آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

رویکرد اکوسیستمی به علم و فناوری در حوزه پدافند غیرعامل

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار مدیریت محیط زیست دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران
2 دانشیار آینده‌پژوهی، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران
چکیده
هدف: این مقاله بر اساس اصول و مولفه‌های اثرگذار بر رویکرد اکوسیستمی به علم و فناوری، چارچوبی (مدلی) برای پیاده‌سازی در حوزه  پدافند غیرعامل ارائه می‌دهد.
روش‌شناسی: نوع تحقیق کاربردی و روش تحقیق توصیفی- پیمایشی است. همچنین رویکرد این تحقیق آمیخته (کمی و کیفی) می‌باشد. در این تحقیق از اسناد، مدارک، گزارش‌ها، کتاب‌ها و مقاله‌های علمی مرتبط با موضوع تحقیق استفاده شد. جامعه آماری شامل تمام خبرگان و صاحب‌نظران متخصص و خبره در موضوع تحقیق می‌باشد. حجم نمونه آماری این تحقیق با استفاده از فرمول کوکران با توجه به تعداد جامعه آماری تحقیق (124 نفر) و پارامترهای تعیین‌شده، تعداد 93 نفر در نظر گرفته شده و به روش طبقاتی تصادفی ساده، نمونه‌گیری به عمل آمده است. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از ابزار پرسش­نامه در قالب فن ISM (مدل‌سازی ساختاری تفسیری) استفاده گردید.
یافته‌ها: با انجام مطالعات محیطی و با استفاده از داده‌های جمع‌آوری شده تعداد 12اصل و 11 بعد حاکم بر اکوسیستم علم و فناوری در پدافند غیرعامل استخراج شد.
نتایج: در این مقاله ضمن پرداختن به مزایای رویکرد اکوسیستمی، الگویی جهت ایجاد یک زیست بوم علم و فناوری با پنج لایه‌ی تولید دانش، نوآوری، تجاری‌سازی، حمایت از توسعه و تأثیر اجتماعی و فرهنگی ارائه شده است، که می‌تواند به سیاست‌گذاران و مدیران کمک کند تا تهدیدات نهفته در ذات فناوری را به فرصت‌هایی برای پیشرفت تبدیل کنند.

تازه های تحقیق

توصیه سیاستی کلیدی برای سیاستگذاران دفاعی

  • اتخاذ سیاست‌های حمایتی شامل سرمایه‌گذاری پایدار و مداوم در توسعه اکوسیستم علم و فناوری پدافند غیرعامل.
  • تقویت شبکه‌های همکاری و بهبود تعاملات میان‌بخشی (دانش، فناوری، نهادها).
  • توانمندسازی نیروی انسانی متخصص و تدوین قوانین مشوق برای بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


