آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

شناسایی و اولویت‌بندی پیشران‌های فناورانه نوظهور اطلاعاتی – ارتباطی مؤثر در امنیت دفاعی ایران 1414

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری آینده پژوهی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
2 استادیار مدیریت صنعتی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
3 دانشیار مدیریت دفاعی، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران
10.22034/dfsr.2025.2067124.1927
چکیده
زمینه و هدف: تحولات شتاب‌گیر فناوری‌های نوظهور اطلاعاتی–ارتباطی، ساختارها و عملکردهای امنیت دفاعی کشورها را با دگرگونی‌های عمیق مواجه کرده‌اند، از این‌رو شناخت دقیق پیشران‌های کلیدی و اثرگذار بر امنیت دفاعی جمهوری اسلامی ایران در افق ۱۴۱۴، ضرورتی راهبردی برای سیاست‌گذاری و تصمیم‌سازی آینده‌نگرانه محسوب می‌شود.
روش‌ها: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی، از نظر گردآوری داده‌ها پیمایشی طولی و از نظر روش آمیخته است که با تمرکز بر روش‌های کیفی آینده‌پژوهی و روش‌های کمّی تحلیل داده‌ها با استفاده از روش‌های فراترکیب مطالعات و اسناد مرتبط، دلفی و تحلیل تأثیر متقابل با استفاده از ماتریس ویلسون به انجام رسیده است. جامعه خبرگی و صاحب‌نظران شرکت‌کننده در این پژوهش 27 نفر از خبرگان دانشگاهی، مدیران و کارشناسان ارشد حوزه دفاعی و امنیتی هستند.
یافته‌ها: با توجه به فراترکیب مطالعات انجام شده، 22 پیشران شناسایی شد که با تلفیق موضوعی و مفهومی در نهایت یازده پیشران نهایی استخراج گردید که دسته‌بندی نهایی پیشران‌ها در چهار گروه ساختاری کلیدی، تعاملی، وابسته و نوظهور نشان داد که بخش قابل توجهی از این پیشران‌ها ماهیت غیرخطی و متداخل دارند و لازم است در طراحی سناریوهای آینده مورد توجه قرار گیرند.
نتیجه‌گیری‌ها: نتایج نشان داد که فناوری‌های اطلاعاتی–ارتباطی نوظهور، به‌ویژه در پیوند با هوش مصنوعی، کلان‌داده، واقعیت مجازی، امنیت سایبری و زیرساخت‌های مخابراتی نسل پنجم و ششم، نقشی بنیادین در بازتعریف امنیت دفاعی کشور در آینده خواهند داشت.
کلیدواژه‌ها
موضوعات