تغییر و تحولات حوزههای تهدید و دفاع، در طول تاریخ همواره متاثر از سطح دانش و تفکر و درنتیجه رشد فناوری زمان خود بودهاند. باگذشت زمان، توسعه روزافزون دانش جنبههای مختلف زندگی بشر را دربرگرفته و سازمانهای دفاعی و نیروهای نظامی و به تبع آن جنگها نیز از این قاعده مستثنی نبودهاند بهگونهای که در عصر حاضر شاهد دانشبنیان شدن عرصههای مختلف دفاع و نبرد هستیم. این تحقیق باهدف طراحی مدل بومی دفاع دانشبنیان در برابر تهدیدات نظامی آینده با تاکید بر ویژگیها و عوامل الزام آور انجام شده که از نوع کاربردی- توسعهای به روش توصیفی میباشد. رابطهی بین ویژگیهای تهدیدات آینده و عوامل زمینه ساز و الزام آورِ دفاع و دفاع دانش بنیان بهعنوان پیش فرض لحاظ میگردد. گردآوری اطلاعات بهروش میدانی و کتابخانهای، تجزیه تحلیل آنها با رویکرد آمیخته با استفاده از نرمافزارهای آماری و ارائه مدل معادلات ساختاری با نرم افزار آموس انجام گردید. براساس یافتهها، ضمن تایید فرضیه و معناداری ارتباط متغیرها با یکدیگر، در مدل ارائه شده انتهای مقاله؛ ازیکسو، مهمترین ویژگیهای تهدیدات آینده با بیشترین اثر را بر دفاع دانشبنیان شامل؛ تحول در جمعآوری اطلاعات و حسگرها، تبادل و پردازش اطلاعات؛ دانش محوری، دقت و هوشمندی؛ اهمیت روزافزون فرماندهی و کنترل؛ و از سوی دیگر مهمترین ویژگیهای دفاع دانشبنیان که بیشترین تأثیر را بر روی نوع تهدیدات آینده خواهند داشت عبارتاند از؛ مردم پایه و همهجانبه بودن دفاع، تاکید بر سامانههای فرماندهی و کنترل یکپارچه هوشمند با بهرهگیری از سامانههای تصمیمیار و تصمیمساز و همچنین تأثیرمحور بودن دفاع.
جبار رشیدی، علی؛ فخری، مجید؛ علینژاد، مهدی. ( 1396). بررسی نقش فرماندهی و کنترل هوشمند دردفاع دانشبنیان، فصلنامهمطالعات دفاعی استراتژیک، 70: 232-209.
خزایی، سعید. (1392). دیدهبانی فناوریهای نظامی در حال ظهور، تهران، مؤسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی.
دادوند، حسین؛ حسن پور، حمید؛ زین الدین، تورج. (1400). عوامل عمده مؤثر بر طرحریزی عملیات نظامی در جنگ آینده با رویکرد کلاسیک، فصلنامه علوم و فنون نظامی، 17(57): 112- 85.
رستمی، محمود. ( 1378). فرهنگ واژههای نظامی، تهران، چاپخانه ارتش جمهوری اسلامی ایران، چاپ اول.
ریاضی، وحید. (1400). الگوی مقاومسازی معماری دفاعی امنیتی(الزامات و زیرساختها) در نیل به دفاع همهجانبه، فصلنامه علوم و فنون نظامی، 17(55): 124- 101.
طرهانی، فرزاد؛ آزادیاندلسم، رفائیل. (1397). رابطه علم، فناوری و نوآوری با دفاع دانشبنیان براساس گفتمان ولایتفقیه و اسناد بالادستی، فصلنامه مطالعات بین رشتهای دانش راهبردی، 33: 276- 237.
قرآن کریم، ترجمه آیتا... مکارم شیرازی. (1383). قم، نشر دارالکتبالاسلامیه.
مرادیان، محسن. (1397). درآمدی بر درک امنیت ملی و ماهیت تهدیدات، تهران، دانشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی.
منطقی، مصطفی.(1381). سیستمهای تسلیحاتی مطرح در جنگهای مدرن، تهران: موسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی.
مهدی نژاد نوری، محمد؛ خراشادیزاده، محمدرضا؛ فخری، مجید؛ حاجی آبادی، سیداحمد. (1398). نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در دفاع دانشبنیان، فصلنامهمطالعات دفاعی استراتژیک، 75: 124 -107.
نجفی، محمدرضا. (1392). ایران و جنگ نامتقارن آینده. تهران: هوشمند تدبیر.
نصیرزاده، عزیز و همکاران. (۱۳۹۶). سناریوهای راهبردی صحنههای جنگ آینده جمهوری اسلامی ایران (مطالعه راهبردی)، تهران، مرکز مطالعات راهبردی آجا.
ولیوند زمانی، حسین و سرمد، علی. (1396). تبیین عوامل ماهیت عملیات مشترک در الگوی تدوین دکترین عملیات مشترک یک سازمان نظامی ج.ا.ا، فصلنامه آینده پژوهی دفاعی، 2(6): 86-63.
Endsley MR. (2018). Designing for situation awareness: An approach to user centered design. United States of America: CRC press.
Wise, L. & Skues, J. (2019). Implications of Future Technology Environments, Swinburne University of Technology, Hawthorn.
بختیاری,ایرج . (1401). دفاع دانشبنیان در برابر تهدیدات آینده ( با تاکید بر ویژگیها و عوامل الزام آور). آیندهپژوهی دفاعی, 7(25), 7-31. doi: 10.22034/dfsr.2022.553867.1600
MLA
بختیاری,ایرج . "دفاع دانشبنیان در برابر تهدیدات آینده ( با تاکید بر ویژگیها و عوامل الزام آور)", آیندهپژوهی دفاعی, 7, 25, 1401, 7-31. doi: 10.22034/dfsr.2022.553867.1600
HARVARD
بختیاری ایرج. (1401). 'دفاع دانشبنیان در برابر تهدیدات آینده ( با تاکید بر ویژگیها و عوامل الزام آور)', آیندهپژوهی دفاعی, 7(25), pp. 7-31. doi: 10.22034/dfsr.2022.553867.1600
CHICAGO
ایرج بختیاری, "دفاع دانشبنیان در برابر تهدیدات آینده ( با تاکید بر ویژگیها و عوامل الزام آور)," آیندهپژوهی دفاعی, 7 25 (1401): 7-31, doi: 10.22034/dfsr.2022.553867.1600
VANCOUVER
بختیاری ایرج. دفاع دانشبنیان در برابر تهدیدات آینده ( با تاکید بر ویژگیها و عوامل الزام آور). DFSR, 1401; 7(25): 7-31. doi: 10.22034/dfsr.2022.553867.1600