آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

طراحی چارچوب آینده‌نگاری راهبردی فناوری‌های دفاعی در حوزه پدافند هوایی به روش مدل‌سازی ساختاری- تفسیری

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری آینده‌پژوهی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) و عضو هیئت علمی دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا
2 دانشیار دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) قزوین
3 استادیار دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا
4 دانشیار دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) قزوین
5 استادیار دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) قزوین
چکیده
این مقاله با هدف مطالعه چارچوب­ها، مدل­ها و الگو­های آینده­نگاری و آینده­نگاری راهبردی در سازمان­های مختلف انجام شده است، و با استفاده از نظرات صاحب­نظران تلاش شده مراحل، مؤلفه‌ها و گام­های آینده‌نگاری راهبردی فناوری در حوزه پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، احصاء و چارچوب مناسبی در این حوزه ارائه شود. برای این منظور با استفاده از روش مدل­سازی ساختاری تفسیری نظرات 25 نفر از افراد صاحب­نظر در این موضوع اخذ، و با طی هفت گام روش ISM هرکدام از مراحل چارچوب آینده­نگاری راهبردی فناوری­های پدافند هوایی سطح­بندی شدند. با توجه به خروجی مدل­های ساختاری تفسیری، مرحله پیش‌آینده‌نگاری شامل پنج سطح و سیزده گام، مرحله تعیین ورودی­ها شامل نُه سطح و هفده گام، مرحله آینده‌نگاری شامل پنج سطح و یازده گام، مرحله خروجی شامل دو سطح و هفت گام و مرحله تدوین راهبردها شامل چهار سطح و ده گام می­باشند. در نهایت چارچوب آینده‌نگاری راهبردی فناوری در پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران طراحی و تدوین گردید و با استفاده از محاسبه قدرت نفوذ و میزان وابستگی، گام­های نفوذی، پیوندی، خودمختار و وابسته در هر مرحله مشخص گردید.
کلیدواژه‌ها

  • آذر، عادل.، بیات، کریم. (1387). طراحی مدل فرآیندمحوری کسب‌وکار با رویکرد مدل‌سازی ساختاری تفسیری (ISM)، نشریه مدیریت فناوری اطلاعات، 1(1): 18-3.
  • آذر، عادل.، خسروانی، فرزانه.، و جلالی، رضا. (1395). تحقیق در عملیات نرم، تهران: انتشارات سازمان مدیریت صنعتی.
  • افجه­ای، سیدعلی­اکبر.، دهقانان، حامد.، خاشعی ورنامحواستی، وحید.، هاشمی، سید محمود. (1395). طراحی مدل تصویرسازی سازمانی دانشگاه­ها و موسسات آموزش عالی با رویکرد ساختاری تفسیری (مورد مطالعه دانشگاه علامه طباطبایی)، فصلنامه پژوهش در نظام‌های آموزشی، 10(۳۵): 256 -۲2۶.
  • ایجابی، ابراهیم.، درویشی سه­تلانی، فرهاد.، مینایی، حسین.، فضلی، صفر.، کشاورز ترک، عین­اله. (1398)، آینده­نگاری راهبردی فناوری­های دفاعی در حوزه پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در افق 1420، فصل­نامه علمی پژوهشی آینده پژوهی دفاعی 4(14): 34-7.
  • ایجابی، ابراهیم.، عیوضی، محمدرحیم.، شیروانی ناغانی، مسلم.، رضایی، ایمان. (1396). مطالعه تطبیقی تعاریف متکثر از مفهوم میان‌رشته‌ای آینده‌نگاری راهبردی. فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات بین­رشته­ای دانش راهبردی، 7(29): 226-201.
  • رحیم­پور، ن.، نیلی­پورطباطبایی، ا.، خیام­باشی، ب. (1392). طراحی مدل آینده­نگاری فناوری در سازمان­های با فناوری برتر (مطالعه موردی: صنایع هوایی). اولین همایش ملی آینده­پژوهی، شرکت یادگار درخشان آریا، تهران، ایران.
  • شیروانی ناغانی، مسلم.، عیوضی، محمدرحیم.، قاسمی، حاکم. (1396). چیستی و چرایی مفهوم میان رشته­ای آینده­نگاری راهبردی در فرارشتۀ آینده­پژوهی. فصلنامه مطالعات میان رشته­ای در علوم انسانی، 9(3): 24-1.
  • شیروانی­ناغانی، مسلم.، فضلی، صفر.، کشاورزترک، عین­الله. (1397). ارائه یک مدل فرایندی برای آینده­نگاری راهبردی در شرکت­های ایرانی. فصلنامه مدیریت بازرگانی، دانشگاه تهران، 10(2): 370-349.
  • فیروزجائیان، علی اصغر.، فیروزجائیان، مجتبی.، هاشمی پطرودی، سید حمید.، غلامرضازاده، فاطمه. (1392). کاربرد تکنیک مدل­سازی ساختاری تفسیری (ISM) در مطالعات گردشگری، فصلنامه برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، سال 2(6):  159-129.
  • نمکی، علیرضا. (1396). دفاع استراتژیک هوافضا، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش.
  • نوروزی، داریوش. (1396)، ویژگی‌های سامانه‌ها و تجهیزات کشف و مراقبت راداری مورد نیاز پدافند هوا فضایی کشور ج.ا.ا برای مقابله با تهدیدات آینده، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا.

