آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

شناسایی نقش پیشران فناء فی‌الله در مکتب آینده‌ساز شهید سپهبد علی صیاد شیرازی (ملهم از حدیث شریف «مَن‌کانَ‌لِله،کانَ‌اللهُ‌لَه»)

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسنده
امیر مصباح کیا
استادیار آینده پژوهی، دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش، تهران، ایران
10.22034/dfsr.2024.2020331.1766
چکیده
هدف: سالک پس از مراتب استکمالی و اشتداد وجودی، حقیقت نفس را به علم حضوری ادراک نماید و دستیابی به سبک سلوک متألهانه عقلانیت‌گرا و بومی‌سازی آن در نیروهای مسلح مد نظر است.
روش‌شناسی: از نظر نوع، توسعه‌ای و از منظر آینده‌پژوهی، هنجاری و از حیث روش، توصیفی و از لحاظ رویکرد، کیفی است. در پژوهش از نرم‌افزار VOSviewr و ترکیبی از روش­های آینده‌پژوهی، مصاحبه با صاحب‌نظران، پنل خبرگی و روش دیدبانی RAHS استفاده شده است.
یافته‌ها: پیشران‌های روندشکن‌ مخرب چون غفلت، ریا، ورع، حسد، معاصی کبیره و صغیره، آفت‌ها، مشغله‌های فکری و سایر موانع محتمل، نقش مخرب در تهذیب نفس یک فرمانده را ایفاء می‌کنند.
نتیجه‌گیری: در مکتب آینده‌ساز شهید صیاد شیرازی، علاوه بر عنایات الهی، پیشران‌های انتباه (یقظه)، توبه، عمل به شریعت ناب وحیانی، صبر، رضا و توکل، در عِداد علل موجبه و علل مُعِده تامه به‌منظور نیل به مقام  فناءفی‌الله بوده و این کلان پیشران، نقش محوری و راهبردی در لقاءالله را دارد. فرماندهان آینده با یکی از چهار سناریوی محتمل مواجهه خواهند شد. 

تازه های تحقیق

توصیه‌های کلیدی برای سیاست‌گذاران دفاعی

  • توجه به پیشران‌های مثبت (مانند اخلاق‌مداری، تحول‌آفرینی، تاب‌آوری، لیاقت، مقبولیت، مذهب‌مداری، معنویت، وثاقت، خدمتگزاری، مراقبت از کارکنان زیر امر، عیب‌زدایی، تواضع و انعطاف‌پذیری) که می‌تواند فرماندهی کارآمد و اثربخش را توسعه دهد.
  • پرهیز از پیشران‌های مخرب (مانند غفلت، ریا، ورع، حسد، معاصی کبیره و صغیره، آفت‌ها، و مشغله‌های فکری) که می‌تواند از سقوط فرماندهان به حضیض ذلت جلوگیری کند.
  • ترویج سلوک معنوی، که می‌تواند به ارتقای کیفیت فرماندهی و دستیابی به مقامات معنوی کمک کند.

