هدف: هدف اصلی احصاء و دسته بندی شاخصهای سواحل ژئواستراتژیک مؤثر بر استراتژیهای جهانی و منطقهای در افق 1414 ساله است. روش: رویکرد آمیخته، آیندهنگر و کاربردی است که به روش توصیفی/تحلیلی (نرم افزار اطلستیآی) با نگاه اکتشافی است. جامعه نمونه پژوهش شامل 101 نفر از خبرگان نظامی و ژئواستراتژِ ی بوده و جامعه نمونه به صورت هدفمند قضاوتی انتخاب شدهاند. جهت جمعآوری دادهها از ابزارهای مصاحبه و پرسشنامه استفاده گردید و تجزیه و تحلیل دادهها به روش (PCA) تحلیل عاملی اکتشافی و با استفاده از نرمافزار SPSS انجام شده است. یافتهها: الگوی نهایی در مجموع برای مؤلفه سیاسی 18 شاخص، مؤلفه اقتصادی 17 شاخص، مؤلفه نظامی 18 شاخص، مؤلفه طبیعی 20 شاخص، مؤلفه فرهنگی 16 شاخص، احصاء و ارائه گردید. که پس از دوران پاسخ پرسش شوندگان با استفاده از نرم افزار SPSS و تشکیل سه مرحله پنل نخبگی در مجموع 14 مؤلفه اصلی کشف و تنسیق گردد. نتیجهگیری: موقعیت گذرگاهی، دسترسی به معابر وصولی و منابع انرژی فسیلی، موقعیت کنترلی، پرکاربردترین شاخص در اسناد و مدارک، بیان نقطه نظرات خبرگان و نتیجه تحلیل پرسش نامه بود. در پایان میتوان با توجه نتایج به دست آمده خاطر نشان نمود عواملی چون موقعیت گذرگاهی و کنترلی، دسترسی به معابر وصولی و منابع انرژی موثرترین عوامل بر استراتژیهای جهانی و منطقهای خواهند بود.
تازه های تحقیق
توصیههای کلیدی برای سیاستگذاران دفاعی
هماهنگی استراتژیهای نظامی با شاخصهای طبیعی(مانند توپوگرافی ساحل و دسترسیهای وصولی)
مکانیابی استراتژیک مراکز نظامی(مانند موقعیت گذرگاهی و زیرساختهای فنی-تجاری)
پیوند امنیت ملی با استراتژیهای جهانی با استفاده از موقعیت گذرگاهی سواحل جنوبی
حفظ تعادل ژئوپلیتیک بین قدرتهای برّی و بحری با توجه به موقعیت حائلی ایران در منطقه ریملند و موقعیت کنترلی سواحل
افسری، رسول؛ بهزادفر، مصطفی، خیرالدین، رضا. (1399). آیندهپژوهی امنیت اجتماعی در نظام شهری ایران: شاخص شناسی برای تبیین، سنجش اولویتبندی، فصلنامه آیندهپژوهی دفاعی، سال پنجم، شماره،16 بهار صفحه از 7 تا 36) (DOI: 22034/dfsr.2020.39782)
بی بلیس، جان و همکاران، (1383). استراتژی در جهان معاصر، مقدمهای بر مطالعات استراتژیک، کابک خبیری، تهران، ابرار معاصر
پیشگاهی فرد، زهرا. (1394). مقدمهای بر جغرافیای سیاسی دریاها، با تأکید بر آبهای ایران، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
تفرشی، احسان، (1392). مکانها و مناطق راهبردی جهان، تهران: انتخاب.
جهانبین اسماعیل و فرقانی، قدرت الله (1395). مناطق راهبردی جهان، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
حسنپور، حمید و سیاری حبیباله (1401)، طرح راهبردی ارتقاء وزن ژئوپلیتیکی جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر حوزه خلیج فارس و دریای عمان، رساله دکتری، دانشگاه دفاع ملی، دانشکده دفاع.
حسنی سعدی، حسین؛ حافظ نیا، محمدرضا؛ رشید، غلامعلی؛ رومینا، ابراهیم. (1402)؛ تبیین نقش منطقه ساحلی ایران در اقیانوس هند بر امنیت ملی کشور مجله: علوم و فنون نظامی، پاییز شماره 64 رتبه ب (وزارت علوم ISC (35 صفحه - از 174 تا 208 (DOI: 22034/qjmst.2023.1971635.1800)
خانزادی، حسین (1395). بررسی نیازهای پیشرفت (توسعه) سواحل جنوب شرق کشور مبتنی بر زیرساختهای ضروری ندا جا و ارائه الگوی مناسب پیشرفت در این مناطق، رساله دکتری، دانشگاه عالی دفاع ملی، دانشکده مدیریت
سیاری، حبیبالله و خانزادی، حسین، (1394)، الگوی توسعه نقشهای نیروی دریایی ارتش ج.ا.ایران، اولین همایش علمی و ملی تبیین اهمیت دریا، تهران
سیاری، حبیبالله و خانزادی، حسین. (1396). تنگههای راهبردی جهان، تهران: نشر آجا.
