آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی همکاری‌های دفاعی عربستان سعودی، امارات متحده و رژیم صهیونیستی در مقابل جمهوری اسلامی ایران بر پایه سناریونویسی

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
یعقوب زهدی نسب 1
ساسان محمودی طولش 2
1 عضو هیئت علمی دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی
2 دانش آموخته مدیریت راهبردی دفاعی دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی
10.22034/dfsr.2021.521381.1457
چکیده
همکاری‌ها و ائتلاف بین کشورها بیشتر بر مبنای علایق، منافع و دشمن مشترک شکل می‌گیرد. یکی از عوامل مهم در همگرایی میان عربستان سعودی، امارات متحده و رژیم صهیونیستی،‌ مقابله با نفوذ و قدرت جمهوری اسلامی ایران در منطقه می‌باشد. در راستای این هدف، راهبردهای خود را در کشورهایی مثل سوریه، عراق و یمن در سال‌های اخیر همسو کرده‌اند. در واقع این همکاری‌ها برای مقابله با تهدید مشترک به نام نیروهای مقاومت با محوریت ج.ا.ایران شکل گرفته است. یکی از مهم‌ترین پیامدهای همگرایی آن‌ها بر محیط امنیتی ج.ا.ایران، فراهم‌ شدن زمینه همکاری‌های دفاعی برای اقدامات بی‌ثبات‌ساز، تروریستی و خرابکارانه از سوی صهیونیست‌ها است. بنابراین هدف پژوهش حاضر «شناسایی و احصاء همکاری‌های احتمالی دفاعی میان رژیم صهیونیستی، عربستان سعودی و امارات متحده در مقابل ج.ا.ایران» می‌باشد. این پژوهش از لحاظ نوع تحقیق، کاربردی است که از روش سناریونویسی انجام گرفته است. برای دستیابی به این هدف، روندها، کنشگران، پیشران‌ها و عدم قطعیت‌های مؤثر بر همکاری میان رژیم صهیونیستی، عربستان سعودی و امارات متحده مورد مطالعه قرار گرفت. بر مبنای تداخل دو عدم قطعیت کلیدی یعنی «سیاست منطقه‌ای آمریکا و تحرکات نظامی- امنیتی از سوی کنشگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای»، چهار سناریو در خصوص همکاری‌های احتمالی میان آن‌ها تدوین گردید. سناریوهای مذکور، از دیدگاه خبرگان و صاحب‌نظران مورد ارزیابی قرار گرفت که درنهایت، سناریوی شماره سوم (منطقه غرب آسیا؛ منطقه‌ای نسبتاً پایدار) مطلوب‌ترین سناریو برای ج.ا.ایران و سناریوی شماره اول (منطقه غرب آسیا، منطقه‌ای پرتنش) به‌عنوان محتمل‌ترین سناریو انتخاب شدند.
کلیدواژه‌ها
سناریونویسی
همکاری‌های دفاعی
رژیم صهیونیستی
امارات
عربستان
  • احمدی، حسین. (1390). جغرافیای امارات متحده عربی، تهران: انتشارات مشعر.
  • احمدی، سیدمحمد. (1387). جغرافیای عربستان سعودی، تهران: انتشارات مشعر.
  • احمدی، وحیده. (1396). اسرائیل و کشورهای پیرامونی؛ نفوذ امنیتی با پوشش اقتصادی، فصلنامه مطالعات راهبردی. 20(2): 135-113.
  • اخوان‌کاظمی، مسعود.،  صادقی، سیدشمس‌الدین. و نیکونهاد، ایوب. (1397). آینده‌پژوهی گروه‌های تکفیری و تأثیر آن‌ها بر منازعات منطقه‌ای در غرب آسیا، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست، 6 (42): 214-191.  
  • اخوان‌کاظمی، مسعود.، نریمانی، گلناز. و صادقی، سید شمس‌الدین. (1395). تحلیلی بر روابط راهبردی عربستان سعودی و رژیم صهیونیستی علیه انقلاب اسلامی، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی. 13(47): 146-125.  
  • اسدی، علی‌اکبر. (1396). سیاست خارجی عربستان سعودی: منابع، اهداف و مسائل، فصلنامه مطالعات راهبردی، 20(1): 133-107.
  • آدمی، علی.، نظیفی نائینی، نازنین. و بیژن، عارف. (1397). اسرائیل و عربستان سعودی: عصر جدیدی از همکاری دوجانبه، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست. 7(27): 216-189.
  • پدرام، عبدالرحیم. و زالی، سلمان. (1397). الگوی نوین برای سناریونویسی در موضوعات راهبردی مطالعه موردی: سناریوهای آینده بحران سوریه، فصلنامه مطالعات جهان اسلام. 7(2): 26-1.
  • حاجیانی، ابراهیم. (1391). مبانی، اصول و روش‌های آینده‌پژوهی، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).
  • خوش‌دهان، علی. (1388). آینده‌پژوهی با تکنیک سناریونویسی، تهران: انتشارات مرکز آموزش و تحقیقات صنعتی ایران.
  • زنجانی، داود. (1396). تبیین تهدیدات هوایی رژیم صهیونیستی و راهبردهای مقابله با آ‌ن‌ها، رساله دکتری، دانشکده دفاع ملی، دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی.
  • سفلی‌شاهوردی، ایرج.، امانت، حمیدرضا. و طباطبایی سیدمحمد. (1398). تعیین سناریوهای تهدید آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه آینده‌پژوهی دفاعی. 4 (14): 133-115.
  • صفوی، سید یحیی.، حاتمی، حمیدرضا. و مرادیان، محسن. (1394). مؤلفه‌ها و شاخص‌های نظامی مؤثر بر روابط دفاعی امنیتی ج.ا.ایران با ترکیه، مجله سیاست دفاعی. 23(92): 124-92.
  • علیزاده، عزیز.، وحیدی‌مطلق، وحید. و ناظمی، امیر. (1391). سناریو نگاری یا برنامه‌ریزی بر پایه سناریوها، تهران: انتشارات اندیشگاه آتی‌نگار.
  • کارگروه آینده پژوهی و آینده نگاری نیروهای مسلح آینده. (1391). مبانی، ادبیات و مبانی نظری آینده پژوهی، تهران: معاونت امور راهبردی و اشراف کلی فرماندهی معظم کل قوا.
  • مرادی‌کلارده، سجاد. (1397). متغیرهای مؤثر در سیاست خارجی عربستان سعودی، تهران: انتشارات مؤسسه مطالعات اندیشه‌سازان نور.
  • معاونت اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. (1396). کتاب پایه امارات متحده عربی، تهران: انتشارات معاونت اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
  • معاونت اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. (1396). کتاب پایه عربستان سعودی، تهران: انتشارات معاونت اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
  • ملکی، محمدرضا. (1386). استراتژی اسرائیل در منطقه خاورمیانه و تأثیر آن بر جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی. 4(6): 66-23. 
  • نادری، مسعود. و تاجیک، هادی. (1397). سناریوهای راهبردی روابط جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی در افق 2030 میلادی، فصلنامه آینده‌پژوهی دفاعی. 3 (11): 28-7. 

 

  • ·Bell, W. (2003). Foundations of Futures Studies, New Jersey: Transaction Publishers.
  • ·Sharp, Jeremy M. (2017). Yemen: Civil War and Regional Intervention. Congressional Research Service. Available online at: www.crs.gov R43960.