آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

الگوی ارزیابی تهدیدات هوشمند آینده به روش تحلیل کالبدی تهدید

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری دانشکده مدیریت، علم و فناوری دانشگاه صنعتی امیرکبیر
2 استاد دانشکده مدیریت، علم و فناوری دانشگاه صنعتی امیرکبیر
چکیده
تهدیدات معاصر بسیار متفاوت از گونه‌های سنتی آن بوده و صرف اتکاء به نظریات و الگوهای «تحلیلی- برآوردی» سنتی دیگر جوابگوی ارزیابی تهدیدات نوین نیست. متناسب با تحول رخ داده در ماهیت، ابعاد و روش‌های عملیاتی شدن تهدیدات، لازم است چارچوب‌های تحلیلی و الگو­های ارزیابی پیشرفته‌‌تری در حوزه تهدیدات طراحی و عرضه شود. این پژوهش که  در بحث ارزیابی تهدیدات، افق‌های تازه پیش‌روی را مورد توجه قرار داده و در نخستین گام، «مطالعات آینده­ نگرانه» را با عطف توجه به مطالعات دفاعی-امنیتی و ملاحظات مربوط به «تهدید‌شناسی» در دستور کار خود قرار داده است که ماحصل آن ارائه الگویی با عنوان "روش تحلیل کالبدی تهدید" است که با استفاده از روش شاخص ­سازی کیوی/کامپنهود، در قالب سه بُعد (سخت، نیمه­سخت و نرم)، 4مولفه­ (رهیافتی، رفتاری، ساختاری و ابزاری)، 8 شاخص کلان (نوع تهدید، اندازه تهدید، گستره تهدید، زمان تهدید، عمق تهدید، تکرار تهدید، دامنه تهدید و مکان تهدید)، 24 شاخص پایه و 120 زیرشاخص مرتبط، شدت تهدیدات هوشمند را مورد ارزیابی کمّی و کیفی قرار می ­دهد. به لحاظ روش ­شناسی این پژوهش با رویکردی هنجاری و روش­ آمیخته صورت گرفته است. ابزار گردآوری دانش‌های صریح، مکتوبات و وب­کاوی بوده و ابزار گردآوری دانش‌های ضمنی پرسش­نامه ­های توزیعی می‌باشد. جهت صحه­گذاری و راستی­ آزمایی داده ­ها از ابزار مصاحبه، مذاکره با خبرگان و بررسی روایی (اعتبار) و پایایی (قابلیت اعتماد) پرسش­نامه به منظور اطمینان از منطبق بودن سوالات پرسش­نامه با اهداف تحقیق و قابلیت تکرارپذیری آن استفاده شده است.
کلیدواژه‌ها