عزتی، عزت اله (1399). جغرافیای نظامی نوین ایران، تهران: دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش.
کاظمی، علیاصغر. (1384). روابط بینالملل در تئوری و در عمل، تهران، نشر قومس.
کریمی، احمد (1395). جایگاه نیروی دریایی راهبردی آجا در توسعه پایدار کشور؛ مطالعه موردی: توسعه سواحل مکران با تحلیل چالشهای موجود در منطقه، دومین همایش ملی فناوریهای نوین دریایی، دانشگاه علوم دریایی نوشهر.
کلتات، دیتر (1391). جغرافیا طبیعی دریاها و سواحل، محمود ثروتی، تهران: سمت.
لاکست، ایو (1396). از ژئوپلیتیک تا چشمانداز؛ فرهنگ جغرافیا، سیروس سهامی، تهران: پژوهشکده امیرکبیر.
میرحیدر، دره (1392). مبانی جغرافیایی سیاسی، تهران: سمت
نامی، محمدحسن (1398). تنگهها و آبراههای جهان، تهران، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.
نوذری، فضل اله؛ احدی، محمد؛ زینالدینی، مجید؛ نصیرپور، غلامرضا (1403). راهبردهای دفاعی جمهوری اسلامی ایران، متأثر از رقابتهای ژئوپلیتیکی هند و چین در جنوب غرب آسیا، فصلنامه آیندهپژوهی دفاعی، دورة نهم، شمارة سی و دوم، صص 9 تا 34. (DOI: 22034/dfsr.2024.2028127.1790)
ولیوندزمانی، حسین؛ پرتوی، محمدتقی و نجاتیپور، مهدی. (1399) تحلیل عاملی اکتشافی و اولویتبندی تهدیدات سیاسی رژیم صهیونیستی مؤثر بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه امنیت پژوهی شماره 32. (URL: http://noo.rs/4Rgib)
Afsari, Rasoul; Behzadfar, Mostafa; Kheiraldin, Reza. (2020). "Futures Studies of Social Security in Iran's Urban System: Indexing for Explanation, Measurement, and Prioritization." Quarterly Journal of Defensive Futures Studies, Vol. 5, No. 16, Spring, pp. 7-36. [in Persian] DOI: 22034/dfsr.2020.39782
Ansof, I (1987)’ Strategic Management of Technology, Journal of Business Strategy, Vol.7, No.3, PP:38-55 DOI: 1108/eb039162
Barragán, J. M., & De Andrés, M. (2015). Analysis and trends of the world's coastal cities and agglomerations. Ocean & Coastal Management, 114, 11-20. URL: https://www.bing.com/ck/a
Baylis, John, et al. (2004). Strategy in the Contemporary World: An Introduction to Strategic Studies. Translated by Kabak Khabiri, Tehran: Abrar Moaser. [in Persian]
Bradford, J. C. (2016). America, Sea Power, and the World. Chichester, Wiley-Blackwell Pub. URL: https://www.bing.com/ck/a
Chandler David, (1962). Empire in denial: the politics of state-building/ London. DOI: 2307/j.ctt18fs393
Ezzati, Ezzatollah. (2020). Modern Military Geography of Iran. Tehran: Army Command and Staff University Press. [in Persian]
Geoffrey, k (2004), Seapower: A Guide for the Twenty-First Century. London: Frank Cass. DOI: 4324/9781315621210
Gorshkov, S. G. (1979). Sea power of the state. London, Pergamon Press (first published in Russia, 1976). URL: https://www.sciencedirect.com/book/
Gray, C. S. (1990). Geography and Grand Strategy. In Hattendorf, J. B. Murfett, M. H. (Eds.). Limitations of military power: essays presented to Professor Norman Gibbs on his eightieth birthday (pp 111-137). New York, Palgrave Macmillan Publication. URL: https://link.springer.com/chapter
Grygiel, J. J. (2012). “Geography and Sea Power”. In Dutton, P. Ross, R. and Tunsj,. (Eds.). Twenty-First Century Seapower: Cooperation and Conflict at Sea (pp 18-41), London and New York, Routledge Publication. URL: https://www.taylorfrancis.com/chapters/
Hasanpour, Hamid; Sayyari, Habibollah. (2022). "Strategic Plan for Enhancing the Geopolitical Weight of the Islamic Republic of Iran with Emphasis on the Persian Gulf and Oman Sea." Ph.D. Dissertation, National Defense University, Faculty of Defense Studies. [in Persian]
