آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

شناسایی فراروندهای فناوری اطلاعات و ارتباطات قابل توجه در آینده‌نگاری صنعت دفاعی در جهت نیل به الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
علی اصغر پور عزت 1
بهنام عبدی 2
1 استاد دانشکده مدیریت دانشگاه تهران
2 عضو هیأت علمی دانشگاه افسری امام علی (ع) و پژوهشگر پسادکتری دانشکده مدیریت دانشگاه تهران
چکیده
بطورکلی یکی از حوزه ­های اصلی متغیر و مؤثر بر آینده صنعت دفاعی کشور، فراروندهای فناوری اطلاعات و ارتباطات است. در عین حال پس از ابلاغ سیاست­ های کلی خودکفایی دفاعی و امنیتی در اواخر سال 1391، تحلیل و تدوین سناریوهای محتمل آینده و کسب آمادگی لازم برای مواجهه با آن در راستای الگوی اسلامی –ایرانی پیشرفت بدیهی به نظر می­ رسد. بر این اساس، پژوهش حاضر به شناسایی فراروندهای فناوری اطلاعات و ارتباطات قابل توجه در آینده ­نگاری صنعت دفاعی در جهت نیل به الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت می­پردازد. رویکرد این پژوهش، استقرایی و نحوه انجام آن، ترکیبی (کیفی و کمی) است. پژوهش از نوع مطالعه موردی است که از نظر موضوعی، در حوزه پژوهش­ های کاربردی– توسعه ­ای قرار می­ گیرد. از نظر هدف از نوع اکتشافی، است. در فاز کیفی، داده­ ها از طریق بررسی مبانی نظری پژوهش، اسناد مرتبط و مصاحبه با خبرگان جمع‌آوری و تحلیل محتوا شده‌اند و بر اساس آن، فراروندهای حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات شناسایی شده است. در ادامه، به منظور ارزیابی روایی درونی، یافته‌ های فاز کیفی در قالب پرسشنامه در اختیار متخصصین مربوطه قرار گرفته است و بر اساس نتایج فاز کمی، فراروندهای نهایی حاصل به عنوان مبنای قابل توجهی برای آینده‌ نگاری صنعت دفاعی مورد توجه قرار گرفته است. یافته­ ها نشان می­ دهند که در راستای آینده­ نگاری صنعت دفاعی کشور، فراروندهای هفت­ گانه حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات شامل مدیریت امنیت اطلاعات، شبکه‌های اجتماعی، زیرساخت ­های ارتباطی، شبکه‌های نوآوری در بستر فناوری اطلاعات، هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء و مراکز داده و پایگاه‌های ذخیره اطلاعات باید مورد توجه قرار گیرند.
کلیدواژه‌ها
فراروندهای فناوری اطلاعات و ارتباطات
آینده‌نگاری صنعت دفاعی
الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت
هوش مصنوعی
اینترنت اشیاء
  • استیری، روح االله. و مشیری، بنیامین. (1388). ابزارهای تأمین مالی بنگاه­های دانش بنیان، مجموعه مقالات دومین کنفرانس بین المللی توسعه نظام تأمین مالی در ایران، تهران: مرکز مطالعات تکنولوژی دانشگاه صنعتی شریف.
  • امامی، سیدمجید. (1392). از جامعه شناسی تاریخی ایران تا نظریه سیاستی پیشرفت (توسعه)؛ نقش پارادایم ماهیت گرا در ترسیم الگوی اسلامی- ایرانی هویت ملی، فصلنامة مطالعات ملی؛ 56 (4).
  • بنیاد توسعه فردا، (1384). روش­های آینده­نگاری، تهران: نشر بنیاد توسعه فردا.
  • ثامنی توسروندانی، مرضیه. و همکاران. (1391). رویکرد نگاشت تهدیدها و قابلیت های آسیب پذیری در شبکه های محلی به کنترل های استاندارد ISO/IEC 27002 سیستم مدیریت امنیت اطلاعات. چهارمین کنفرانس مهندسی برق و الکترونیک ایران، دانشگاه آزاد اسلامی گناباد.
  • خزایی، سعید. (1390). آینده پژوهی، مفاهیم و ضرورت­ها، پایگاه اینترنتی آینده­پژوهی.
  • خوش چهره، مجید. و نیک بخش حبیبی، (1391).  اصول پایه­ای و عناصر کلیدی الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت از منظر اسناد فرادستی نظام ج.ا.ایران، فصلنامه راهبرد، 21 (62): 244-219.
  • دانایی فرد، حسن.، الوانی، سید مهدی. و آذر، عادل (1386). روش شناسی پژوهش کیفی در مدیریت: رویکردی جامع. تهران: نشر صفار.
  • زالی، نادر. (1390). آینده­نگاری راهبردی و سیاست­گذاری منطقه­ای با رویکرد سناریو­نویسی، فصلنامه مطالعات راهبردی، 4(4): 54-33.