 

  • Amsteus, M. (2008). Managerial foresight: concept and measurement. foresight.‏
  • Amsteus, Martin. (2011). Managerial Foresight and Firm Performance, doctoral dissertation. School of business and economics. Linnaeus University Press.
  • Andriopoulos, C., & Gotsi, M. (2006). Probing the future: Mobilising foresight in multiple-product innovation firms. Futures38(1), 50-66.‏
  • Battistella, C. & Alberto, F. (2010). The Organization for Corporate Foresight: A Multiple Case Study in the Telecommunication Industry, POMS 21st Annual Conference, Vancouver, Canada.
  • Bolanos, R., Fontela, E., Nenelares, A., Pastor, P. (2005). Using Interpretive Structural Modelling in Strategic Decision-Making Groups, Management Decision, 43(6): 877-895.
  • Daheim, C. & Uerz, G. (2008). Corporate foresight in Europe: from trendbased logics to open foresight, Technology Analysis and Strategic Management, 20(3): 321-336.
  • Gaspar, T. (2015). Strategia Sapiens–strategic foresight in a new perspective. Foresight, 17(5): 405-426.
  • Iden, J., Methlie, L. B., & Christensen, G. E. (2017). The nature of strategic foresight research: A systematic literature review. Technological Forecasting and Social Change116, 87-97.‏
  • Kousa, T. (2012). the Evolution of Strategic Foresight: Navigating Public Policy Making, GOWER.
  • Kunc, M., & O'brien, F. A. (2017). Exploring the development of a methodology for scenario use: Combining scenario and resource mapping approaches. Technological Forecasting and Social Change124, 150-159.
  • Kuosa, T. (2011). Different approaches of pattern management and strategic intelligence. Technological Forecasting and Social Change78(3), 458-467.‏
  • Martin, B. R. (1995). Foresight in science and technology. Technology analysis & strategic management7(2), 139-168.‏
  • Miles, I. (2012). Dynamic foresight evaluation. Foresight-The journal of future studies, strategic thinking and policy14(1), 69-81.‏
  • Miles, I., Harper, J. C., Georghiou, L., Keenan, M., & Popper, R. (2008). The many faces of foresight. The handbook of technology foresight: Concepts and practice, 3-23.‏
  • Paliokaite, A. (2012). The relationship between organisational foresight and product innovation in small and medium sized enterprises. 8th International Ph. D. School on National Systems of Innovation and Economic Development.‏
  • Paliokaitė, A., & Pačėsa, N. (2015). The relationship between organisational foresight and organisational ambidexterity. Technological Forecasting and Social Change101, 165-181.‏
  • Paliokate, A. (2013). The Relationship between Organizational Foresight and Organizational Ambidexterity, doctoral dissertation, ISM university of management and economics, Vilnius.
  • Reger, G. (2001). Technology Foresight in Companies: From an Indicator to a Network and Process Perspective, Technology Analysis & Strategic Management, 13(4): 533-553.
  • Riedy, C. (2009). The influence of futures work on public policy and sustainability. Foresight, 11(5): 40-56.
  • Roherbeck, R., Hans Georg, G. (2011). Corporate Foresight: Its Three Roles in Enhancing the Innovation Capacity of a Firm, Technological Forecasting & Social Change, (78): 231–243.
  • Rohrbeck, R. (2007). Technology Scouting-a case study on the Deutsche Telekom Laboratories. In ISPIM-Asia Conference.‏
  • Rohrbeck, R. (2008). Strategic foresight in multinational enterprises: building a best-practice framework from case studies.
  • Rohrbeck, R. (2011). Corporate Foresight, Contributions to Management Science, Springer-Verlag Berlin Heidelberg.
  • Saritas, O., Taymaz, E., & Tumer, T. (2007). Vision 2023: Turkey's national Technology Foresight Program: A contextualist analysis and discussion. Technological Forecasting and Social Change74(8), 1374-1393.‏
  • Silva, M. (2015). A systematic review of Foresight in Project Management literature. Procedia Computer Science64, 792-799.‏
  • Slaughter, R. (1995). The Foresight Principle: cultural recovery in the 21st century, London: Adamantine Press.
  • Slaughter, R. A. (2002). Futures studies as a civilizational catalyst. Futures34(3-4), 349-363.‏

Voros, J. (2003). A generic foresight process framework. foresight.‏