آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

سناریوهای پیش‌روی فروشگاه‌های زنجیره‌ای در ایران؛ مطالعه موردی فروشگاه‌های زنجیره‌ای اتکا در افق 1410

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری و پسادکتری، گروه آینده‌پژوهی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران.
2 دانش آموخته دکتری، گروه آینده‌پژوهی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران.
چکیده
تغییرات پرشتاب و عدم قطعیت‌های گسترده در حوزه فعالیت فروشگاه‌‌های زنجیره‌ای‌، مدیران این مجموعه‌ها را ترغیب کرده است تا بجای استفاده از برنامه‌ریزی استراتژیک از «برنامه‌ریزی مبتنی بر سناریو» و بجای تمرکز بر استراتژی‌های بهینه بر «استراتژی‌های پابرجا» تمرکز کنند. در این پژوهش کوشش شده است با تکیه بر رویکرد متعارف برنامه‌ریزی مبتنی بر سناریو (الگوی شوارتز) و تلفیق آن با نرم‌افزارهای پیشرفته کمی در این حوزه، سناریوهای محتمل آینده صنعت فروشگاه‌های زنجیره‌ای در ایران (با مطالعه موردی شرکت فروشگاه‌های زنجیره‌ای اتکا) شناسایی و تدوین شوند. بدین‌منظور نخست با بهره‌گیری از روش مصاحبه عمیق و نیز پرسشنامه تعیین اهمیت و عدم‌قطعیت، پیشران‌های اصلی و دارای عدم‌قطعیت در حوزه پژوهش شناسایی شدند. سپس، با تشکیل ماتریس تحلیل اثرات متقاطع و بهره‌گیری از نرم افزارهای میک‌مک و سناریوویزارد، نقشه تاثیرات و فضاهای محتمل سناریویی شناسایی و سناریوهای دارای سازگاری بالا انتخاب گردیدند. خروجی نرم‌افزار سناریو ویزارد چهار سناریوی محتمل شامل "دکان‌دار بزرگ"، "خرده‌فروش حاشیه‌نشین"، "مال مجازی" و "پروژه پاساژ" بود. علاوه بر این، در جلسات خبرگی پس از دو جلسه ذهن انگیزی و با در نظر گرفتن محیط پرتغییر و پیچیده فعالیت فروشگاه‌های زنجیره‌ای، سناریوی پنجم با نام "بازار اختصاصی" به‌عنوان سناریوی متمم و سناریوی ششم با نام "انحلال" به‌عنوان سناریوی شگفتی‌ساز، به چهار سناریوی خروجی نرم‌افزار، افزوده شد. سناریوهای احصاشده، زمینه‌ای نظام‌مند برای تدوین استراتژی‌های پابرجا بر محور دیجیتال شدن و تاثیرگذاری بر "تصویر ذهنی" و "ذائقه" مشتریان است.
کلیدواژه‌ها

  • بهمنی، علی.، آقایی، رضا. و آقائی، میلاد. (1395). بررسی وضعیت صنعت خرده فروشی (مورد مطالعه: تاکید بر فروشگاه‌های زنجیره‌ای در ایران). دوماهنامه بررسی‌های بازرگانی، 14 (77): 67-55.
  • جهان دیده، بهروز.، گل محمدی، علی رضا. و صفدری رنجبر، مصطفی. (1391). شناسایی و اولویت‌بندی عوامل تعیین کننده تداوم خرید مشتریان فروشگاه‌های زنجیره‌ای اتکا با استفاده از الگوریتم شبکه‌های عصبی. فصلنامه تحقیقات بازاریابی نوین، 2(4): 150-122.
  • خرم، جلال.، مسیبی، علیرضا. و منصوری موید، فرشته. (1393). بررسی اثر انگیزاننده‌های اجتماعی فضای فروشگاهی بر رفتار فرانقشی خریداران در نقطه خرید؛ (مورد مطالعه: فروشگاه‌های زنجیره‌ای رفاه) ، فصلنامه تحقیقات بازاریابی نوین، 2 (13): 208-191.
  • رضایان قیه باشی، احد.، پور عزت، علی اصغر. و حافظ نیا، محمدرضا. (1396). آینده‌پژوهی تهدیدهای نظامی- امنیتی ناشی از تغییر اقلیم در ایران؛ با استفاده از روش چرخ آینده، فصلنامه آینده‌پژوهی دفاعی، 2(4): 166-141.
  • رضایان قیه باشی، احد.، پور عزت، علی اصغر. و سرمست، بهرام. (1396). ارائه چارچوبی برای مطالعه شگفتی‌سازهای نظامی- دفاعی پیش‌روی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه  آینده‌پژوهی دفاعی، 2 (7): 128-103.
  • رضوی، سیدحسین.، فیروزی، ناصر. و براتی، محمدرضا. (۱۳۸۵). رتبه‌بندی عملکرد مالی فروشگاه‌های زنجیره‌ای اتکا با کاربرد الگوریتم TOPSIS، چهارمین کنفرانس بین المللی مدیریت، تهران، گروه پژوهشی آریانا.
  • صمدی، منصور.، حسین زاده، علی حسین. و نورانی کوتنایی، محمد. (1389). بررسی رابطه بین تاکتیک‌های بازاریابی ارتباطی فروشگا‌های زنجیره‌ای و رفتار خرید مشتریان، فصلنامه مدیریت بازرگانی، 2 (4): 110-93.
  • مخاطب رفیعی، فریماه. و عباس آبادی، فرشته. (1390). ارزیابی عملکرد فروشگاه‌های زنجیره‌ای، فصلنامه کاوش های بازرگانی. 3 (5): 55-27.
  • هرابی، سیده مهتاب. و عقیقی، محمد. (1397). تاثیرات ارزیابی شناختی و عاطفی مصرف‌کننده بر تنوع‌طلبی خرید در فروشگاه‌های زنجیره‌ای، ماهنامه آفاق علوم انسانی، 14: 45-29.
  • هوشیار، اکبر.، هوشیار، عبدالله.، وثوقی، فاطمه. و حقیقی، ایمان. (1393). بررسی عوامل موثر بر رضایت‌مندی خریداران مواد غذایی فروشگاه‌های زنجیره‌ای اتکا. دوماهنامه بررسی‌های بازرگانی، 12(67): 56-39.

