هدف: این پژوهش با هدف بررسی تهدیدات بیولوژیک در نیروهای مسلح ایران و ارائه راهکارهایی برای مقابله با این تهدیدات، انجام شده است. روش تحقیق: این پژوهش با استفاده از روش کیفی و رویکرد نظریهپردازی زمینهای انجام شده است. دادههای پژوهش از طریق مصاحبههای نیمه ساختاریافته با 18 نفر از نخبگان دانشگاهی جمعآوری شده است. یافتهها: در بخش یافتهها، کدهای توسعه سلاحهای بیولوژیک توسط کشورهای متخاصم، ضعف در سیستمهای تشخیص و پاسخدهی سریع و آمادگی ناکافی نیروها بهعنوان شرایط علّی، موقعیت جغرافیایی استراتژیک ایران، آمادگی سازمانی و تحریمهای بینالمللی بهعنوان شرایط زمینهای و پیشرفتهای فناوری پزشکی، همکاریهای بینالمللی و سیاستهای داخلی و خارجی بهعنوان شرایط مداخلهگر تأثیر بهسزایی در کاهش یا افزایش آسیبپذیری نیروهای مسلح داشتهاند. از سوی دیگر نشان داد که استراتژیهای پذیرش و مقاومت در مقابله با این تهدیدات باید بهطور همزمان به کار گرفته شوند. سرانجام، نتایج نشان میدهد که تهدیدات بیولوژیک میتواند چهار پیامد بهداشتی، امنیتی، اقتصادی و اجتماعی داشته باشند. نتیجهگیری: حاکی از آن است که ارتقاء سیستمهای تشخیص سریع و تجهیزات حفاظتی، توسعه همکاریهای بینالمللی، پیشرفتهای پزشکی و تولید واکسنهای نوین، تدوین استراتژیهای پیشگیری بلندمدت و تدوین سیاستهای جامع و برنامههای پیشگیرانة بلندمدت میتواند آمادگی دفاعی نیروهای مسلح ایران در برابر تهدیدات بیولوژیک را به شکل معناداری افزایش دهد.
تازه های تحقیق
توصیههای کلیدی برای سیاستگذاران دفاعی
ارتقاء سیستمهای تشخیص سریع: استفاده از فناوریهای پیشرفته تشخیص بیولوژیک مانند هوش مصنوعی و ژنتیک و برگزاری دورههای آموزشی تخصصی بهمنظور کاهش زمان واکنش.
تقویت همکاریهای بینالمللی: ایجاد توافقنامههای دو و چندجانبه با کشورهای همپیمان و شرکت در مانورهای بینالمللی برای استفاده از دانش و فناوریهای جهانی.
پیشرفتهای پزشکی و تولید واکسنهای نوین: سرمایهگذاری بیشتر در تولید واکسنهای نوین و داروهای پیشرفته و ایجاد شبکههای بهداشتی ویژه نیروهای مسلح برای واکنش سریعتر.
تدوین استراتژیهای پیشگیری بلندمدت: برگزاری مانورهای شبیهسازی، تدوین پروتکلهای استاندارد و ایجاد مراکز مدیریت بحران برای افزایش آمادگی.
سیاستهای جامع و سرمایهگذاری در تحقیقات: تدوین سیاستهای جامع، افزایش سرمایهگذاری در تحقیقات و آموزش عمومی برای مقابله با پیامدهای تهدیدات بیولوژیک و تقویت زیرساختها.
اسکندری صدیقی، رضا (1398). تهدیدات بیولوژیکی کشورهای آمریکا و اسرائیل و ارائه راهکاری مناسب جهت مواجهه با این تهدیدات در ایران، فصلنامه علوم و فنون نظامی، 15(49)، 77-100.
آروند، حمید؛ ویسی، امید؛ آیینی، محمد امین و پور علی، علی. (1400). مطالعه نقش لجستیک نظامی در مدیریت بحرانهای زیستی ویروسی آینده. آیندهپژوهی دفاعی، 6(21)، 85-119.
پور حاجی، مریم؛ باقر کرمی، علی (1394). نقش آزمایشگاههای میکروبشناسی و متخصصین آن در پدافند غیرعامل زیستی، مجله علوم آزمایشگاهی، 9(3)، 1-8.
پور سعید، فرزانه؛ جلالی، محمود و راعی، مسعود (1403). چالشهای کارکردی نظام ممنوعیت جنگافزارهای بیولوژیکی، نشریه مطالعات حقوق عمومی، 54(1)، 405-427.
حیدرانلو، اسماعیل؛ باقری، مهدی؛ مؤید، ملیحه السادات (1401). ارزیابی آمادگی پرستاران بالینی نظامی در مواجهه با تهدیدات بیولوژیک: با تمرکز بر بیماری کووید-19، مجله طب نظامی، 24(6)، 1419-1426.
عسگری، حمیدرضا؛ داود پور، زهره؛ بیگدلی راد، وحید و مجربی کرمانی، بهاره (1402). عوامل مؤثر بر تابآوری سیستمهای درمانی در پاندمی عوامل عفونی نوپدید و بازپدید: مطالعه مروری روایتی، مجله طب دریا، 5(4)، 265-271.
کلانتری، فتحالله. (1402). اقدامهای اساسی ارتش جمهوری اسلامی ایران در دفاع بیولوژیک. علوم و فنون نظامی، 19(63)، 119-146.
Arvand, H. Veisy, O. Aeiny, M. A. & Porali, A. (2021). Study the role of Military Logistics in the Management of Future Viral Biological Crises. Defensive Future Studies, 6(21), 85-119. [in Persian]
Asgari, H, Davoudpour, Z, Bigdelirad, V, Mojarabi Kermani, B. (2024). Factors Influencing the Resilience of Treatment Systems during Pandemics of Emerging and Re-Emerging Infectious Agents: A Narrative Review, Journal of Marine Medicine, 5(4), 265-271. [in Persian]
Beck, U. (2014). Pioneer in Cosmopolitan Sociology and Risk Society. Germany: Springer International Publishing.
