آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

مختصات الگوی تهدیدات صحنه نبردهای آینده در سال 1404 با استفاده از روش نظریه داده بنیاد

نویسنده
دانشجوی فوق دکتری دانشکده مدیریت دانشگاه تهران
چکیده
با توجه به تهدیدات موجود علیه منافع جمهوری اسلامی ایران، اقدام انفعالی و عدم برنامه‌ریزی برای آینده و آینده‌پژوهی در این حوزه بسیار خطرناک و غیرمنطقی می‌باشد و این شیوه تفکر باعث بُروز مشکلاتی همچون ایجاد موانع جدی در مسیر ساخت فرهنگ‌سازمانی منعطف و منطبق با آینده، پرداختن صرف به مطلوب‌ها، عدم شناسایی نیازهای آینده و عقب ماندن از دشمنان و رقبا می‌گردد. بنابراین نیازمند الگوی تهدیدات صحنه نبردهای آینده می‌باشد. در این تحقیق که رویکرد کیفی و کمی دارد. بر اساس تئوری داده بنیاد، جمع‌آوری داده‌ها از طریق مصاحبه و بررسی اسناد و مدارک مرتبط و نظریه‌پردازی بر اساس رویکرد نظام‌مند در سه‌گام اصـلی کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی انجام‌شده و جامعه آن در بخش مصاحبه با 12 نفر از خبرگان صورت گرفت و از نتایج آن‌ها به همراه داده‌های جمع‌آوری‌شده در تحلیل محتوا اسنادی استفاده گردید. یافته‌های حاصل در قالب بعد یا مقوله و 6 مضمون یا قضیه سازمان‌دهی شده و جایگاه و روابط هر یک از این مضامین در قالب مدل پارادایم مشخص و شش قضیه مرتبط استخراج‌شده‌اند. سپس به‌منظور ارزیابی اعتبار و تأیید مدل، پیمایش با استفاده از ابزار پرسشنامه، تعداد 84 پرسشنامه برای خبرگان و متخصصان در دسترس حوزه‌های مرتبط ارسال‌شده که از این تعداد، 43 پرسشنامه تکمیل و تحویل شد که از این تعداد، 37 پرسشنامه قابل‌استفاده بودند. مضامین 6 گانه شامل عوامل روانی به تهدیدات-عوامل اجتماعی و فرهنگی به تهدیدات -عوامل اقتصادی به تهدیدات -عوامل نظامی به تهدیدات - شرایط علی، رژیم آمریکا به‌عنوان بزرگ‌ترین تهدید منطقه رژیم‌های استکباری به‌عنوان بزرگ‌ترین تهدید جهان-تروریسم دولتی با محوریت رژیم صهیونیستی و عربستان سعودی- بستر و زمینه‌ساز؛ که در این تحقیق استراتژی‌های تعامل و کنش صورت پذیرفت که درنهایت به پیامد منجر شود. بر این اساس، الگوی تهدیدات تحقیق کیفی بر اساس روش داده بنیاد و مدل پارادایمی ارائه‌شده است.
کلیدواژه‌ها

  • منابع و مأخذ

    منابع فارسی:

    • امام خمینی (ره) (1382)، صحیفه نور، ج 1، 2، چاپ سوم، تهران، دفتر حفظ و نشر آثار امام (ره).
    • امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی) مجموعه بیانات، قابل‌دسترسی  www.khamenei.ir
    • ابراهیمی، نبی اله، (1389)، «تحلیل جایگاه تهدیدهای نوین در تدوین راهبردهای دفاعی - امنیتی با تأکید بر حکمرانی راهبردی»، شماره 71 مجله سیاست دفاعی
    • آقابخشی علی و افشاری راد مینو )1374(«فرهنگ علوم سیاسی»، تهران: مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران،
    • تیشه‌یار، ماندانا (1390) آینده‌پژوهی در مطالعات استراتژیک، پژوهشکده مطالعات راهبردی، 1390
    • حبیبی، نیک بخش؛ علی، ستاریخواه و همکاران، (1393)، «ماهیت جنگ‌های آینده در افق 1404»، مطالعه راهبردی، تهران: مرکز مطالعات راهبردی آجا.
    • خلیل زاده، (1379)، «استراتژی برای قرن بیست و یکم»، ترجمه مرکز تحقیقات و بررسی‌ها، تهران، نشر آمن.
    • ثروتی، محسن و همکاران، (1391)، راهنمای آموزشی تدوین دکترین، تهران، انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح
    • رزمخواه، محمدرضا (1383) مقدمه‌ای بر جنگ نامتقارن، دانشکده فرماندهی و ستاد آجا
    • رزا مهدی پور، همایش آینده‌پژوهی، فناوری و چشم‌انداز توسعه، 1 الی 4 خرداد 85- دانشگاه صنعتی امیرکبیر.
    • کاشی پور، میثم (1385) »معرفی فعالیت‌های آینده‌نگاری دفاعی و نظامی در ایالات‌متحده‌ی آمریکا«، همایش آینده‌پژوهی، فناوری و چشم‌انداز توسعه، 1 الی 4 خرداد 85- دانشگاه صنعتی امیرکبیر.
    • کلازویتس، کارل فون (1827)، در باب جنگ (جلد دوم)، مترجم حسن پروان، تهران دانشگاه امام حسین مرکز مطالعات دفاعی و امنیت ملی، چاپ اوّل
    • ضیایی بیگدلی، محمدرضا (1383)، حقوق جنگ، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.

     

    • طحانی، غلامرضا و عبدالرضا دانا طوسی، (1390)، سیادت دریایی در نبردهای قرن بیستم، تهران، انتشارات دافوس
    • مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری دفاعی، استراتژی علوم و فناوری دفاعی آمریکا برای سال‌های 1990 تا 2005.

     

    ب) منابع انگلیسی

     

     

    • Air Force Manual 1-2, Basic Doctrine (Washington D.C.: Department of the Air Force 1953), HRAK168.13001.
    • Commander’s Handbook for an Effects-Based Approach to Joint Operations” Joint War fighting Center, (2006), Joint Concept Development and Experimentation Directorate, Standing joint Force Headquarters.
    • Considering a war with Iran: A discussion paper on WMD in the Middle East, Dr. Dan Plesch and Martin Butcher, September 2012
    • Guiora, Amos. (2013), Intervention in Libya, Yes: Intervention in Syria, No: Deciphering the Obama Administration, University of Utah: S.j Quinney College of Law Research Paper No.32.
    • Israel Extends Its Reach, Foreign Report, No.2529, January 28 th, 1992; and Crossuword 2000, Janes Defence Weekly, johan &storborg