از نرم‌افزار بازیگر محورِ  MACTOR به بررسی مناقشات ذی‌نفعان در منطقه کرکوک عراق در خصوص الگوهای ممکن حکمرانی بر آن بپردازد. بدین منظور، 13 بازیگر و 4 الگوی حکمرانی با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و روش میدانی، مورد بررسی قرار گرفته‌اند. به کمکتحلیل یافته‌های حاصل از نرم‌افزار، در نهایت «کرکوک، شهر چند فرهنگی و ویژه» به‌عنوان الگویی که بازیگران نسبت به آن دارای کمترین مناقشه می‌باشند، معرفی شده است. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Pattern of governance on Kirkuk; Review of stakeholder conflicts by actor analysis method

نویسنده [English]

  • Saeed Sasanian
Ph.D. student at Imam Hussein University/ In the field of regional studies
چکیده [English]

The Pattern of governance on multi-ethnic city of Kirkuk in Iraq is still one of the major sources of tension and even conflicts in this country. Silent geo-cultural and geo-economic characteristics of this city have led to presence of actors at different levels that are stakeholder and effective in this region. Kirkuk is crucially important for the Kurds of Iraq, and in case of its join to the Kurdistan region in Iraq, the process of their independence will accelerate. To this end, the future of governance over Kirkuk is also important for Iran and Turkey, as well as Iraqi groups and the government of Iraq. because, if the Kurds of Iraq are independent, national security and territorial integrity of both countries can be affected. Given this necessity, as well as the multiplicity of stakeholders in the Kirkuk, current paper attempts to run a future study on governance pattern in this city using the actor analysis methods and MACTOR as an actor-cantered software. For this purpose, 13 actors and 4 patterns of governance were investigated using library resources and expert methodology. In addition to the analysis of the software findings, ultimately a preferred model, "Introduction of Kirkuk as a Multicultural and Special City", was described, which relatively provides the main interests of the actors. Such a model is more urgent in the new circumstances resulting from the referendum on the independence of the Kurdistan region in Iraq in September 2017.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Future Studies
  • actor analysis
  • Kirkuk
  • Iraq
  • MACTOR

 

اسماعیلیان، ملیحه (1395)، «بررسی راهبردهای تنظیمی متناسب با آینده‌های بدیل رسانه‌های صوتی تصویری»، پایان‌نامه دکتری آینده‌پژوهی، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور.

بیلیس، جان و اسمیت، استیو (1383)، جهانی‌شدن سیاست؛ روابط بین‌الملل در عصر نوین، تهران، انتشارات موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران.

حافظ‌نیا، محمدرضا (1385)، «تأثیر خودگردانی کردهای شمال عراق بر کشورهای همسایه»، تحقیقات جغرافیایی، شماره 83.

حق‌پناه، جعفر (1387)، کردها و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران، موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران.

حق‌پناه، جعفر (1387)، «مساله کرکوک و چالش قومی – مذهبی در عراق جدید»، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال ششم، شماره 20.

زارع میرک‌آباد، علی (1396)، «بررسی جایگاه تحلیل بازیگر در مطالعات آینده پژوهی»، وبگاه موسسه افق آینده‌پژوهی راهبردی.

عبداله‌پور، محمدرضا (1390)، «تعارض ژئوپلیتیکی کردستان عراق با میدان های منطقه ای، جذب اسراییل در میدان مغناطیسی کردستان عراق»، مطالعات خاورمیانه، شماره 65.

عندلیب٬ علیرضا (1380) نظریه پایه و اصول آمایش مناطق مرزی جمهوری اسلامی ایران. تهران: دانشکده فرماندهی و ستاد دوره عالی جنگ.

گوجل، یوسل (1387)، «مالکیت کرکوک: مطالبات ترکمنها»، گروه ترجمه موسسه مطالعات اندیشه سازان نور، فصلنامه مطالعات راهبردی جهان اسلام، شماره 33.

مارجر، مارتین (1377)، «سیاست قومی»، ترجمه اصغر افتخاری، فصلنامه مطالعات راهبردی، پیش‌شماره اول.