- اساسنامه سازمان پدافند غیرعامل کشور. https://qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=5377898438009265836
- آذر، عادل. خسروانی، فرزانه؛ و جلالی، رضا. (1395). تحقیق در عملیات نرم، تهران: انتشارات سازمان مدیریت صنعتی. https://elmnet.ir/doc/30843945-43001.
- پازری، محسن، حقیقی نسب، منیژه و عدالتیان شهریاری، جمشید. (1400). ارائه مدل ارزش‌آفرینی در اکوسیستم کارآفرینی فناوری اطلاعات و ارتباطات. فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران، 13(49-50)، 195-212. (SID. https://sid.ir/paper/951005/fa).
- حکیمی، نرگس؛ فتحی، زاداله و پور بهرامی، بابک. (1402). کاربست تکنیک فراترکیب در جریان مالی مبتنی بر فناوری بلاک چین در اکوسیستم بیمارستان. فصلنامه مدیریت پویا و تحلیل کسب‌وکار، دوره 2، شماره 4، 74-93. (https://www.sid.ir/paper/1384690/fa)
- خدمتگزار، حمیدرضا و عابدی، صادق. (1399). طراحی مدلی ساختاری نقش‌ها و عملکرد دفاتر انتقال فناوری در اکوسیستم دانشگاه. توسعه فنّاوری صنعتی، 18(42)، 63-78. (SID. https://sid.ir/paper/392179/fa)
- رحیمی، کاظم. رضاپورسردره، مجتبی. رضوی پور، اسماعیل. (1399). اهداف و اصول پدافند غیرعامل. فصلنامه تحقیقات جدید در علوم انسانی. 3(28)، 251-258. (URL: http://jnrihs.ir/article-1-326-fa.html)
- زرین جویی، محمد؛ نعمتی، محمدعلی و رشادت جو، حمیده. (1402). شناسایی نقش‌های پارک‌های علم و فناوری در ایجاد اکوسیستم نوآوری. فصلنامه مطالعات زیست‌بوم اقتصاد نوآوری. 3(4)، 73-93. (https://www.sid.ir/paper/1362518/fa)
- سازمان پدافند غیرعامل. (1401). گزارش ملی توانمندسازی زیرساخت‌های علمی و فناورانه در پدافند غیرعامل. تهران: دبیرخانه پدافند غیرعامل. https://itrc.ac.ir/fa/content
- صیادی، محمدکاظم و فرازمند، عاطفه. (1400). کره جنوبی به‌عنوان الگویی مناسب جهت برنامه‌ریزی ملی درزمینۀ توسعه اکوسیستم فناوری زنجیره بلوکی. رشد فناوری، 17(68)، 62-71. (SID. https://sid.ir/paper/958144/fa)
- علیرضایی، احمدرضا. (1384). پدافند غیرعامل. علوم و فنون نظامی، 2(3). 117-126. https://www.qjmst.ir/article_26890.html.
- فیاضی، حسین و بالی لاشک، عارف. (1403). راهبردهای تأمین و بومی‌سازی تجهیزات توان پالسی با رویکرد پدافند غیرعامل. پدافند غیرعامل. 15(3). 1-16. (20.1001.1.20086849.1403.15.3.1.2)
- مرکز پدافند سایبری ایران. (1401). نقش اکوسیستم فناورانه در امنیت سایبری. بازیابی شده از: (www.cyberdefense.ir)
- مقدسی لیچاهی، امیرحسین و همت، حمید. (1397). ارائه الگوی امنیت در فضای سایبر جمهوری اسلامی ایران با رویکرد آینده‌پژوهانه. آینده‌پژوهی دفاعی، 3(10)، 103-120. (SID. https://sid.ir/paper/365618/fa)
- موحدی نیا، جعفر. (1388). اصول و مبانی پدافند غیرعامل، انتشارات دانشگاه صنعتی مالک اشتر. https://basatin.ir/inventory/1/128013.htm
- نماینده، پویا، زارعی، بهروز و خمسه، بهروز. (1400). شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر اکوسیستم نوآوری صنعت فناوری ارتباطات. ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، 11(3)، 113-138. (SID. https://sid.ir/paper/1032690/fa)
- همتیان خیاط، مریم، زند حسامی، حسام و داوری، علی. (1401). ابعاد و مؤلفه‌های اکوسیستم کارآفرینی فناوری در صنایع خلاق دیجیتال ایران با تأکید بر ذائقه فرهنگی فناوری‌های دیجیتال. توسعه کارآفرینی، 15(1)، 181-200. (SID. https://sid.ir/paper/1008692/fa)
- Alirezaei, Ahmadreza. (2005). Passive Defense. Military Sciences and Technologies, 2(3). 117-126. https://www.qjmst.ir/article_26890.html. (in Persian(
- Azar, Adel. Khosravani, Farzaneh. and Jalali, Reza. (2016). Research in Soft Operations, Tehran: Industrial Management Organization Publications. https://elmnet.ir/doc/30843945-43001. (in Persian(
- European Commission. (2020). Building Resilient Societies: Science and Technology in Civil Defense. Brussels: EC.
