آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

راهبردهای توسعه نقش‌های نیروی دریایی راهبردی ارتش جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار مدیریت راهبردی، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران
2 استاد مدیریت راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران
3 دانشیارمدیریت راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران
4 استادیار مدیریت راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران
چکیده
هدف: با در نظر گرفتن شرایط مختلف در هر منطقه از دنیا، نیروهای دریایی نقش‌های مختلفی را ایفا می‌کنند که عبارتند از: نقش‌های نظامی، دیپلماسی دریایی، پلیسی انتظامی، امدادی و بشردوستانه که به‌طور معمول از یک نیروی دریایی آب‌های عمیق انتظار می‌رود قادر به ایفای آن‌ها باشد. ازاین‌رو هدف این مقاله تدوین راهبردهای توسعه نقش‌های نداجا است.
روش‌: در این مقالة کاربردی-توسعه‌ای از روش توصیفی- تحلیلی با رویکرد آمیخته و بهره‌گیری از روش بهینة تدوین طرح راهبردی موجود در دانشگاه عالی دفاع ملّی استفاده شده­است. داده‌های این تحقیق به دو روش میدانی و کتابخانه‌ای جمع‌آوری شده‌ و جامعة آماری تعداد 70 نفر از خبرگان مرتبط با موضوع هستند و با بهره‌گیری از روش SWOT راهبردهای مدنظر تدوین شده‌اند.
یافته‌ها: پس از تجزیه و تحلیل داده‌های حاصل از محیط‌شناسی 22 عامل به‌عنوان نقطه قوت، 10 عامل به‌عنوان نقطه ضعف، 8 عامل فرصت و 8 عامل تهدیدزا در توسعة نقش‌های نداجا شده‌اند.
نتیجه‌گیری: نتایج این تحقیق حاکی از تدوین هشت راهبرد زیر به‌منظور توسعه نقش‌های نداجا است. حضور عملیاتی مورد انتظار در دریاهای آزاد و اقیانوس‌های دنیا، ساخت تجهیزات عمدة موردنیاز منطبق بر سبد آرمانی فناوری‏های برترساز دفاع دریایی، تشکیل ائتلاف دریایی با همسایگان، برقراری صلح و ثبات در منطقه، کاهش آثار تحریم‌های اقتصادی، توسعه بندرها و پسکرانه‌ها، توسعه اقتصادی دریا محور، توسعه سواحل مکران.
کلیدواژه‌ها

  • احمدی‌لفورکی، بهزاد. و میررضوی، فیروزه. (1388). راهنمای منطقه خزر و کشورهای آسیای مرکزی و قفقاز جنوبی، تهران: انتشارات ابرار معاصر.
  • افشاری سیستانی، ایرج. (1389). خلیج‌فارس و کشورهای جنوبی آن، تهران: انتشارات قلم آشنا.
  • الو، جوزف. و دراکر، پیتر. (1395). مدیریت اثربخش در عمل، ترجمه علی جلالی‌فراهانی، تهران: انتشارات پندار تابان.
  • امیرکبیری، علی‌رضا. (1394). مدیریت استراتژیک، چاپ ششم، تهران: انتشارات نگاه.
  • آر دیوید، فرد. (1396). مدیریت استراتژیک، ترجمه محمد تقی‌زاده، تهران: انتشارات دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
  • برایسون، جان. (1392). برنامه‌ریزی استراتژیک در سازمان‌های دولتی، عمومی و غیرانتفاعی، ترجمه مهدی خادمی‌گراشی، تهران: انتشارات آریانا قلم.
  • پورصادق، ناصر. (1394). مدیریت منابع انسانی پیشرفته با رویکرد استراتژیک، تهران: انتشارات واژگان.
  • حافظ‌نیا، محمدرضا. (1396). اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک، مشهد: انتشارات پاپلی.
  • ربیعی، حسین. و حیدری، جهانگیر. (1393). تحلیل و تبیین عوامل اثرگذار بر پویش‌های ژئوپلیتیک منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای قطر، فصلنامه تحقیقات سیاسی بین‌الملل. 6 (16). 135-103
  • سیّاری، حبیب‌اله. و خانزادی، حسین. (1394) تنگه‌های راهبردی جهان، تهران: انتشارات مرکز مطالعات راهبردی نداجا.
  • سیّاری، حبیب‌اله. و طحانی، غلام‌رضا. (1394). راهبردهای قدرت دریایی، تهران: انتشارات دافوس آجا.

 

  • سیّاری، حبیب‌اله. و همکاران. (1393) رساله گروهی دانشجویان دوره 18 دفاع ملّی با عنوان الگوی توسعه نیروی دریایی راهبردی ارتش جمهوری اسلامی ایران، تهران: دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملّی و تحقیقات راهبردی.
  • شهلایی، ناصر. (1398). خطوط راهنمای تدوین ارکان جهت‌ساز، تهران: انتشارات دافوس آجا.
  • شهلایی، ناصر. و ولی‌وند زمانی، حسین. (1398). نظریه‌های راهبردی، تهران: انتشارات دافوس آجا.
  • صالح‌اصفهانی، علی‌اصغر. (1393). الگوی یکپارچه‌ی مدیریت راهبردی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، تهران: انتشارات دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملّی و تحقیقات راهبردی.
  • کریمی، احمد. ریاضی، وحید. و خدایی، رضا. (1398). قدرت دریایی جمهوری اسلامی ایران، ابعاد و مؤلفه‌ها، تهران: انتشارات دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملّی و تحقیقات راهبردی.
  • میرحیدر، دُره. (1373). جغرافیای سیاسی خاورمیانه و شمال آفریقا، تهران: انتشارات دفتر مطالعات سیاسی و بین‌الملل وزارت امور خارجه.
  • میرحیدر، دُره. (1381). ژئوپلیتیک منطقه خزر، تهران: انتشارات مؤسسه مطالعات خزر.
  • مقصودلو، حسن. براتیان، محمود. و طحانی، غلامرضا. (1402). تبیین نقش مؤلفه‌های نظامی در ارتقا قدرت دریایی، علوم و فنون نظامی، 19 (63). 249-272
  • نوروزانی، شهرام. رضایی، بهرام. (1392). تبیین رابطه آینده‌نگاری و نیروی دریایی راهبردی، علوم و فنون نظامی، 9 (25). 150-129
  • Indian Maritime Doctrine, Naval Strategic Publication. (2020)
  • JDP 0-10, UK Maritime Power, 5Th Edition. (2017). UK Navy.
  • Maritime Doctrine Pakistan. (2018).