  • آرمیتاژ، ریچارد. و  نای، جوزف. (1392). درباره قدرت هوشمند: آمریکای هوشمندتر و امن­تر، (گزارش مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی)، ترجمه پیمان اسماعیلیان، تهران: انتشارات مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری دفاعی.
  • آشنا، حسام‌الدین. (1388). درآمدی بر قدرت هوشمند، تهران: انتشارات مرکز آینده­پژوهی علوم و فناوری دفاعی.
  • افتخاری، اصغر. (1385). کالبدشکافی تهدید، تهران: انتشارات دانشگاه امام حسین (ع).
  • افتخاری، اصغر. (1390). برآورد تهدید؛ رویکری نظام واره، تهران: انتشارات دانشگاه عالی دفاع ملی.
  • افتخاری، اصغر. و نصری، قدیر. (1383). روش و نظریه در امنیت، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  • باری، بوزان. (1378). مردم، دولت­ها و هراس، تهران: ترجمه و نشر پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  • بهرامی، محسن. (1374). فنّاوری‌های آینده؛ شناسایی و پیش­بینی، تهران: انتشارات خضرا.
  • بهرامی، محسن. (1394). روش­های آینده­نگاری تکنولوژی، تهران: انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر، پژوهشکده مطالعات آینده.
  • بهرامی، محسن. و همکاران. (1394). چالش­های جهانی، وضعیت آینده، فرصت­ها و راهبردها،  تهران: انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر، پژوهشکده مطالعات آینده.
  • بهرامی، محسن. و همکاران. (1394). نوآوری برای آینده، تهران: انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر، پژوهشکده مطالعات آینده.
  • پاپر، رافائل. (1389). روش‌های آینده‌پژوهی چطور انتخاب می‌شوند، ترجمه: سعید منزوی، تهران: انتشارات مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری دفاعی.
  • جمشیدیان، هادی. (1397). مقاله شاخص‌های محیط­شناسی امنیت بین­المللی، اولین کنفرانس بین­المللی امنیت، پیشرفت و توسعه پایدار.
  • حسنلو، خسرو. (1393) تدوین نظریه­ دفاع هوشمند در نظام دفاعی ج.ا.ایران، رساله دکترا، دانشکده امنیت دانشگاه عالی دفاع ملی.
  • حسنلو، خسرو. (1395). نظریه دفاع هوشمند در سپهر اندیشه­های دفاعی، فصلنامه مطالعات دفاعی-استراتژیک، شماره 63
  • خلیلی شورینی، سیاوش. (1388). روش تحقیق پیشرفته، چاپ ششم، تهران.
  • دانیالی، سیاوش. (1389). امریکا، نظریه قدرت هوشمند و الگوهای ناموفق، ماهنامه اطلاعات راهبردی، 8 (83).
  • راسموسن، آندریاس فوگ. (1390). قابلیت دفاع هوشمند در امنیت آفرینی، هماهنگی و انسجام بیشتر با منابعی دیگر، ترجمه خسرو حسنلو.
  • ره­پیک، سیامک. (1388). تهدیدات قدرت ملی، مظاهر و نشانگان، تهران: انتشارات دانشگاه عالی دفاع ملی.
  • عبداله خانی،  علی. (1386). تهدیدات امنیت ملی: شناخت و روش، تهران: انتشارات موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین­المللی ابرار معاصر.
  • عبداله­خانی، علی. (1389). نظریه­های امنیت، تهران: انتشارات موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین­المللی ابرار معاصر.
  • عسگری، محمود. (1389). رویکردی انتقادی به نظریه‌ قدرت نرم، فصلنامه راهبرد دفاعی، 8 (28).
  • کلاهچیان، محمود. (1387). طراحی الگوی مناسب کاربرد منابع قدرت نرم در تأمین امنیت ملی ج.ا.ایران، استاد راهنما: ره­پیک، سیامک، رساله دکترا، دانشکده امنیت دانشگاه عالی دفاع ملی.
  • گومپرت، دیوید سی. و آروینگ لاکو، جاستین پرکینز. (1392). جنگ هوشمند، ترجمه کریم صارمی و مسعود منزوی، تهران: انتشارات مرکز آینده­پژوهی علوم و فناوری دفاعی.
  • مرادیان، محسن. (1388). تهدید و امنیت، تهران: انتشارات شهید صیاد شیرازی.
  • مرادیان، محسن. (1389). مبانی نظری امنیت، تهران: انتشارات دانشکده علوم و فنون فارابی.
  • منزوی، مسعود. (1391). اندازه­گیری قدرت ملی، ترجمه و تدوین، تهران: انتشارات مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری دفاعی.
  • نای، جوزف. (2013). رهبران سیاسی: قدرت سخت، نرم و هوشمند.
  • نائینی، علی محمد. (1389). بررسی تطبیقی تهدیدهای سه­گانه سخت، نیمه سخت، نرم، فصلنامه راهبرد دفاعی، 8 (30).
  • یزدان فام، محمود. (1390). آینده‌شناسی و برآورد محیط راهبردی: لازمه تصمیم‌گیری بهتر در امنیت ملی،  فصلنامه سیاست دفاعی، دوره 14.
    • Buzan, B. & Waever, O. (2003). Regins & power: The Structure of International Security, Cambridge, C.U.P.
    • Calin, T. & Smart poweroxford, B. (2008). (CSP) Commission on smart power.
    • Deudncy, D. (1990). The Case aginst Living enviromental/degration and National Security, Milleniu, p 465.
    • Durch, W. J. (1999). Searching for National Security: Threat and Response in the Age of Vulnerability, The Stimson Center. Report 30.
    • Ernest J. & Wilson, L. (2008). The ANNALS of American Acdemy of Political and Social Scince, Hard Power, Soft Power, Smart Power, http://ann.sagepub.com.
    • Jerome C. Glenn, E.F. & the Millennium Project Team. (2016). State of the Future.
    • Joseph S. & Nye, J. (2011). The Future of Power.
    • Joseph, S. N. (2002). The information revolution and American soft power, Asia pasific review, 9 (1).
    • Joseph, S. N. (2004). Soft Power: The Means to Success in World Politics, New York: Public Affairs.
    • JSOU Report. (2013). Smart Power and U.S. National Strategy, Joint Special Operations University, JSOU Report 13-3, The JSOU Press, MacDill Air Force Base, Florida.
    • Lukes, S. (1986). The Third Dimension of power, Washington, Brookings Institution.
    • Maya, K. (2013). American Smart Power Strategies: redefining leadership in a post-American world, under the direction of: Maud Quessard-Salvaing.
    • Michael, B. (1996). The International Diemmmensions of International Canflict, Cambridge, Massachusetts & Londan, The MIT Press.
    • Mohammad, A. (2012). Difining Security: a subaltern realist perspectiv, in Keith & M.William, critical Security; Concepts & Cases, Londan, UCL Press, p125.
    • Naomi, R. (1997). Competitive Intelligence: An External Threat and an Internal Requirement, available at: www.pro-tecdata.com.
    • Nossel, S. (2004). Smart Power, Foreign Affairs, 83 (2).
    •  Pallaver, M. (2011). Power and Its Forms: Hard, Soft, Smart, (A thesis submitted to the Department of International Relations of the London School of Economics for the degree of Master of Philosophy. London.
    • Patton, Q. M. (1997). Utilization Focused Evaluation: The New Century Text (3rd Ed), London, Sage Publications.
    • Richard, L, Armitage, N. & Joseph, S. (2007). A smarter, more secure America, Csis Commission on Smart Power.
    • Thomas, L. Pangale, S. & Peter Ahrensdorf, J. (1999). Justic Among Nations: On The Moral Basis of Power & Peace, University of Kansas, chps 1-1.
    • Ulman, R. (1983). Redefing Security, International Security, 8 (1).
    • Vidalis, S. Blyth, A. (2001). Understanding and Development Methodology, School of Computing, University of Glamorgan.
    • Waever, O. (1998). Securitization & Desecuritization in On Security, Edited by: Ronnine D. Lipschutz, New York: Kolubia University Press, chp 3.
    • Walt, S. M. (1994). Aliance Formation and Balance of World Power, Micheal E.Brown, Eds, in perils of Anarchy: Conteporary Realis and International security, Londan. MIT Press.
    • Wendell, B. (2003). Foundation of Futures Studies (History, Purposes and Knowledge), Transaction Publishers.