آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

تهدیدات امنیتی شمال اقیانوس هند و آینده تجارت دریایی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
حسین مینایی 1
هومن صباغ پور 2
محمدحسین حجتی نیا 3
1 استادیار دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا
2 کارشناس ارشد مدیریت بازرگانی دریایی
3 عضو هیئت علمی دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا
چکیده
یکی از مهم­ترین وظایف نیروی دریایی هر کشور، برقراری امنیت تجارت دریایی در حوزه آب­های سرزمینی و فراسرمینی آن کشور است. بطورکلی شناسایی تهدیدات پیش‌روی تجارت دریایی علاوه بر تضمین حضور مؤثر در دریا و پایش مناطق دریایی، به اشتراک گذاشتن اطلاعات و افزایش آگاهی محیطی را در پی خواهد داشت. این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ روش از نوع توصیفی- تحلیلی می‌باشد که با هدف بررسی تهدیدات امنیتی شمال اقیانوس هند بر آینده تجارت دریایی ج.ا ایران انجام شده و در این راستا با استفاده از روش دلفی به شناسایی این تهدیدات پرداخته و سپس با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته به رتبه‌بندی این تهدیدات پرداخته است. پایایی پرسشنامه با استفاده از آلفای کرونباخ 8/0 تعیین شد. جامعه آماری این تحقیق شامل کارشناسان دریایی، بندری، کشتیرانی ج.ا ایران، خطوط کشتیرانی، ذینفعان بندر، کارشناسان وزارت راه و شهرسازی و اساتید دانشگاهی بودند. در تجزیه‌وتحلیل داده‌ها نیز از ضریب کندال، آزمون‌های آماری تحلیل واریانس، ضریب همبستگی و رگرسیون بهره گرفته است. از نتایج پنل دلفی 28 مورد به‌عنوان تهدیدات امنیتی شمال اقیانوس هند استخراج گردید که بر اساس تحلیل پرسشنامه‌ها با کمک آزمون‌های آماری، وجود کشورهای دچار فقر اقتصادی شدید در منطقه از بیشترین درجه اهمیت و قدرت اثرگذاری بر امنیت و آینده تجارت دریایی ج.ا ایران مشخص گردید.
کلیدواژه‌ها
امنیت
آینده‌پژوهی
تهدید
تجارت دریایی
شمال اقیانوس هند
  • احمدی، فضل اله.، نصیریانی، خدیجه. و اباذری، پروانه. (1387). تکنیک دلفی: ابزاری در تحقیق. مجله آموزش در علوم پزشکی، 8: 185-175.
  • احمدی، نسیبه. (1388). معرفی و نقد و بررسی دلفی. نشریه علوم اجتماعی، 22: 100-108.
  • اسلاتر، ریچارد. (1390). نواندیشی برای هزاره نوین، ترجمه ملکی­فر، عقیل و همکاران، تهران: انتشارات موسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی، مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری دفاعی.
  • بهرامی، محسن. (1375). سیاست‌گذاری برای توسعه فناوری و اولویت‌بندی تحقیقات، فصلنامه رهیافت، شماره 12.
  • تبرایی، حمیدرضا.، مظفری­پور، احسان. و عطایی، پدرام. (1382). آینده‌نگری فناوری در کشور ژاپن، گروه مطالعات فناوری رصد، مجموعه مقالات دومین همایش علم و فناوری، آینده و راهبردها.
  • حاجیانی، ابراهیم. (1390). مبانی، اصول و روش­های آینده­پژوهی، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق.
  • خانزادی. و سیاری، حبیب­الله. (1391). تنگه‌های راهبردی جهان، تهران: انتشارات نداجا.
  • ساده، صدرا.، پیمان­خواه، صدف. و مروتی، محمد. (1382). آینده‌نگری فناوری در کشور انگلستان، گروه مطالعات فناوری رصد، مجموعه مقالات دومین همایش علم و فناوری، آینده و راهبردها.
  • صفارزاده و همکاران. (1388). حمل‌ونقل دریایی، تهران: انتشارات اسرار دانش.
  • عباسپور ثانی، کمال. (1382). تدوین اولویت‌های فناوری به روش آینده‌نگری برای فناوری، پژوهشگاه مواد و انرژی، مجموعه مقالات دومین همایش علم و فناوری، آینده و راهبردها.
  • مینایی، حسین. و همکاران. (1395). تعیین پیشران­های اصلی دیپلماسی دفاعی ج.ا.ایران در سطح منطقه و بین­الملل، فصلنامه آینده­پژوهی دفاعی، 1 (1).
  • ولایتی، میرشاه. و نظری­زاده، فرهاد. (1390). پویش محیطی. تهران: انتشارات موسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی، مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری‌های دفاعی، ص 10.
  • ولی­وند زمانی، حسین. و مینایی، حسین. (1396). آینده‌نگاری فناوری‌های رزم زمینی در جنگ آینده، فصلنامه آینده‌پژوهی دفاعی، 2 (4): 33-7.
    • Bateman, S. & Bergin, A. & Trood, R. (2017). New Challenges for Maritime Security in the Indian Ocean–An Australian Perspective. US, Studies Centre, University of Sydney.
    • Chatterjee, A. (2014). Non-traditional Maritime Security Threats in the Indian Ocean Region. Maritime Affairs: Journal of the National Maritime Foundation of India, 10: 77-95.
    • Franse, P. Kamerling, S., & Van Der, P. (2014). Geopolitics and Maritime Security in the Indian Ocean; What Role for the EU? University of Groningen.
    • https://www.wto.org/english/res_e/statis_e/wts2018_e/wts2018_e.pdf.
    • Keenan, M. (2003). Technology Foresight: An Introduction, Technology Foresight for Organizers. Ankara, Turkey
    • Kennedy H. P. (2004). Enhancing Delphi research: methods and results. J Adv Nurs Mar, 45(5): 504-511.
    • Landeta J. (2006). Current validity of the Delphi method in social sciences. Technological Forecasting and Social Change, 73 (5): 82-467.
    • Potgieter, T. (2012). Maritime Security in the Indian Ocean: Strategic Setting and Features. Institute for Security Studies, No. 236.
    • Tanchum, M., et al. (2014). India Advances in Naval Arms Race with China. BESA Centre Perspectives Paper 233.