آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

شناسایی پیشران‌های سیاسی و عوامل مؤثر بر دیپلماسی دفاعی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دکترای تخصصی ژئوپولیتیک، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری مدیریت دفاعی، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران
3 گروه ژئوپلیتیک، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران
10.22034/dfsr.2025.2060188.1916
چکیده
هدف: پژوهش حاضر که باهدف تبیین و شناسایی پیشران‌های سیاسی و عوامل مؤثر بر دیپلماسی دفاعی جمهوری اسلامی ایران انجام گردیده است.
روش‌شناسی: نوع پژوهش حاضر، کاربردی بوده و ازنظر ماهیت و شیوه اجرا، یک تحقیق توصیفی-اکتشافی با رویکردی ترکیبی محسوب می‌گردد. فرایند گزینش جامعه آماری به شکل هدفمند صورت پذیرفته و نمونه‌گیری به روش تمام‌شماری انجام‌شده است. این جامعه شامل 35 نفر از اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌های نیروهای مسلح و اساتید و صاحب‌نظران علوم سیاسی و روابط بین‌الملل با دست‌کم ده سال سابقه خدمت در مشاغل سیاسی، نظامی و راهبردی هست. ابزار جمع‌آوری داده‌ها شامل مطالعات کتابخانه‌ای در منابع علمی و تخصصی، بهره‌گیری از فنون بارش فکری و انجام مصاحبه با خبرگان بوده است.
یافته‌ها: در گام نخست، 38 پیشران شناسایی گردید که پس از ارزیابی توسط جامعه نمونه، 16 پیشران مهم و اثرگذار انتخاب و برای ورود به ماتریس تحلیل اثرات متقابل و نرم‌افزار MicMac تفکیک شدند.
نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد که دیپلماسی دفاعی تحت تأثیر عوامل پیچیده و متعددی قرار دارد. در این میان، سه پیشران «رفع تهدیدات خارجی»، «مشارکت با سازمان‌های بین‌المللی» و «رفع تحریم‌های اقتصادی» به‌عنوان مهم‌ترین عوامل مؤثر شناسایی شدند. این یافته‌ها حاکی از آن است که دیپلماسی دفاعی جمهوری اسلامی ایران، علاوه بر ملاحظات نظامی، به‌شدت تحت تأثیر تحولات سیاسی و اقتصاد بین‌المللی نیز قرار دارد

تازه های تحقیق

توصیه‌های کلیدی برای سیاست‌گذاران دفاعی

o     مشارکت فعال بین‌المللی و ایجاد ائتلاف‌ها، تهدیدات خارجی را کاهش و قدرت دیپلماسی دفاعی را افزایش می‌دهد.

o     رفع تحریم‌ها و گشایش اقتصادی، بنیه و اثربخشی دیپلماسی دفاعی را تقویت می‌کند.

o     علاوه بر تقویت توانمندی‌های نظامی، بر ابعاد غیرنظامی دیپلماسی دفاعی مانند همکاری‌های فرهنگی، آموزشی و فناوری با سایر کشورها نیز توجه شود.

o     برای افزایش نفوذ منطقه‌ای، از دیپلماسی دفاعی به‌عنوان ابزاری برای ایجاد اعتماد و همکاری با کشورهای منطقه استفاده شود

o     پیشبرد دیپلماسی چندجانبه برای حل‌وفصل منازعات و کاهش تنش‌ها.

o     همبستگی داخلی و اعتماد عمومی را از طریق شفافیت در سیاست‌گذاری‌ها تقویت شود.

 

کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 27 اردیبهشت 1405