آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

تسلیحات هایپرسونیک و تهدیدات آن برای ثبات راهبردی در افق 2040

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسنده
سید مهدی علوی
دانشجوی دکترای مدیریت دفاعی، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران.
10.22034/dfsr.2026.2088643.2015
چکیده
زمینه و هدف: تسلیحات هایپرسونیک با ویژگی‌هایی چون سرعت بالا و مانورپذیری، پارادایم تهدیدات سنتی را دچار دگرگونی کرده‌اند لذا این مقاله با هدف شناسایی تهدیدات این تسلیحات به بررسی تأثیر این فناوری بر ثبات راهبردی در نظام بین‌الملل در افق ۲۰۴۰ و ترسیم آینده‌های بدیل انجام شده است. مسئله محوری در این پژوهش آن است که هایپرسونیک‌ها صرفاً یک ارتقای فناورانه در سرعت و دقت نیستند، بلکه با فشرده‌سازی زمان تصمیم‌گیری، افزایش ابهام در منشأ، مقصد و نوع کلاهک و تعمیق شکاف میان توان تسلیحات تهاجمی و سامانه‌های دفاعی، منطق کلاسیک بازدارندگی را دچار دگرگونی می‌کنند.
روش‌ها: پژوهش با رویکرد کیفی و تحلیل محتوای هدایت‌شده انجام شد. از میان ۱۲۸ منبع، ۸۴ منبع معتبر انتخاب و ۶۲ کد اولیه استخراج گردید. با بهره‌گیری از سناریونگاری سه‌بعدی و تحلیل لایه‌ای علی، هشت سناریو برای افق ۲۰۴۰ تدوین شد.
یافته‌ها: سه پیشران کلیدی تهدید شامل «بی‌ثباتی راهبردی»، «ناکارآمدی سامانه‌های دفاع موشکی» و«تشدید ناخواسته و ابهام راهبردی» شناسایی شد. سناریوهای احصا شده بر مبنای عدم قطعیت‌ها طیفی از فروپاشی ثبات در محیط «آنارشی الگوریتمی تهاجمی» تا «بازدارندگی اصلاح‌شده همکاری‌محور» را نشان می‌دهند که در آن آینده ثبات راهبردی بیش از آنکه تابع ویژگی‌های فنی ثابت باشد، به نحوه حکمرانی فناورانه، سطح خودمختاری سامانه‌ها و میزان همکاری بین‌المللی وابسته است.
نتیجه‌گیری‌ها: تهدید اصلی هایپرسونیک‌ها نه در قدرت تخریب، بلکه در اختلال فرآیند تصمیم‌گیری و ادراک نهفته است. برای مدیریت ریسک تشدید ناخواسته، بازتعریف مفهوم ثبات راهبردی، حفظ «انسان در حلقه تصمیم»، توسعه رژیم‌های شفافیت و دیپلماسی پیشگیرانه ضروری است.

تازه های تحقیق

توصیه‌های کلیدی برای سیاست‌گذاران دفاعی:

  • تقویت شفافیت و اعتمادسازی در حوزه تسلیحات هایپرسونیک
  • بازتعریف مفهوم ثبات راهبردی در عصر هایپرسونیک
  • ایجاد محدودیت‌ها و سازوکارهای کنترلی برای حفظ «انسان در حلقه تصمیم‌گیری»
  • سرمایه‌گذاری بر قابلیت‌های دفاعی هوشمند و انعطاف‌پذیر
  • تقویت تحلیل‌های راهبردی مبتنی بر سناریو و آینده‌پژوهی

