1
کارشناسی ارشد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران
2
استادیار گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران
3
استادیار گروه آیندهپژوهی، دانشکده مدیریت، علم و فناوری، دانشگاه امیرکبیر
چکیده
امروزه فناوری اطلاعات مکانی به یکی از مهمترین ابزارهای پشتیانی تصمیمگیری، برنامهریزی، سازماندهی، فرماندهی و کنترل در بسیاری از حوزههای عمرانی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، امنیتی و نظامی تبدیل شده است. سیر تحول و تکامل بهرهگیری از اطلاعات مکانی پس از سیستمهای اطلاعات مکانی (GIS)، فنآوری زیرساخت دادههای مکانی (SDI) را بوجود آورده است. SDI مجموعهای پایهای از فنآوریها، سیاستگذاریها و ترتیبات سازمانی میباشد که دسترسی بهینه به دادههای مکانی را هماهنگ میسازد. توسعه SDI یکی از معیارهای ارزیابی توسعه کشورها محسوب میشود. تحقیق حاضر با هدف تدوین سناریوهای پیشروی شاخصهای راهبردی توسعه SDI دفاعی در آینده میانمدت با استفاده از روش پویایی سیستم شکل گرفته است. بدین منظور با استفاده از مطالعه سوابق و نظر خبرگان، تعداد سه شاخص بهعنوان شاخصهای راهبردی توسعه SDI دفاعی و موتورهای رشد سیستم تعیین و متغیرهای کلیدی تأثیرگذار در روند رشد هر یک از آنها شناسایی گردید. در ادامه با تدوین فرضیه دینامیکی و ترسیم نمودار حالت- جریان در محیط نرمافزار Vensim، سناریوهای پیشروی هر یک از موتورهای رشد در ده سال آینده شبیهسازی گردید. مدلهای حاصل با پیشبینی رفتار هر یک از شاخصها در شرایط مختلف، ما را در برنامهریزی راهبردی بهمنظور دستیابی به یک SDI کارا یاری مینماید. نتایج حاصل از تحلیل عملکرد مدلها نشان میدهد که اولویت سیاستگذاری و برنامهریزی بهترتیب با شاخص امنیت دادهها، مشارکت بخشها و استانداردسازی دادهها میباشد.
استرمن، جان.د. (1388). پویاشناسی کسب و کار تفکر سیستمی و مدلسازی برای جهانی پیچیده، ترجمه کورش برارپور؛ پریسا موسوی؛ بنفشه بهزاد؛ مرضیه امامی؛ لاله رضایی عدل؛ حسن فغانی، تهران: انتشارات سمت.
بیشاپ، پیترسی. و هاینر، اندی. (1396). آموزش درباره آینده، ترجمه مسعود، منزوی، تهران: انتشارات مرکز آیندهپژوهی علوم و فناوری دفاعی، موسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی.
جلالی نسب، عبداله. و رئوفیان، محمود. (1390). نقش GIS در راستای بهره وری C4I در امور دفاعی، پنجمین کنفرانس ملی فرماندهی و کنترل ایران، دانشگاه تهران.
حاجیزاده، ابراهیم. و اصغری، محمد. (1390). روشها و تحلیلهای آماری با نگاه به روش تحقیق در علوم زیستی و بهداشتی، تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی.
رجبیفرد، عباس. (1393). مباحث نوین در توانمندیسازی جامعه با زیرساخت دادههای مکانی و مدیریت زمین، تهران: انتشارات سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری تهران.
شهیدینژاد، محمدجواد. آلشیخ، علیاصغر. وکلانتری، علی. (1394). ارزیابی زیرساخت دادههای مکانی با استفاده از BSC، نشریهی علمی تحقیقی علوم و فنون نقشه برداری، 5 (3).
طیبی، جواد.کاظمی، سیدمحمدرضا. و هداوندی، اسماعیل. (1396). آیندهپژوهی در سیستمهای دفاعی با استفاده از رویکردی مبتنی بر برنامهریزی ریاضی بهمنظور مکانیابی تسهیلات درمانی و تقسیمبندی مناطق، فصلنامه آیندهپژوهی دفاعی، 3 (9).
عبدالمجیدی، احسان. و منصوریان، علی. (1390). مدلسازی توسعه زیرساخت دادههای مکانی با استفاده از سیستم داینامیک، پایاننامه کارشناسیارشد، دانشکده نقشهبرداری، دانشگاه خواجهنصرالدینطوسی، تهران.
کلانتریاسکویی، علی. مدیری، مهدی. آلشیخ، علیاصغر. و حسنوی، رضا. (1395). ارزیابی زیرساخت اطلاعات مکانی ملی بر اساس مدل آمادگی SDI، فصلنامه علمی- تحقیقی اطلاعات جغرافیایی، 25 (99).
مدیری، مهدی. آقاطاهر، رضا. ززولی، محمد فلاح. و جعفری، محسن. (1392). اهمیت جایگاه سیستم اطلاعات مکانی در فرماندهی و کنترل (C4I)، فصلنامه تحقیقی اطلاعات جغرافیایی، شماره86.
Abdolmajidi, E. Harrie, L. & Mansourian, A. (2016). The stock-flow model of spatial data infrastructure development refined by fuzzy logic, Springerplus,V.5.
Crompvoets, J. (2006). National spatial data clearinghouses: worldwide development and impact, Thesis (PhD), Wageningen University.
Daglous, N. (2009). Spatial Data Infrastructures: The SDI Cookbook, GSDI.
Dudley, R. & Soderquist, C. (2000). A simple example of how system dynamics modeling can clarify and improve discussion and modification of model structure the 129th Annual Meeting of the American Fisheries Society, 29 August-2 September 1999, Charlotte, North Carolina.
Grus, L., Crompvoets, J. & Bregt, A. (2006). Defining National Spatial Data Infrastructures as Complex Adaptive Systems. GSDI-9 Conference Proceedings, 6-November 2006, Santiago, Chile.
Kalantari, A. Oskouei, M. Modiri, A. Alesheikh, R. & Nekooie, M.A. (2018). An analysis of the national spatial data infrastructure of Iran, Survey Review, Taylor & Francis (https://doi.org/10.1080/00396265.2017.1420586).
Mansourian, A. Lubida, A. Pilesjo, P. Abdolmajidi, E. & LASSI, M. (2015). SDI planning using the system dynamics technique within a community of practice: lessons earnt from Tanzania, GIS Center, Department of Physical Geography and Ecosystem Science, Lund University, Sölvegatan 12, 22362.
Parida1.P. K. & Tripathi. S. (2018). Odisha Spatial Data Infrastructure (OSDI) – Its Data Model, Meta Data and Sharing Policy, ISPRS Annals of the Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences, Volume IV-5.
Rajabifard, A. (2008). Spatial Data Infrastructure for a Spatially Enabled Government and Society, Space for Geo-Information (RGI), Wageningen University, Wageningen, pp.11-22.
Willem, M.S. (2011). Developing Spatial Data Infrastructures for use in the Military, a dissertation of master, Department of Environment & Geographic Science, The Manchester Metropolitan University.
Williamson, I., Grant, D., & Rajabifard, A. (2009). Land administration and Spatial Data Infrastructures. FIG Working Week 2009 and GSDI-8.