Hassani Saadi, Hossein; Hafeznia, Mohammadreza; Rashid, Gholamali; Romina, Ebrahim. (2023). "Explaining the Role of Iran's Coastal Region in the Indian Ocean on National Security." Journal of Military Science and Technology, Vol. 64, Fall, pp. 174-208 (ISC-ranked). [in Persian] DOI: 22034/qjmst.2023.1971635.1800
Jahanbin, Esmaeil; Farghani, Ghodratollah. (2016). Strategic Regions of the World. Tehran: Imam Sadegh University Press. [in Persian]
Karimi, Ahmad. (2016). "The Strategic Role of AJA Navy in Sustainable Development of the Country; Case Study: Development of Makran Coasts with Analysis of Regional Challenges." Second National Conference on New Marine Technologies, Noshahr Marine Sciences University. [in Persian]
Karimipour, Y. (2009). The geopolitical of Iran's coastal zone from the integrated coastal zone management point of view. Tehran, Iran: Tarbiat Moallem University publication. [In Persian].
Kazemi, Ali-Asghar. (2005). International Relations in Theory and Practice. Tehran: Ghoomes Publications. [in Persian]
Khanzadi, Hossein. (2016). "Study of Development Needs for Southeast Coastal Areas Based on Essential Infrastructure and Proposing an Appropriate Development Model." Ph.D. Dissertation, Supreme National Defense University, Faculty of Management Studies. [in Persian]
Klettat, Dieter. (2012). Physical Geography of Seas and Coasts. Translated by Mahmoud Sarvati, Tehran: SAMT Publications. [in Persian]
Lacoste, Yves. (2017). From Geopolitics to Perspective; Geography Dictionary. Translated by Sirous Sahami, Tehran: Amir Kabir Research Institute Publications. [in Persian]
Mirheydar, Darreh. (2013). Fundamentals of Political Geography. Tehran: SAMT Publications. [in Persian]
Nami, Mohammad Hassan. (2019). Straits and Waterways of the World. Tehran: Armed Forces Geographical Organization Publications. [in Persian]
Nozari, Fazlollah; Ahadi, Mohammad; Zeynaldini Majid; Nasirpour Gholamreza (2024). "Iran's Defensive Strategies Influenced by Geopolitical Rivalries between India and China in Southwest Asia." Quarterly Journal of Defensive Futures Studies, Vol 9., No 32., pp 9-34.[in Persian] DOI: 22034/dfsr.2024.2028127.1790
Pishgahi-Fard, Zahra. (2015). An Introduction to Political Geography of Seas with Emphasis on Iranian Waters. Tehran: University of Tehran Press. [in Persian]
Till, G. (2009). Seapower: A Guide for the Twenty-first Century (second edition). London and New York, Routledge Publication. DOI: 4324/9780203880487
Sakhuja, V. (2011). Asian Maritime Power in the 21st Century: Strategic Transactions China, India and Southeast Asia. Singapore, Institute of Southeast Asian Studies (ISEAS) Press.URL; https://archive.org
Sayyari, Habibollah; Khanzadi, Hossein. (2015). "Development Model for Naval Roles of the Islamic Republic of Iran Navy." First National Scientific Conference on the Importance of Seas, Tehran. [in Persian]
Sayyari, Habibollah; Khanzadi, Hossein. (2017). Strategic Straits of the World. Tehran: AJA Publications. [in Persian]
Tafreshi, Ehsan. (2013). Strategic Places and Regions of the World. Tehran: Entekhab Publications. [in Persian]
Till, Geoffrey (1984), Maritime Strategy and the Nuclear Age, with contributions from John Hattendorf ... [et al.]. London: Macmillan, 1982,1984; New York. URL: https://archive.org
Valivand Zamani, Hossein; Partovi Mohammad Taqi; Nejati Pour Mehdi.(2020) "Exploratory Factor Analysis and Prioritization of Political Threats from the Zionist Regime Affecting Iran's National Security". Quarterly Journal Security Studies Issue 32.[In Persian]. URL: http://noo.rs/4Rgib