کلیدواژه‌ها
تهدید
هایپرسونیک
تسلیحات هایپرسونیک
ثبات راهبردی
موضوعات
1.                  Aarten, S. R. (2020). The impact of hypersonic missiles on strategic stability. De Militaire Spectator. url: https://militairespectator.nl/
Acton, J. M. (2015). Hypersonic boost-glide weapons. Science & Global Security, 23(3), 191–219. DOI: 10.1080/08929882.2015.1087242
1.Acton, J. M. (2019). Hypersonic weapons and strategic stability. Carnegie Endowment for International Peace. https://doi.org/10.1080/00396338.2019.
3.                  Brockmann, K., & Stefanovich, D. (2022). Hypersonic boost-glide systems and hypersonic cruise missiles: Challenges for the Missile Technology Control Regime. SIPRI. https://www.sipri.org/sites/default/files/2022
4.                  Browne, O., Haas, A., Fasel, H., & Brehm, C. (2019). An efficient linear wavepacket tracking method for hypersonic boundary-layer stability prediction. Journal of Computational Physics.  https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0021999118307721
5.                  Bugos, S., & Reif, K. (2021). Understanding hypersonic weapons: Managing the allure and the risks. Arms Control Association. https://www.armscontrol.org/sites/default/files/files/Reports/
6.                  Chen, L., Guo, Z., Zeng,  (2017). Numerical study of hypersonic aerodynamics and heating on a cylinder at Mach 6. Paper presented at the 21st AIAA International Space Planes and Hypersonics Technologies Conference, Xiamen, China. DOI:10.2514/6.2017-2162
7.                  Chiriac, C. (2022). Countering hypersonic threat. Bulletin of "Carol I" National Defence University (EN), 11(3), 38–45. https://distantreader.org/tmp/bkhxsvulzkir/bulletin-1505.pdf
8.                  Coetzee, E. (2021). Hypersonic weapons and the future of nuclear deterrence. Scientia Militaria: South African Journal of Military Studies, 49(1), 35–56. DOI:10.5787/49-1-1318
9.                  Cummings, R. M. (2022). Summary of progress for the DoD HPCMP hypersonic vehicle simulation institute. In AIAA SCITECH 2022 Forum (p. 0023). AIAA. https://doi.org/10.2514/6.2022-0023
10.               Davis, S. (2020, November 20). Hypersonic weapons – A technological challenge for allied nations and NATO (Report No. 039 STC 20 E rev 1). NATO Parliamentary Assembly. https://www.aofs.org/wp-
11.               Ding, Y., Yue, X., Chen, G., & Si, J. (2022). Review of control and guidance technology on hypersonic vehicle. Chinese Journal of Aeronautics, 35(11), 1–18. https://doi.org/10.1016/j.cja.2021.10.037
12.               Ghoshal, D. (2018, October 1). Hypersonic weapons: The new age weapon system. IEEE, Spanish Ministry of Defense. http://www.ieee.es/Galerias/fichero/docs_opinion/2018/DIEEEO98-
13.               Hallion, R. P., & Bedke, C. M. (2016). Hypersonic weapons and US national security: A 21st century breakthrough. Mitchell Institute for Aerospace Studies. https://www.ssri-j.com/MediaReport/DocumentUS/
14.               Heppenheimer, T. A. (2007). Facing the heat barrier: A history of hypersonics (NASA SP-2007-4232). National Aeronautics and Space Administration. https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2023/04/sp-
15.               Herath, C. L. (2024). Hypersonic missile technology: A comprehensive analysis. https://www.researchgate.net/publication/385380190_Hypersonic_
16.               Herath, K., Nirmalathas, A., Gunapala, S. D., & Premaratne, M. (2024). A dual-signaling architecture for enhancing noise resilience in floquet engineering-based chip-scale wireless communications. IEEE Journal on Selected Areas in Communications, 42(8), 2039–2053. DOI:10.1109/JSAC.2024.3399206
17.               Hill, J. L., Borg, M. P., Tufts, M. W., Benitez, E. K., & Reeder, M. F. (2023). Leading-edge curvature influence on hypersonic boundary layer transition. In AIAA SCITECH 2023 Forum (p. 0098). AIAA. DOI:10.2514/6.2023-0098
18.               Inayatullah, S. (2015). Intuiting the future(s). Journal of Futures Studies, 20(1), 115–118. DOI:10.6531/JFS.2015.20(1).S115
19.               Karako, T., & Dahlgren, M. (2022). Complex air defense: Countering the hypersonic missile threat. Center for Strategic and International Studies (CSIS). https://csis-website-prod.s3.amazonaws.com/s3fs-public/publication/
20.               Klare, M. T. (2019). An 'arms race in speed': Hypersonic weapons and the changing calculus of battle. Arms Control Today, 49(5), 6–13. https://www.armscontrol.org/act/2019-06/features/arms-race-speed-
21.               Knudsen, B. (2017). An examination of US hypersonic weapon systems [Report]. George Washington University. DOI:10.13140/RG.2.2.14375.96164