  • عباسی شاه کوه، کلثوم.، سلطانی دلگشا، محمد.، واحدیان، افسانه. و عبدالهی، علی. (1387). ارائه شیوه علمی برای سازماندهی مطالعه آینده‌نگاری فناوری، فصلنامه رهیافت، 43: 5-9.
  • فاتح­راد، مهدی.، جلیلوند، محمدرضا. و نصراللهی وسطی، لیلا. (1392). درآمدی بر مبانی معرفت شناسی و روش شناسی آینده­پژوهی، فصلنامه مطالعات آینده پژوهی، 2 (8): 52-27.
  • قاضی­زاده، سید ضیاالدین. (1389). الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت و نقش نیروهای مسلح، فصلنامه راهبرد دفاعی، 8 (31): 62-31.
  • قدیری، روح­اله.، ناظمی، علی.، شماعی، علی. و شفیعی، سونیا. (1385). ضرورت توجه به تمامی ابعاد آینده­نگاری در طراحی پروژه آینده­نگاری، همایش آینده­پژوهی، فناوری و چشم­انداز توسعه، تهران دانشگاه صنعتی امیر­کبیر.
  • کیوان حسینی، سیداصغر. و جمعه زاده، راحله. (1390). پیوندبخشی میان رویکرد دفاع همه ‌جانبه و الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت؛ چارچوب پیشنهادی، فصلنامه راهبرد دفاعی، 9 (34): 25-1.
  • موسوی، پریسا و همکاران. (1394). شناسایی ریسک های امنیت اطلاعات سازمانی با استفاده از روش دلفی فازی در صنعت بانکداری. فصلنامه مدیریت فناوری اطلاعات، 7 (1).

 

  • Bezold, C. (2010). Lessons from using scenarios for strategic foresight. Technological Forecasting and Social Change, 77(9): 1513-1518.
  • Biswas, R. (2016). Asian Megatrends, Palgrave Macmillan UK.
  • Brownlie, D. (1998). High minds and low deeds: On being blind to creativity in strategic marketing. Journal of Strategic Marketing, 6(2):117–130.
  • Chen, H., Wakeland, W., & Yu, J. (2012). A two-stage technology foresight model with system dynamics simulation and its application in the Chinese ICT industry. Technological Forecasting and Social Change, 79(7): 1254-1267.
  • Colwell, K. & Narayanan, V. K., (2010). Foresight in economic development policy: shaping the institutional context for entrepreneurial innovation. Futures, 42 (4): 295–303.
  • Diamandis, P. (2012). Abundance is Our Future, available at http://www.ted.com/talks/peter_diamandis_abundance_is_our_future last accessed 14 September 2015.
  • Diesen, G. & Keane, C. (2018). The offensive posture of NATO's missile defense system, Communist and Post-Communist Studies, 51 (2): 91-100.
  • Dufva, M. & Ahlqvist, T. (2015). Elements in the construction of future-orientation: a systems view of foresight. Futures, 73: 112-125.
  • Durance, P. & Godet, M. (2008). La prospective stratégique pour les entreprises ET les territoires, Paris, Dunod.
  • European Environment Agency, (2015). Assessment of Global Megatrends an Updateavailable, at http://www.eea.europa.eu/themes/scenarios/global-megatends (last accessed 12 September 2015).
  • Fitjar, R. D. & Rodríguez-Pose, A. (2013), Firm collaboration and modes of innovation in Norway, Research Policy, 42:128– 138.
  • Forrester (2010). 15 technology trends to watch for, Accessed at www.Forrester. Com/reports.
  • Futures, F. (2002). Foresight Futures 2020–Revised scenarios and guidance. UK Department of Trade and Industry, 32.
  • Harper, J.C. (2013). Impact of Technology Foresight, Nesta Working Paper No. 13/16. (www.nesta.org.uk/wp13-16).
  • Hou, Y., Ping, G. & Nicholson, B. (2018). Understanding organizational responses to regulative pressures in information security management: The case of a Chinese hospital, Technological Forecasting and Social Change, 126: 64-75.
  • Johnston, R. (2012). Developing the capacity to assess the impact of Foresight.Foresight 14 (1): 56–68.
  • Keller, J. Markmann., C., & von der Gracht, H. (2015). Foresight support systems to facilitate regional innovations: Aconceptualization case for a German logistics cluster, Technological Forecasting and Social Change, 27: 15–28.
  • Kim, D. J. (2012). Strategic Foresight: The Case of TJ Park and POSCO. Journal of International and Area Atudies, 19(1): 45–57.
  • Lee, S. M. & Kwon Lee, C. (2002). E-company CEO web sites: contents and information value. Management Decision, 40(2): 158-167.
