آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

راهبردهای نظامی ارتقاء جایگاه ج.ا.ا در هندسه قدرت نظامی منطقه غرب آسیا

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی عالی جنگ، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران.
2 استادیار و عضو هیئت‌علمی دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی، تهران، ایران
3 استادیار امنیت ملی دانشگاه علوم و فنون فارابی
4 استادیار دانشکده علوم و فنون فارابی، تهران، ایران
چکیده
هدف اصلی این پژوهش، دست­یابی به راهبردهای نظامی ارتقاء جایگاه ج.ا.ا در هندسه قدرت نظامی منطقه غرب آسیا می­‌باشد. این پژوهش از نوع کاربردی- توسعه­‌ای بوده که با روش تحقیق موردی- زمینه‌­ای و با رویکرد آمیخته(کمی و کیفی) تهیه شده است. جامعه نمونه این پژوهش تعداد 50 نفر از خبرگان راهبردی حوزه­ نظامی هستند که به صورت هدفمند انتخاب شده‌­اند. در این پژوهش؛ روش گردآوری داده‌ها کتابخانه‌­ای و میدانی است و ابزار جمع آوری آن‌ها سوالات مصاحبه و پرسشنامه می‌­باشد. تجزیه و تحلیل داده­‌های این پژوهش با دو روش توصیفی(محاسبه میانگین، میانه، مد و نمای اطلاعات پژوهش) و استنباطی(استفاده از تکنیک تدوین راهبرد SWOT بهبود یافته) و رتبه‌­دهی فریدمن(برای اولویت‌‎­بندی راهبردها) انجام گرفته است. شایان توجه است که جمهوری اسلامی ایران در حوزه نظامیِ و در چارچوب قدرت دفاعی در منطقه موردنظر در حالت تدافعی است؛ بنابراین هم ضعف دارد و هم تهدید؛ لذا لازم است ج.ا.ا با انجام اقداماتی ازجمله: بومی­‌سازی دفاع و ساز و برگ و تجهیزات نظامی، استفاده از ظرفیت نقش‌­آفرینی در حوزه محور مقاومت، استفاده از توانایی قدرت نرم و هوشمند، تکیه بر اصل وحدت فرماندهی، استفاده از توان موشکی و پهپادی، عملیاتی نمودن تحقیقات علمی و دانشگاهی در حوزه نظامی، استفاده از فرصت اقبال مردمی منطقه از ایده‌‎­های ضداستکباری انقلاب اسلامی، تدوین اقتصاد دفاعی و دور شدن از وابستگی به اقتصاد دولتی به منظور  حفاظت از اهداف متعدد حیاتی (نظامی، اقتصادی و ...) در ابعاد وسیع سرزمینی و استفاده از ظرفیت بسیج و مردمی نمودن دفاع، نسبت به ارتقاء جایگاه نظامی خود در منطقه اقدام نماید.
کلیدواژه‌ها

  • اعرابی، سیدمحمد. (1385). الگوهای مناسب در یکپارچه سازی مدل­های مدیریت استراتژیک و تأمین اهداف سند چشم­انداز، فصلنامه مطالعات دفاعی استراتژیک، 7(28): 126-121.
  • بلوچی، حیدرعلی.(1387). روش­های محاسبه­ی هزینه­های دفاعی کشور، فصلنامه راهبرد دفاعی، 6(23): 88-81.
  • پرهیزکار، محمدمهدی و آقاجانی­افروزی، علی‌اکبر.(1390). روش‌شناسی تحقیق پیشرفته در مدیریت با رویکرد کاربردی، چاپ اول، تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.
  • پوستین­چی، زهره و متقی، ابراهیم.(1398). امنتیت منطقه­ای در شرایط آشوب؛ دولت قوی یا منطقه قوی، چاپ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی.
  • حسن بیگی، ابراهیم. (1390). مدیریت راهبردی، چاپ دوم، تهران: سمت.
  • خندان، سیدعلی­اصغر. (1399). منطق کاربردی، چاپ چهارم، تهران: انتشارات سمت.
  • دانش­آشتیانی، محمدباقر.(1388). الگوی طرحریزی راهبرد دفاعی- امنیتی، چاپ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه عالی دفاع ملی.
  • زرقانی، سیدهادی. (1391). سنجش و رتبه­بندی قدرت ملی کشورها در جهان اسلام، مطالعات جهان اسلام، 1(2): 116-111.
  • سپهری، محمد. (1400). تدوین راهبردهای دفاع سایبری کشور در برابر تهدیدهای آتی دشمن در افق چشم انداز 1405، فصلنامه آینده پژوهی دفاعی، 6(23): 176-153.
  • متقی، ابراهیم. (1391). بررسی عناصر موثر بر استراتژی دفاعی جمهوری اسلامی ایران، چاپ اول، تهران: پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس.
  • مرادیان، محسن. (1397). قدرت ملی (چارچوبی نوین برای سنجش و تحلیل)، چاپ اول، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  • نظری، علی­اشرف. (1390). چرخش در مفهوم قدرت، تصور فوکویی و پسافوکویی از قدرت، فصلنامه سیاست،41(3): 358-341.
  • وحیدی، احمد. (1390). دکترین دفاعی ایران، بصیرت دفاع، 3(25): 42-36.
  • هندیس، باری. (1396). گفتارهای قدرت از هابز تا فوکو، مصطفی یونسی، چاپ اول، تهران: انتشارات شیرازه کتاب ما.
  • A, Hashem. (2001). The State, Society and the Evolution of warfare in the Middle East, Washington, tudies, vol.24, No.2.
  • Bachrach, P. and M.S. Baratz. (1970). "Two Faces of Power, Amer Review, No. 56, pp. 947-52.
  • Chipman, Jahn. (2013). The Military Balance, London
  • Dahl, Robert A. (1963). Modern Political Analysis, Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
  • Eliont, Cohen. (1998). Israels Revolution in SecurityAffirs, survival, vol.40, No.l. Spring1998, p.54
  • Giddens, Antony. (1987). Social Theory and Modern Sociology, Cambridge: Polity Press
  • Glassnert, Martin Ira. (1993). Political Geography, New York, John Wiley & sons Inc.
  • Goldstein, Joshua S. (1999). International Relations, New York. Longman.
  • Goldstein, Joshua s. (1999). International Rilations. Newyork. Longman.
  • Healey, P. (2001). Managing European Technology: Defense and Competitiveness Issues (METDAC). European Community.
  • Issac, Jeffery. (1992). Conceptions of power. In Maryd Hawkesworth and Maurice Kogan Mauric. Encyclopedia of Government and Politics, London and new yord: Routledge.
  • Kitab, Mahal. (1986). Goe-Stratgic. New Delhi. Shiva Tosh Das.
  • H. (1964). One-Dimensional Man. London. Routledge and Kegan Pau.
  • (2001). The concept of Security: Should it be redefined? Journal of Strategic Studies. 24(2): 13-42.
  • Mintezberg H; I. Lample. (1998). Strategy Safari. Prentice Hall.
  • Talcott. (1951). The Social System. New York. Free.
  • Bertrand (1986). The Forms of Power. in Steven Lukes (ed). Power. Oxford.
  • Stanley Andy. (1999). Visioneering. Georgia USA- Multnomah publishers Inc.
  • Tellis, Ashley; j.Janice Bially. (2000). Meauring national Power in the Postindustrial Age, rand Corp. p. 12.

Websters. (1986). Third New International Dictionary. Merriam Webster Inc. USA. P. 1778-9.