Bertalanffy, L. v. (2015). General System Theory: Foundations, Development, Applications. United States: George Braziller, Incorporated.
Biggs, A. T. & Littlejohn, L. F. (2022). A hierarchy of medical countermeasures against biological threats. Military medicine, 187(7-8), 830-836.
Boeing, G. (2016). Visual analysis of nonlinear dynamical systems: chaos, fractals, self-similarity and the limits of prediction. Systems, 4(4), 37.
Buzan, B. (1991). New patterns of global security in the twenty-first century. International affairs, 67(3), 431-451.
Buzan, B. (2020). The transformation of global international society and the security agenda. Interview with Professor Barry Buzan. Security and Defence Quarterly, 30(3), 7-14.
Capra, F. Luisi, P. L. (2014). The Systems View of Life: A Unifying Vision. United Kingdom: Cambridge University Press.
Corbin, J. & Strauss, A. (2015). Basics of qualitative research. Los Angeles: sage.
Eskandary sedighi, R. (2019). Biological Threats of the American Occupation of the Quds Regime and Providing an Appropriate Solution to these Threats in Iran. Military Science and Tactics, 15(49), 77-100. [in Persian]
Golea, d. G. & hideg, c. (2022). Bioterrorism. Golea daniela georgiana.
Heidaranlu, E. Bagheri, M. & Moayed, M. S. (2022). Assessing the Preparedness of Military Clinical Nurses in the Face of Biological Threats: with a Focus on the COVID-19 Disease. Journal of Military Medicine, 24(6), 1419-1426. [in Persian]
Janik, E. Ceremuga, M. Saluk-Bijak, J. & Bijak, M. (2019). Biological toxins as the potential tools for bioterrorism. International journal of molecular sciences, 20(5), 1181.
Kalantari, F. (2023). AJA Basic Action in Biological Defense. Military Science and Tactics, 19(63), 119-146. [in Persian]
Kellman, B. (2020). Biological terrorism: legal measures for preventing catastrophe. In Bioterrorism: The History of a Crisis in American Society(pp. 175-208). Routledge.
Koblentz, G. D. (2010). Biosecurity reconsidered: calibrating biological threats and responses. International security, 34(4), 96-132.
Koblentz, G. D. (2020). Emerging technologies and the future of CBRN terrorism. The Washington Quarterly, 43(2), 177-196.
Koehler, D. & Popella, P. (2020). Mapping far-right chemical, biological, radiological, and nuclear (CBRN) terrorism efforts in the west: characteristics of plots and perpetrators for future threat assessment. Terrorism and Political Violence, 32(8), 1666-1690.
Lorenz, H. (2013). Nonlinear Dynamical Economics and Chaotic Motion. Germany: Springer Berlin Heidelberg.
Mack, A. (1975). Why big nations lose small wars: The politics of asymmetric conflict. World politics, 27(2), 175-200.
Moradi, M. & Sharififar, S. (2022). Level of fear in front-line nurses during the COVID-19 pandemic, a cross-sectional study in Iran. Disaster Medicine and Public Health Preparedness, 17, e206.
Parsons, T. (2017). The present status of “structural-functional” theory in sociology. In The idea of social structure(pp. 67-84). Routledge.
Poorsaid, F. Jalali, M. & Raei, M. (2024). The Functional Challenges Facing the Prohibition of Biological Weapons. Public Law Studies Quarterly, 54(1), 405-427. [in Persian]
Pourhajibagher, M. Karami, A. (2015). The Role of Microbiology Laboratories and Specialists in Passive Bio- Defense, Medical Laboratory Journal, 9(3), 1-8. [in Persian]
Preissner, C. E. Kaushal, N. Charles, K. & Knäuper, B. (2023). A protection motivation theory approach to understanding how fear of falling affects physical activity determinants in older adults. The Journals of Gerontology: Series B, 78(1), 30-39.
Prideaux, S. (2005). Functionalism and society: Talcott Parsons and the American hegemony in sociology. In Not so New Labour(pp. 7-32). Policy Press.
Reddy, D. S. (2024). Progress and challenges in developing medical countermeasures for chemical, biological, radiological, and nuclear threat agents. Journal of pharmacology and experimental therapeutics, 388(2), 260-267.
Sharififar, S. & Hosseini Shokouh, S. J. (2022). Evaluating the willingness and ability of nurses in response to disaster events: A cross-sectional study. Medical Journal of Tabriz University of Medical Sciences, 44(4), 331-342.
Sharififar, S. Jahangiri, K. Zareiyan, A. & Khoshvaghti, A. (2020). Factors affecting hospital response in biological disasters: A qualitative study. Medical Journal of the Islamic Republic of Iran, 34(1), 137-149.
Sharififar, S. Moradi, M. & Marzaleh, M. A. (2021). Challenges of nurses in the caring process of patients with coronavirus disease 2019 in Iran: a qualitative study. Iran Red Crescent Med J, 23, e330.
Tin, D. Cheng, L. Shin, H. Hata, R. Granholm, F. Braitberg, G. & Ciottone, G. (2023). A descriptive analysis of the use of chemical, biological, radiological, and nuclear weapons by violent non-state actors and the modern-day environment of threat. Prehospital and disaster medicine, 38(3), 395-400.
Wendt, A. (1999). Conclusion. In Social Theory of International Politics(pp. 370–378). chapter, Cambridge: Cambridge University Press.