کلیدواژه‌ها
آینده پژوهی
پیشران
فناء
صیاد شیرازی
مَن‌کانَ‌لِله‌کانَ‌اللهُ‌لَه

موضوعات

  • نهج‌البلاغه امام علی (ع) (1384). مترجم: استاد ولی، حسین. تهران، نشر: اسوه.
  • امام خمینی، روح‌الله ( 1382). چهل حدیث، تهران: مؤسسه نشر آثار امام خمینی (ره).
  • ارفع، کاظم (1388). حدیث بندگی، تهران، انتشارات: فیض کاشانی.
  • اردستانی، زهرا (1378). تحلیل و تفسیر مسئله فنای فی‌الله. (پایان‌نامه کارشناسی ارشد)، دانشگاه قم، ایران.
  • اسدی، هیبت‌الله (1386). فرماندهی در چشم‌انداز 1400، تهران، چاپ اول، انتشارات دانشگاه افسری امام علی علیه‌السلام.
  • الهی‌نژاد، محمدرضا (1397). بررسی و تحلیل مؤلفه‌های عرفانی در دیوان فیض کاشانی و تطبیق آن با دیوان فیاض لاهیجی. رساله دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه اراک.
  • امینی، محمودرضا (1391). سیری در رفتارشناسی شهید صیاد شیرازی، تهران: انتشارات ایران سبز.
  • انبارداران، امیرحسین (1381). امیر دلاور، به کوشش اداره تحقیق و پژوهش بنیاد، تهران: بنیاد شهید انقلاب اسلامی، نشر شاهد.
  • انصاری، خواجه عبدالله (1377). مجموعه رسائل فارسى خواجه عبدالله انصارى، مصحح؛ سرور مولایی، محمد. ج 2 ، تهران: توس.
  • انصاری، قاسم (1374). مبانی عرفان و تصوف. تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور، چاپ چهارم.
  • تبادکانی، م.م (1382). تسنیم المقربین. تصحیح و تحقیق: طباطبایی بهبهانی، محمد. انتشارات: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی
  • خوش‌طلب، شبنم (1400). مطالعه بینامتنی- بینانشانه‌ای مفهوم وادی فنا در منطق‌الطّیر عطار، با مجموعه ده گاوچران اثر کاکوآن. (پایان‌نامه کارشناسی ارشد)، دانشگاه هنر اصفهان، ایران.
  • خلیلی، محمدحسین (1385). مبانی فلسفی عشق از منظر ابن‌سینا و ملاصدرا، قم: بوستان کتاب.
  • دهباشی، مهدی؛ میرباقری فرد، علی‌اصغر (1386). تاریخ تصوف 1. تهران: سمت.
  • زرین‌کوب، عبدالحسین (1367). سِّرِ نی. جلد دوم، تهران: علمی.
  • رحیمی، امین (1385). امام خمینی (ره) و عرفان اسلامی. تهران: پژوهشکده امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی.
  • رودگر، محمد (1390). عرفان جمالی در اندیشه‌های احمد غزالی. قم: ادیان.
  • سبحانی، جعفر (1371). سیمای انسان کامل در قرآن، انتشارات: مؤسسه تعلیماتی و تحقیقاتی امام صادق (ع).
  • سجادی، جعفر (1375). فرهنگ علوم فلسفی و کلامی انتشارات: امیرکبیر.
  • سجادی، جعفر (1383). فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی. تهران: طهوری.
  • سرّاج طوسی، ابونصر (1382). اللمع فی التصوف، تصحیح و تحشیه، رینولد آلن نیکلسون، مترجم: محبتی، مهدی. تهران: اساطیر.
  • صادقی گویا، علی (1393). عملیات آزادسازی سنندج و گردنه صلوات آباد، تهران: انتشارات ایران سبز.
  • طباطبایی، علامه محمدحسین (1396). مجموعه آثار علامه سید محمدحسین طباطبایی، ج 7، اصول فلسفه و روش رئالیسم و رسائل توحیدی. قم: مؤسسه بوستان کتاب.
  • طباطبایی، علامه محمدحسین (1362). تفسیر المیزان، مترجم: موسوی همدانی، محمدباقر. تهران: کانون انتشارات محمدی، چاپ سوم.
  • مصباح‌کیا، امیر (1396). سپهبد اخلاص، تهران: انتشارات دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران.
  • مؤمنی، محسن (1378). در کمین گل سرخ، تهران: انتشارات سوره مهر.
  • Amini, Mahmoudreza (1391). A Journey into the Behavioral Studies of Martyr Sayyad Shirazi. Tehran: Iran Sabz Publications [in Persian].
  • Anbardaran, Amirhossein (1381). The Brave Commander. Research by the Foundation's Research Department, Tehran: Martyrs Foundation Publishing House [in Persian].
  • Ansari, Khwaja Abdullah (1377). Collection of Persian Treatises by Khwaja Abdullah Ansari, Editor: Sarvar Molaei, Mohammad. Vol. 2, Tehran: Toos Publications [in Persian].
  • Ansari, Qasem (1374). Fundamentals of Mysticism and Sufism. Tehran: Payam Noor University Press, Fourth Edition [in Persian].
  • Ardestani, Zahra (1378). Analysis and Interpretation of the Issue of Fana Fi Allah. (Master's Thesis), University of Qom, Iran [in Persian].
