آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی تحولات سیاسی- امنیتی سوریه در ارتباط با محور مقاومت به روش سناریونویسی و نقش آن بر مأموریت‌های ارتش جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیئت علمی دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری رشته امنیت بین الملل، دانشگاه فارابی، تهران، ایران.
3 دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه فارابی، تهران، ایران
چکیده
با گذشت یک دهه بحران در سوریه، به دلیل تعدد بازیگران و تعارض منافع آنها، آینده سیاسی این کشور در هاله­‌ای از ابهام است. پژوهش حاضر با هدف آینده‌پژوهی تحولات سیاسی امنیتی سوریه در ارتباط با محور مقاومت به روش سناریونویسی و نقش آن بر مأموریت­‌های آجا در پی پاسخ به این سوأل است که آینده‌پژوهی تحولات سیاسی- امنیتی سوریه چگونه است و این تحولات چه نقشی بر مأموریت­‌های آجا دارد؟ در این پژوهش جامعه آماری40 نفر می‌­باشد بنابراین با توجه به ویژگی­‌های جامعه آماری و محدود بودن آن، جامعه آماری به­‌صورت تمام شمار مورد پرسش قرار گرفت. سپس با استفاده از آمار استنباطی و استدلالی داده‌­های حاصل از مصاحبه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و با استفاده از الگوی آینده­‌پژوهی علمی و طی مراحل 8 گانه سناریو نویسی شوارتز (شناسایی بازیگران، فاکتورهای کلیدی، پیشران‌ها، عدم قطعیت­‌ها، اولویت‌بندی و انتخاب شاخص) نسبت به آینده‌پژوهی تحولات سوریه و چشم­‌انداز آن در افق 2030 اقدام گردید. نتایج پژوهش نشان می‌دهد سناریوهای سوریه با مقاومت، بی‌مقاومت، در مقاومت و بر مقاومت سناریوهای احتمالی تحولات سوریه می‌­باشند. سوریه در ­مقاومت به عنوان سناریوی محتمل در کوتاه‌مدت، سوریه بی­‌مقاومت محتمل­‌ترین سناریو در افق 2030 و سوریه با مقاومت سناریوی مطلوب­ ج.ا.ا تشخیص داده شد. همچنین آجا براساس اصل 143 قانون اساسی مأموریت حفظ تمامیت ارضی، استقلال و حفظ نظام مقدس ج.ا.ا را بر عهده دارد، لذا تحقق هر یک از سناریوهای مذکور به ­نوعی بر مأموریت­‌های آجا در دفاع سرزمینی، فراسرزمینی و بازدارندگی دفاعی اثر ­گذارست.
کلیدواژه‌ها

  • آذر، عادل. و رجب زاده، علی. (1393). تصمیم گیری کاربردی ( رویکرد MADM)، تهران: انتشارات نگاه دانش.
  • اسماعیلی، علی. (1399). موازنه تهدید در خاورمیانه از یازده سپتامبر تا بهار عربی، مجله پژوهشنامه بین المللی سیاست ایرانی، 8 (27): 43-67.
  • پدرام، عبدالرحیم و زالی، سلمان. (1397). ا لگویی نوین برای سناریونویسی در موضوعات راهبردی (مورد مطالعه سناریوهای آینده بحران سوریه). مجله پژوهش­های راهبردی سیاست، 17(67): 22-44.
  • چرمک، توماس. (۱۳۹۴). برنامه ریزی سناریویی در سازمان‌ها: چگونگی خلق، به کار گیری و ارزیابی سناریوها، ترجمه مسعود منزوی، تهران: مرکز آینده پژوهی علوم و فناوری دفاعی، مؤسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی، چاپ اول.
  • حاجیانی، ابراهیم و قصاع، محمود. (1392). آینده و سناریو نگاری، طبقه­بندی روش­ها و دسته­بندی سناریوها، مجله راهبرد اجتماعی-فرهنگی. 2 (8): 87-109.
  • حیدری، مهدیه و نورمحمدی، مرتضی. (1399). واکاوی پیامدهای ورشکستی دولت سوریه بر امنیت ایران، مجله سیاست و روابط بین الملل، 2(7): 2-21.