- Fayazi, Hossein and Balilashk, Aref. (1403). Strategies for Supplying and Localizing Pulse Power Equipment with a Passive Defense Approach. Passive Defense. 15(3). 1-16. 20.1001.1.20086849.1403.15.3.1.2 (in Persian(
- Hakimi, Narges; Fathi, Zadoleh and Pour Bahrami, Babak. (2017). Application of Metasynthesis Technique in Financial Flow Based on Blockchain Technology in Hospital Ecosystem. Quarterly Journal of Dynamic Management and Business Analysis, Volume 2, Issue 4, 74-93. )https://www.sid.ir/paper/1384690/fa(. (in Persian(
- Hemtian Khayat, Maryam, Zand Hessami, Hessam, and Davari, Ali. (2001). Dimensions and components of the technology entrepreneurship ecosystem in Iran's digital creative industries with an emphasis on the cultural taste of digital technologies. Entrepreneurship Development, 15(1), 181-200. SID. )https://sid.ir/paper/1008692/fa.( (in Persian(
- Iranian Cyber ​​Defense Center. (1401). The Role of the Technological Ecosystem in Cyber ​​Security. Retrieved from: www.cyberdefense.ir (in Persian(
- Jackson, D.J. (2011). What is an Innovation Ecosystem? National Science Foundation, Arlington,VA, https://erc-assoc.org/sites/ default/files.
- Khedmatgazar, Hamid Reza, and Abedi, Sadegh. (2010). Designing a structural model of the roles and performance of technology transfer offices in the university ecosystem. Industrial Technology Development, 18(42), 63-78. SID. )https://sid.ir/paper/392179/fa(. (in Persian(
- Mesret, Pouya, Zarei, Behrouz, and Khamseh, Behrouz. (2000). Identifying and prioritizing factors affecting the innovation ecosystem of the communications technology industry. Innovation and Creativity in the Humanities, 11(3), 113-138. SID. )https://sid.ir/paper/1032690/fa.( (in Persian(
- Moghaddisi Lichahi, Amir Hossein, and Hemmat, Hamid. (2018). Presenting a security model in the cyberspace of the Islamic Republic of Iran with a futures research approach. Defense Futures Research, 3(10), 103-120. SID. https://sid.ir/paper/365618/fa. (in Persian(
- NATO Communications and Information Agency. (2021). The Role of Technology in Civil Defense and Cyber Resilience. Retrieved from )https://www.ncia.nato.int(
- Passive Defense Organization. (1401). National Report on Empowering Scientific and Technological Infrastructures in Passive Defense. Tehran: Passive Defense Secretariat. https://itrc.ac.ir/fa/content. (in Persian(
- Pazari, Mohsen, Haghighi Nasab, Manijeh, and Adalatian Shahriari, Jamshid. (2017). Presenting a Value Creation Model in the Information and Communication Technology Entrepreneurship Ecosystem. Information and Communication Technology of Iran, 13(49-50), 195-212. SID. )https://sid.ir/paper/951005/fa. ((in Persian(
- Sayadi, Mohammad Kazem, and Farazmand, Atefeh. (1400). South Korea as a Suitable Model for National Planning in the Field of Developing a Blockchain Technology Ecosystem. Roshd Tehniqi, 17(68), 62-71. SID. )https://sid.ir/paper/958144/fa(. (in Persian(
- UNIDIR. (2020). Technological Innovations and Global Security. Retrieved from )https://www.unidir.org(
- World Economic Forum. (2022). Technology innovation and national defense. Retrieved from )https://www.weforum.org(
- Zarrinjoui, Mohammad; Nemati, Mohammad Ali; and Rashadatjoui, Hamideh. (2012). Identifying the roles of science and technology parks in creating an innovation ecosystem. Quarterly Journal of Ecosystem Studies of Innovation Economics. 3(4), 73-93. )https://www.sid.ir/paper/1362518/fa(. (in Persian(