 

  • Bishop, P., Hines, A., & Collins, T. (2007). The current state of scenario development: an overview of techniques. foresight.‏
  • Bostrom, N. (2009). The future of humanity. In New waves in philosophy of technology (pp. 186-215). Palgrave Macmillan, London.‏
  • Chari, A., & Madhav Raghavan, T. C. A. (2012). Foreign direct investment in India’s retail bazaar: opportunities and challenges. The World Economy35(1), 79-90.‏
  • Dobson, P. W., & Waterson, M. (2008). Chain-store competition: customized vs. uniform pricing (No. 2068-2018-1613).‏
  • Esbjerg, L., & Bech-Larsen, T. (2009). The brand architecture of grocery retailers: setting material and symbolic boundaries for consumer choice. Journal of Retailing and Consumer Services16(5), 414-423.‏
  • Fildes, R., Ma, S., & Kolassa, S. (2019). Retail forecasting: Research and practice. International Journal of Forecasting.‏
  • Grewal, D., Ailawadi, K. L., Gauri, D., Hall, K., Kopalle, P., & Robertson, J. R. (2011). Innovations in retail pricing and promotions. Journal of Retailing87, S43-S52.‏
  • Ha, H. Y., & Muthaly, S. (2008). Alternative retailer-partner relationships: the role of satisfaction. International Journal of Business Excellence1(1-2), 32-54.‏
  • Hickford, A. J., Nicholls, R. J., Otto, A., Hall, J. W., Blainey, S. P., Tran, M., & Baruah, P. (2015). Creating an ensemble of future strategies for national infrastructure provision. Futures66, 13-24.‏
  • Juhl, H. J., Kristensen, K., & Østergaard, P. (2002). Customer satisfaction in European food retailing. Journal of retailing and consumer services9(6), 327-334.‏
  • Kolassa, S. (2019). Forecasting the Future of Retail Forecasting. Foresight: The International Journal of Applied Forecasting, (52), 11-19.‏
  • Lal, R., & Matutes, C. (1994). Retail pricing and advertising strategies. Journal of business, 345-370.‏
  • Malar, M. S. (2019). Industry 4.0 Transforming Global Retail Industry. Indian Journal of Computer Science4(1), 19-25.‏
  • Millote G. & Bucklley, N. (2013) Guide to organizing scenario workshops to develop partnerships between researchers and civil society organizations, public Engagement with Research and Research Engagement with Society (PERARES), European Commision.
  • Palmer, J. L. (1929). Economic and social aspects of chain stores. The Journal of Business of the University of Chicago2(3), 272-290.‏
  • Pantano, E. (2014). Innovation drivers in retail industry. International Journal of Information Management34(3), 344-350.‏
  • Rana, S. S., Osman, A., & Islam, M. A. (2014). Customer satisfaction of retail chain stores: Evidence from Bangladesh. Journal of Asian Scientific Research4(10), 574.‏
  • Schwartz, P. (1992). The art of the long view. London: Century Business.
  • Shan, W., Yan, Q., Chen, C., Zhang, M., Yao, B., & Fu, X. (2019). Optimization of competitive facility location for chain stores. Annals of Operations Research273(1-2), 187-205.‏
  • Sharkey, J. R. (2009). Measuring potential access to food stores and food-service places in rural areas in the US. American journal of preventive medicine36(4), S151-S155.‏
  • Son, H. (2013). Alternative future scenarios for South Korea in 2030. Futures52, 27-41.‏
  • Sorescu, A., Frambach, R. T., Singh, J., Rangaswamy, A., & Bridges, C. (2011). Innovations in retail business models. Journal of retailing87, S3-S16.‏
  • Stroebel, J., & Vavra, J. (2019). House prices, local demand, and retail prices. Journal of Political Economy127(3), 1391-1436.‏

Vranesevic, T., Lisanin, M. T., Mandic, M., & Vignali, C. (2006). Small retailers' competition against large store chains in Croatia. International Journal of Entrepreneurship and Small Business3(3-4), 447-458.‏