  • Lee, S. M., Ribeiro, D., Olson, D. L. & Roig, S. (2007). The importance of theactivities of service business in the economy: welcome to the Service Business. An International Journal. Service Business, 1(1): 1-5.
  • Liebl, F. & Schwarz, J. O. (2010). Normality of the future: Trend diagnosis for strategic foresight. Futures, 42(4): 313–327.
  • Madrueno, R. & Tezanos, S. (2018). The contemporary development discourse: Analyzing the influence of development studies’ journals, World Development. 109: 334-345.
  • Malik, T. (2018). Defense investment and the transformation national science and technology: A perspective on the exploitation of high technology, Technological Forecasting and Social Change,  127: 199-208.
  • Martin, B. (1995). Foresight in Science and Technology, Journal of TechnologyAnalysis & Strategic Management, 7(2): 139-168.
  • Meissner, D. (2012). Results and impact of national foresight studies. Futures 44(10): 905–913.
  • Miles, I. (2010). The development of technology foresight: a review. Technol. Forecast, 77 (9): 1448–1456.
  • Moyer, J. & Bohl, D. (2019). Alternative pathways to human development: Assessing trade-offs and synergies in achieving the Sustainable Development Goals. Futures, 105: 199-210.
  • Müller-Stewens, G., Mueller, A., & Lüders, V. (2012). The management of strategic-foresight activities: Evidence from large European multinationals. In Systemic Management for Intelligent Organizations, Springer Berlin Heidelberg, pp. 63-82.
  • Naisbitt, J. (1982). Megatrends: Ten New Directions Transforming Our Lives. New York: Warner Books.
  • Peperhove, R., & Luoto, L. (2013). Scientific Quality in Foresight Studies – Reflecting andDiscussing Criteria for their Assessment, Paper Presented at the European IFA Academic Seminar: Participatory Foresight for Smarter Futures – FromDesign to Impact September16–19, ZHAW, TechnoparkWinterthur (Zurich), Switzerland.
  • Pratt, M. Sarmiento, Montes, F. (2012). The implications of megatrends in information and communication technology and transportation for changes in global physical activity. 380 (9838): 282-293.
  • Quesada, J., Mendes, A., De Orta, M. & Ponkratova, E. (2014). Five global megatrends continue to advance, Global Megatrends Mexico Focus.www. PWC.co
  • Rajab, M. & Eydgahi, A. (2018). Evaluating the Explanatory Power of Theoretical Frameworks on Intention to Comply with Information Security Policies in Higher Education, Computers & Security, Available online 13 October 2018, In Press.
  • Rohrbeck, R. & Schwarz, J. O. (2013). The value contribution of strategic foresight: Insights from an empirical study of large European companies. Technological Forecasting and Social Change, 80(8): 1593-1606.
  • Roney C. W. (2010). Intersections of strategic planning and futures studies: methodological complementaries, Journal of Futures Studies, 15: 71- 100.
  • Saritas, O. Taymaz, E. & Tumer, T. (2007). Vision 2023: Turkey's national Technology Foresight Program: A contextualist analysis and discussion. Technological Forecasting and Social Change, 74(8): 1374-1393.
  • Sceral, M, Erkoyuncu, J. & Shehab, E. (2018). Identifying information asymmetry challenges in the defense sector, Procedia Manufacturing,  19: 127-134.
  • Schartinger, D., Wilhelmer, D., Holste, D. & Kubeczko, K. (2012). Assessing immediate learning impacts of large foresight. Emerald, 14(1): 41-55.
  • Schreiber, U. (2015). Megatrends 2015 making sense of a world in motion.
  • Shamala, P., Rabiah, A., Zolaitc, A. & Sedek, M. (2017). Integrating information quality dimensions into information security risk management (ISRM), Journal of Information Security and Applications, 36:1-10.
  • Singh, N., Bartikowski, B. P., Dwivedi, Y. K. & Williams, M. D. (2009). Global megatrends and the web: Convergence of globalization, networks and innovation. ACM SIGMIS Database, 40(4): 14-27.
  • Sokolova, A. (2015). An integrated approach for the evaluation of national foresight: theRussian case. Technol. Forecast. Soc. Chang. 101: 216-225.
  • Sunter, C. (2013). 21st Century Megatrends – Perspectives from a Fox. Human and RousseauTafelberg Publishers, Cape Town.
  • Tsoukas H., & Sheperd J. (2004). Coping with the future: developing organizational foresightfulness – introduction, Futures, 36: 137-144.
  • Van Lente, H. (2012). Navigating foresight in a sea of expectations: lessons from the sociologyof expectations. Technol. Anal. Strateg. Manag. 24 (8), 769–782.
  • Voros, J. (2003). A generic foresight process framework. Foresight, 5(3): 10-21.

Vu, K. & Hartley, K., (2018). Promoting smart cities in developing countries: Policy insights from Vietnam. Telecommunications Policy, 42 (10): 845-859.