  • Arfa', Kazem (1388). Hadith of Servitude. Tehran: Faiz Kashani Publications [in Persian].
  • Asadi, Heybatollah (1386). Command in the Perspective of 1400. Tehran: Imam Ali Officers' University Press [in Persian].
  • Bell, Wendell (2003). Foundation of Futures Studies: History, Purposes, and Knowledge (Human Science for New Era). London: Transaction Publishers.
  • Borner, K., Chen, C., & Boyack, K.W. (2003). Visualizing Knowledge Domains. Annual Review of Information Science and Technology, 37(1), 179–255.
  • Dator, James (ed.) (2002). Futures Studies in Higher Education: Advancing Futures. Wesport CT: Praeger.
  • Dehbashi, Mehdi; Mirbaqeri Fard, Ali-Asghar (1386). History of Sufism 1. Tehran: SAMT Publications [in Persian].
  • Elahi-Nejad, Mohammadreza (1397). Examination and Analysis of Mystical Elements in Faiz Kashani's Divan and Comparison with Fayaz Lahiji's Divan. Ph.D. Dissertation in Persian Language and Literature, Arak University [in Persian].
  • Imam Khomeini, Ruhollah (1382). Forty Hadiths. Tehran: Institute for Publication of Imam Khomeini's Works [in Persian].
  • Khalili, Mohammad Hossein (1385). Philosophical Foundations of Love from the Perspective of Avicenna and Mulla Sadra. Qom: Bustan-e-Ketab Publications [in Persian].
  • Khoshtalab, Shabnam (1400). Intertextual-Intersemiotic Study of the Concept of the Valley of Fana in Attar's Mantiq al-Tayr with Kakuan’s Ten Cowboys Collection. (Master's Thesis), Isfahan University of Art, Iran [in Persian].
  • Mesbah-Kia, Amir (1396). Lieutenant General Sincerity. Tehran: Army Command and Staff College Press [in Persian].
  • Momeni, Mohsen (1378). In Pursuit of the Red Rose. Tehran: Sureh Mehr Publications [in Persian].
  • Nahj al-Balagha of Imam Ali (AS) (1384). Translator: Hossein Vali. Tehran: Osveh Publications [in Persian].
  • Rahimi, Amin (1385). Imam Khomeini and Islamic Mysticism. Tehran: Imam Khomeini Research Institute and Islamic Revolution Studies Center [in Persian].
  • Rudgar, Mohammad (1390). Mystical Beauty in Ahmad Ghazali's Thoughts. Qom: Religions Publications [in Persian].
  • Sadeghi Gooya, Ali (1393). Operations for Liberating Sanandaj and Salavat Abad Pass. Tehran: Iran Sabz Publications [in Persian].
  • Sajjadi, Jafar (1375). Dictionary of Philosophical and Theological Sciences. Tehran: Amir Kabir Publications [in Persian].
  • Sajjadi, Jafar (1383). Dictionary of Mystical Terms and Expressions. Tehran: Tahouri Publications [in Persian].
  • Schwartz, P. (1996). The Art of the Long View: Paths to Strategic Insight for Yourself and Your Company. Crown Pub.
  • Siraj Tusi, Abu Nasr (1382). Al-Luma' Fi al-Tasawwuf, Edited and Annotated by Reynold Nicholson; Translator: Mehdi Mohabbati. Tehran: Asatir Publications [in Persian].
  • Sobhani, Jafar (1371). The Image of a Perfect Human in Quran. Qom: Imam Sadiq Educational and Research Institute [in Persian].
  • Tabadkani, M.M. (1382). Tasnim al-Muqarrabin. Edited by Tabatabai Behbahani, Mohammad. Publisher: Library, Museum and Documentation Center of the Islamic Consultative Assembly [in Persian].
  • Tabatabai, Allameh Mohammad Hossein (1362). Tafsir al-Mizan. Translator: Mousavi Hamadani, Mohammad Baqir. Tehran: Mohammad Publishing House, Third Edition [in Persian].
  • Tabatabai, Allameh Mohammad Hossein (1396). Collected Works of Allameh Seyyed Mohammad Hossein Tabatabai, Vol 7., Principles of Philosophy and Realism Methodology & Monotheistic Treatises. Qom: Bustan-e-Ketab Institute [in Persian].
  • Zarrinkoub, Abdolhossein (1367). The Secret of Ney, Vol. 2. Tehran: Elmi Publications [in Persian].