نصری، قدیر (1392)، «جایگاه کرکوک در معادلات راهبردی عراق: با تمرکز بر موضوعات کلیدی و کارگزاران تحول»، فصلنامه آفاق امنیت، سال پنجم، شماره نوزدهم.

نصری، قدیر (1393)، مناطق حیاتی خاورمیانه، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).

نصری، قدیر (1396)، مصاحبه کوتاه با نگارنده.

خبرگزاری فارس (آبان 1396)، «واکنش اربیل به حکم دادگاه فدرال عراق درباره ماده یک قانون اساسی کشور»، قابل بازیابی در؛

http://www.farsnews.com/13960823000752

ساسانیان، سعید (فروردین 1396)، «آیا اهل سنت عراق به‌دنبال تجزیه‌اند؟»، اندیشکده راهبردی تبیین، قابل بازیابی در؛

http://tabyincenter.ir/18781

ساسانیان، سعید (آبان 1396)، «پرونده کرکوک؛ چرا باید طرحی نو درانداخت؟»، اندیشکده راهبردی تبیین، قابل بازیابی در؛

http://tabyincenter.ir/21801

کردستان میدیا (شهریور 1395)، «نماینده‌ی حزب دمکرات در آمریکا با تینک تانک‌ها دیدار به عمل آورد»، قابل بازیابی در؛

http://www.kurdistanmedia.com/farsi/idame/25257

مردانه، وحید (1396)، «چرا آمریکا در مقابل همه پرسی اقلیم کردستان منفعل بود؟»، خبرگزاری تسنیم، قابل بازیابی در؛

https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/07/28/1551119

Barth, E. A., Noel, D. L. (1972). "Conceptual Fromeworks For The Analysis of Race Relations", Social forces, 50: 333-48.

Bendahan, S. (2005). "Negotiation in technology landscapes: an actor-issue analysis", Journal of Management Information Systems 21(4).

Bendahan, S. (2003). "Multi-issue actor analysis: tools and models for assessing technology environments", Journal of Decision Systems 13(2).

Brugha, R., Varvasovsky, Z. (2000). "Stakeholder analysis: a review", Health Policy and Planning. Vol 15.

Crisis Group (2017), "Oil and Borders: How to Fix Iraq’s Kurdish Crisis", Available at:

https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/iraq/55-settling-iraqi-kurdistans-boundaries-will-help-defuse-post-referendum-tensions

Camponovo, G., Y. Pigneur (2002). Analyzing the actor game in m-business. Proc. First.

David, Steven (1991). Choosing Sides: Alignment and Realignment in the Third World, Baltimor, Johns Hopkins University Press.

Foundation for Defense of Democracies (October 2017), "Conversation between National Security Advisor Lt. Gen. H.R. McMaster and FDD CEO Mark Dubowitz", Available at:

https://www.defenddemocracy.org/content/uploads/documents/Transcript_FINAL_McMaster.pdf

Godet, A. J. Meunier, M. F. Roubelat, F. (2003), Structural analysis with the MICMAC method & actors' strategy with MACTOR method, AC/UNU Millennium Project: Futures Research Methodology-V2.0, AC/UNU.

Grimble, R., Wellard, K. (1997). "Stakeholder methodologies in natural resource management: a review of concepts, contexts, experiences and opportunities", Agricultural Systems 55.

Jesse, E. (2011). Forecasting the Future of Iran: Implications for U.S. Strategy and Policy, Santa Monica, CA: RAND Corporation.

Lockwood, J. S. (2013). The Lockwood Analytical Method for Prediction (LAMP): A Method for Predictive Intelligence Analysis. Bloomsbury Publishing USA.

Slaughter, R. (1999). Futures for the Third Millennium: Enabling the Forward View, Sydney: Prospect Media.

Smith, M. G. (1969). "Institutional and Political Conditions of Pluralism", in L. Kuper and m. G. Smith (eds) Pluralism in Africa, Berkeley, University of California Press.

Yinger, J. M. (1985). "Assimilation in the United States: The Mexican-Americans", in W. Connor (ed.) Mexican–Americans in Comparative, Washigton, DC, Urban Institute Press.