  • زمردی، ابناجی؛ زهرا، حاجی یوسفی و امیر، محمد. (1400). ژئوپلیتیک انرژی و مداخله روسیه در سوریه، مجله ژئوپلیتیک. 15(58): 63-82.
  • سعیدی، آرش. (1395). آینده بشاراسد، نقاط قوت، ضعف، تهدید و فرصت آن بر ج.ا.ا، دانشگاه یزد.
  • شفیعی سیف آبادی، محسن. (1400). سپاه قدس و گذر از امنیت جمعی به دفاع جمعی در بحران سوریه، مجله پژوهش‌های حفاظتی و امنیتی، 12(35): 98-119.
  • شهریاری، علی محمد؛ حکمتیان، هادی و اسمعیلی، علی. (1399). نقش حزب الله لبنان در راهبرد دفاعی سوریه، مجله پژوهش‌های روابط بین الملل، 3(10): 102-128.
  • شوارتز، پیتر. (1390). هنر دورنگری: برنامه ریزی برای آینده در دنیایی با عدم قطعیت، تهران: مرکز آینده پژوهی علوم و فناوری دفاعی، مؤسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی، چاپ اول.
  • عباسی، محمود. (1399). نوع شناسی کنش ج.ا ایران در بحران سوریه، مجله مطالعات راهبردی جهان اسلام، 2 (21): 83- 106.
  • علی­پور، جواد. (1396). آینده­پژوهی بحران سیاسی سوریه بر پایه سناریونویسی، فصلنامه مطالعات سیاسی جهان اسلام، 4 (7): 231- 261.
  • فخری، سید مسعود و صحرایی اردکانی، حسین. (1399). بررسی حمایت های ایران به سوریه از طریق قاعده مقابله به مثل، مجله مطالعات نوین در علوم انسانی. 11(33): 81-99.
  • قلم بر، محمدامین؛ مقیمی، سیدمحمد و ثقفی، فاطمه. (1396). طراحی ماتریس جذابیت مداخله (مطالعه موردی: تحلیل بازیگران مداخله گر در سوریه). مجله آینده پژوهی دفاعی، 3(7): 45-66.
  • قیه‏باشی، احمدرضا؛ پورعزت، علی اصغر و سرمست، بهرام. (1396). ارائه چارچوبی برای مطالعه شگفتی سازهای نظامی دفاعی پیش روی ج.ا. ایران. مجله آینده پژوهی دفاعی، 1(4): 64-85.
  • کمالی گوگی، محمد. (1399). واگرای ملی‎گرایی عربی در سوریه و نسبیت آن با تفکر مقاومت، مجله مطالعات راهبردی جهان اسلام، 21(84): 127-149.
  • محبوب زمانی، حبیب و شیرودی، مرتضی. (1398). نقش عوامل ژئوپلیتیکی در بحران نوسازی سوریه 2011-2018، مجله مطالعات بیداری اسلامی. 6(23): 3-19.
  • محمدیان، مهدی. (1399). راهبرد بهینه ج.ا.ایران در فرایند دولت ملت سازی سوریه با استفاده از روش دانا، مجله مطالعات راهبردی، 25(89): 49-68.
  • مرادیان، محسن. (1389). مبانی نظری امنیت، تهران: دانشکده علوم و فنون فارابی.
  • مهدوی جو، محمود؛ اسدبیگی، اردشیر و بهنیافر، ابوالفضل. (1399). بررسی تأثیر جغرافیای فرهنگی بر امنیت سوریه، مجله مدیریت پژوهش های دفاعی، 23(89): 5-23.
  • موسوی، سیده سارا؛ غفاری، مسعود و شریعتی، شهروز. (1400). پیامدهای ژئوپلتیکی گسترش همکاری­های چین و ترکیه بر جمهوری اسلامی ایران (مطالعه موردی اتصال دو پروژه کریدور میانی و کمربند و راه)، فصلنامه ژئوپلیتیک، 17(64): 34-55.
  • نجات، سیدعلی. (1396). بحران سوریه و بازیگران منطقه­ای. تهران: ابرار معاصر.

نیاکوئی، امیر؛ پیرمحمدی، سعید. (1399). گذر از دولت به شبه دولت در عراق و سوریه پس از بیداری عربی (2011- 218)، مجله دولت پژوهی. 5 (17): 88-107.