22.               Kunertova, D. (2021, June). Weaponized and overhyped: Hypersonic technology (CSS Analyses in Security Policy, No. 285). Center for Security Studies (CSS), ETH Zürich. https://css.ethz.ch/content/dam/ethz/special-
23.               Lakhan, N. S. (2022). International arms control regimes: The case for hypersonic weapons [Master's thesis, University of Calgary]. https://ucalgary.scholaris.ca/server/api/core/bitstreams/7a3ec0bb-7b6a-469d-
24.               Lee, S., Zhao, Y., Luo, J., Zou, J., Zhang, J., Zheng, Y., & Zhang, Y. (2024). A review of flow control strategies for supersonic/hypersonic fluid dynamics. Aerospace Research Communications, 2, 13149. DOI:10.3389/arc.2024.13149
25.               McLaughlin, P. (2023). The coming hypersonic era. Journal of Global Strategic Studies, 3(2), 47–66. https://ejournal.fisip.unjani.ac.id/index.php/JGSS/article/view/1773
26.               Misra, A. K. (2024). Hypersonic glide vehicles versus ballistic missiles: Impact on future warfare. Air Power Journal, 19(2). https://journals.capsindia.org/index.php/apj/article/view/15
27.               Oelrich, I. (2020). Cool your jets: Some perspective on the hyping of hypersonic weapons. Bulletin of the Atomic Scientists, 76(1), 37. DOI:10.1080/00963402.2019.1701283
28.               Raza, I., & Mehmood, N. (2023). Hypersonic weapon systems – A new wave of arms race in the Indian Ocean region. Margalla Papers, 27(1), 28–39. DOI:10.54690/margallapapers.27.1.149
29.               Sayler, K. M. (2025). Hypersonic weapons: Background and issues for Congress (Report No. R45811). Congressional Research Service. https://www.congress.gov/crs_external_products/R/PDF/R45811/R4
30.               Schwartz, P. (1991). The art of the long view: Planning for the future in an uncertain world. Doubleday/Currency. https://www.goodreads.com/en/book/show/247891.The_Art_Of_The_Long_
31.               Slapikas, R., Ghoshal, A., Bravo, L., Murugan, M., McGowan, R., & Wolfe, D. E. (2023). Foundational aerothermodynamic and ablative models in hypersonic flight environments. ITEA Journal, 44(1). https://itea.org/journals/volume-44-1/foundational-aerothermodynamic-and-
32.               Speier, R. H., Nacouzi, G., Lee, C., & Moore, R. M. (2017). Hypersonic missile nonproliferation: Hindering the spread of a new class of weapons (RR-2137-CC). RAND Corporation. https://www.rand.org/pubs/research_reports/
33.               Sugden, B. M. (2022). Analyzing the potential disruptive effects of hypersonic missiles on strategy and joint warfighting (H. Wenqi, Trans.). Defense Translation Digest, 49(9), 18–39. https://geopolitica.iiec.unam.mx/node/1280
34.               Tarjáni, A. (2023). Hypersonic weapon systems as an indicator of changes in concepts and theories. AARMS – Academic and Applied Research in Military and Public Management Science, 22(1), 5–21. DOI:10.32565/aarms.2023.1.7
35.               Tracy, C. L., & Wright, D. (2020). Modelling the performance of hypersonic boost-glide missiles. Science & Global Security, 28(3). https://doi.org/10.1080/08929882.2020.1864945
36.               van Loon, M., Harrison, R. M., & Bucknam, M. A. (2019). Strategic primer: Hypersonic weapons current capabilities and emerging threats. American Foreign Policy Council. https://www.afpc.org/publications/special-
37.               Watts, J. T., Trotti, C., & Massa, M. J. (2020). Hypersonic weapons in the Indo-Pacific region. Scowcroft Center for Strategy and Security. https://www.atlanticcouncil.org/wp-content/uploads/2020/08/Hypersonics-
38.                     Wilkening, D. (2019). Hypersonic weapons and strategic stability. Survival, 61(5),129-154. https://doi.org/10.1080/00396338.2019.1662125
39.               Wortzel, L. M. (2022). Hypersonic weapons development in China, Russia and the United States: Implications for American security policy. Association of the United States Army. https://www.ausa.org/publications/hypersonic-weapons-development-
40.               Zeng, Z., Chen, L., & Guo, Z. (2017). Numerical study of hypersonic aerodynamics and heating on a cylinder at Mach 6. Paper presented at the 21st AIAA International Space Planes and Hypersonics Technologies Conference, Xiamen, China. DOI:10.2514/6.2017-2162
41.              Zhao, C., Jiang, X., Zhao, J., & Guo, D. (2024). A co-simulation method of inserted separation and stabilization control for hypersonic vehicle. Missiles and Space Vehicles, 47(5). DOI：10.7654/j.issn.2097-1974.20240503
آینده‌پژوهی دفاعی
دوره 11، شماره 41
تابستان 1405
صفحه 1-39