آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

سناریوهای محتمل عملیات روانی علیه سرمایه‌های انسانی آجا

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار دانشکده مدیریت دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری، تهران، ایران
2 استادیار گروه مدیریت دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری، تهران، ایران
3 دکتری مدیریت راهبردی، تهران، ایران
چکیده
فرماندهی معظم و معزز کل قوا (مدظله‌العالی) برنامه‌های استکبار جهانی علیه ملت ایران را در سه جمله خلاصه نموده‌­اند اول: جنگ روانی، دوم: جنگ اقتصادی و سوم: مقابله با پیشرفت و اقتدار علمی؛ بر همین اساس هدف این مطالعه تدوین سناریوهای محتمل عملیات روانی دشمن علیه سرمایه‌­های انسانی آجا می‌باشد. پژوهش حاضر از لحاظ هدف از نوع تحقیقات کاربردی و از نظر روش جزء تحقیقات اکتشافی آینده‌پژوهانه است که به روش سناریونویسی انجام‌ شده است. در این پژوهش با استفاده از مرور ادبیات و جلسات خبرگی، داده­‌های اولیه گردآوری ‌شده‌اند. با بهره­‌گیری از خبرگی صاحب‌نظران از میان انبوهی از عوامل و پیشران­‌های مؤثر بر عملیات روانی علیه آجا؛ شناسایی و چارچوب سناریوها تبیین شده است. جامعه آماری تحقیق یک گروه راهبری به استعداد 10 نفر و یک گروه کارشناسی به استعداد 6 نفر در تدوین سناریوها همکاری نموده‌اند. با استفاده از چارچوب الگوی پیتر شوارتز و روش­‌های کمی‌سازی رولاند برگر، بر اساس رتبه­‌بندی عوامل کلیدی و پیشران‌­های شناسایی‌شده بر اساس اهمیت و عدم قطعیت توسط خبرگان در نهایت دو عامل انسجام میان ارتش و نیروهای مسلح (ستاد کل، سپاه، ناجا و وزارت دفاع)، ایجاد خلل و تردید در باورهای دینی، انقلابی و ملی (هویت­‌زدایی) رتبه بالاتری به دست آوردند که با قرارگیری در محورهای یک ماتریس، مبنای شکل­‌گیری چهار سناریو با عناوین؛ تفرقه‌افکنی، شکست اراده، جذب و استحاله و فریب و فتنه گردید.
کلیدواژه‌ها

  • اصلانیان، مهران. و کرامت زاده، عبدالحمید. (1398). برنامه‌ریزی راهبردی سناریو محور، تهران: انتشارات موسسه آموزشی و صنایع دفاعی.
  • افتخاری، اصغر. و ذوالفقاری، مهدی. (1393). الگوی مدرن عملیات روانی امریکا علیه جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه مجلس و راهبرد، 21(78).
  • پارسا، کیانه. (1394). عملیات روانی جنگ نرم در عصر اطلاعات، کنفرانس بین‌المللی مدیریت و اقتصاد در قرن 21، 12 اسفندماه 1394.
  • پدرام، عبدالرحیم. و پناهی، فائزه. (1400). سناریوهای انتخابات ریاست جمهوری 1400 جمهوری اسلامی ایران از منظر امنیت ملی. آینده‌پژوهی دفاعی، 6(20): 7-31.
  • پورآزادی، رضا. (1387). استراتژی عملیات روانی ارتش ج.ا.ا با توجه به پیامدهای حاصل از جریان آزاد اطلاعات، رساله دکتری.
  • پوریانی، جابر. و چشمه نور، مرتضی. (1393). عملیات روانی (ویژه دوره تکمیل تخصصی کارکنان نهاجا) ، تهران: چاپخانه نهاجا.
  • ثقفی، محمد. (1383). به‌کارگیری شیوه‌های مختلف جنگ روانی به‌منظور افزایش میزان موفقیت در نبردهای آتی، تهران؛ دفتر پژوهش و مطالعات راهبردی نزاجا.
  • حاتمی، امیر. (1382). بررسی نقش و جایگاه عملیات روانی در آجا، پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد.
  • خامنه­ای، سید علی. (1399). مجموعه بیانات، قابل‌دسترسی در:Khamenei.ir .
  • سلیمانی، عباس.، پور عزت، علی‌اصغر. و اسماعیلی گیوی، محمدرضا. (1399). تصویرپردازی از آینده سازمان تأمین اجتماعی ایران از طریق سناریو پردازی. آینده‌پژوهی دفاعی، 5(17): 93-117.
  • سمیعی اصفهانی، علیرضا. و فتحی مظفری، عبدالرضا. (1391). راهبرها و راهکارهای رسانه زمینه‌ساز در مواجهه با جنگ نرم، فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج، 15(57).
  • صالح، ذاکر. (1385). بررسی و تدوین تاریخچه جنگ روانی در دوران دفاع مقدس، تهران؛ معاونت فرهنگی ستاد کل ن.م.
  • عنایتی، لطفعلی. (1383). بررسی جایگاه و ساختار مدیریت عملیات روانی در آجا، پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد.
  • فرهادی، علی. (1396). سناریوهای نفوذ نرم دشمن در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران. آینده‌پژوهی دفاعی، 2(5): 111-140.
  • مردوخی، بایزید. (1395). روش‌شناسی آینده‌نگری، تهران: نشر نی، تهران.
  • میرسمیعی، سید محمد. (1391). اصول و مبانی پدافند غیرعامل، تهران؛ انتشارات دفتر مطالعات راهبردی نهاجا.
  • میرسمیعی، سید محمد.، چشمه نور، مرتضی. و پوریانی، جابر. (1395). ماهیت نبرد تفکرها، تهران؛ انتشارات پشتیبان.
  • نصیرزاده، عزیز و همکاران. (1396). سناریوهای راهبردی صحنه‌های آینده ج.ا.ا در افق 1404، پروژه تحقیقاتی مرکز مطالعات راهبردی آجا.
  • Christia,F. Dekeyser, E. Knox, D, (2016). To Karbala: Surveying Religious Shi’a from Iran and Iraq, Massachusetts Institute of Technology.
  • Ksenija, K. Sharon, P. Dale, W. & Fiona, C. H. (2018). Future Scenarios for Fast-moving Consumer Goods in a Circular Economy. Published by Elsevier futures, 1-15.

Pourezzat, A. S. Moghadam, M. H. Sani jlal, M. & Taheriattar, G. (2018).The Future of Governance in Iran. Emerald Publishing, 175-89.