آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

تدوین راهبردهای ایجاد زیرساخت داده‌های مکانی (SDI) در سامانه‌های فرماندهی و مدیریت نظامی در افق 1404 با نگاه آینده‌پژوهی

نویسندگان
سعید مددی 1
آرا تومانیان 2
ذکریا کاظم‌پور 3
1 کارشناس ارشد سنجش از دور دانشگاه تهران
2 استادیار گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران
3 مدرس دانشگاه، دانشجوی دکترای تخصصی رشته آینده پژوهی، دانشکده مدیریت، علم و فناوری، دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی تکنیک تهران)
چکیده
زیرساخت داده‌های مکانی مجموعه‌ای متشکل از استانداردها، سیاست‌ها، شبکه‌های دسترسی، فن‌آوری‌ها، داده‌های اولیه، سازمان‌ها و نیروی انسانی می‌باشد که امور دسترسی به داده‌های مکانی را تسهیل نموده و به‌عنوان مکانیسم پایداری برای حل مشکلات موجود در این حوزه مورداستفاده قرار می‌گیرد. تحقیق پیشرو با داشتن افق دید منطبق با چشم‌انداز 1404 کشور، باهدف بررسی دغدغه‌های فعلی در حوزه اطلاعات مکانی و شناسایی فاکتورهای مؤثر در ایجاد SDI دفاعی شکل‌گرفته و ضمن بهره‌گیری از روش‌های ترکیبی آینده‌پژوهی، راهبردهای ایجاد SDI در سامانه‌های فرماندهی و مدیریت نظامی آینده میان‌مدت را ارائه نموده است. این پژوهش بر اساس روش‌شناختی در قالب مدل SWOT انجام‌شده و داده‌های آن از طریق پرسشنامه، مطالعات میدانی و کتابخانه‌ای جمع‌آوری گردیده است. بر این اساس ابتدا نقاط ضعف و قوت درون‌سازمانی و فرصت‌ها و تهدیدهای برون‌سازمانی برای هر یک از مؤلفه‌های زیرساخت داده‌های مکانی شناسایی و کدگذاری شدند و با تجزیه‌وتحلیل نتایج، شاخص‌های آماری و وزن نهایی برای تک‌تک پارامترها مشخص گردید. در پایان ماتریس مقایسه زوجی SWOT تشکیل گردید و تعداد 676 راهبرد به‌عنوان خروجی مدل SWOT به‌دست‌آمده آمد که با تعریف آستانه مناسب، تعداد 22 راهبرد به‌عنوان راهبردهای نهایی ایجاد زیرساخت داده‌های مکانی در سامانه‌های فرماندهی و مدیریت نظامی در افق 1404 استخراج و ارائه گردید. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد راهبرد بزرگ یا ژنریک که مشتمل بر 9 راهبرد می‌باشد در ناحیه 1 (SO) ماتریس SWOT واقع‌شده که بیانگر اتخاذ تدابیر یا پیشنهاد استفاده از فرصت‌های محیطی با به‌کارگیری نقاط قوت سازمانی می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
زیرساخت داده‌های مکانی (SDI)
آینده‌پژوهی
SWOT
سامانه‌های فرماندهی و مدیریت نظامی

  • منابع

    • پدرام، عبدالرحیم، (1388)، آینده‌پژوهی (مفاهیم و روش‌ها)، تهران: مرکز آینده‌پژوهی علوم و فن‌آوری دفاعی،
    • پیرس و رابینسون، ترجمه: خلیلی شورینی، سهراب، (1387)، برنامه‌ریزی و مدیریت استراتژیک، چاپ پنجم، انتشارات یادواره کتب، تهران
    • جلالی نسب، عبدا...؛ رئوفیان، محمود، (1390)، نقش GIS در راستای بهره‌وری C4I در امور دفاعی، پنجمین کنفرانس ملی فرماندهی و کنترل ایران، دانشگاه تهران
    • دره‌شیری؛ شکوه، فرنقی؛ مهدی، (1395)، درگاه جستجوی منابع مکانی با توانایی توصیه‌گری، نشریه علمی-پژوهشی علوم و فنون نقشه‌برداری، دوره پنجم، شماره 4، پردیس فنی دانشگاه تهران
    • سند فرابخشی منظومه ملی اطلاعات مکان محور، (1384)، مرکز ملی آمایش سرزمین، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، تهران.
    • فخرایی، مرضیه؛ کیقبادی؛ مرضیه، 1393، نگاهی به روش‌های آینده‌پژوهی، انتشارات آینده‌پژوه
    • قهرودی تالی؛ منیژه ، فینی؛ ام السلمه بابایی ، عطایی؛ هوشمند ، (1394) ، درآمدی بر سامانه‌های اطلاعات جغرافیایی ، دانشگاه پیام نور،
    • حمید، حسین، (1389)، تدوین استراتژی زیرساخت داده‌های مکانی (SDI) با استفاده از روش SWOT-AHP، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران
    • خوش‌دهان، علی، (1388)، آینده‌پژوهی با تکنیک سناریوسازی، تهران: مرکز آموزش و تحقیقات صنعتی ایران،
    • عبدالمجیدی، احسان، (1389)، مدل‌سازی زیرساخت داده‌های مکانی با استفاده از سیستم دینامیک، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده ژئودزی، دانشگاه خواجه‌نصیرالدین طوسی
    • مدیری، مهدی: آقا طاهر، رضا: ززولی، محمد فلاح، جعفری، محسن، 1392، اهمیت جایگاه سیستم اطلاعات مکانی در فرماندهی و کنترل (C4I)، فصلنامه پژوهشی اطلاعات جغرافیایی، شماره 86، تهران
    • محمدرضا جهانگیر، (1385)، مهدی منوری، پیمایش رشته آینده‌پژوهی در جهان، تهران، دانشگاه صنعتی امیرکبیر
    • محمودی، مهدی، (1384)، عباسی، عطا، آینده‌پژوهی و نقش آن در سیاست‌گذاری علم و فناوری، انتشارات مؤسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی
    • نظرپور، محسن، 1393، نقش سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) در امنیت مرزهای دریایی (مرز دریایی جنوب کشور)، دفتر تحقیقات فرماندهی مرزبانی، استان اردبیل
    • پایگاه اینترنتی آینده‌پژوهی به نشانی: http://ayandehpajoohi.com/page/about.php

     

    • Ahmet Kandakoglu,Ilker Akgun, Y.Ilker TOPCU, (2006), Strategy Development & Evaluation in the battle field using SWOT Analytical Method.
    •  Budhathoki, N.R. Nedovic-Budic, Z. (2010) Expanding the SDI knowledge base. In H. Onsrud (Ed.), Research and theory in advancing spatial data infrastructure, Redlands: ESRI Press.
    • Douglas D.Nerbert, (2009), "Developing Data Infrastructure": The SDI Cookbook, Version 2.0.
    • Maguire.D.J and P.A.Longle. The emergency of geoportals and their role in spatial data infrastructure, Computers, environment and urban system, 2005, 29(1), p:3-14
    • Rajabifard, A. (2008), Spatial Data Infrastructure for a Spatially Enabled Government & Society, Space for Geo-Information(RGI), Wageningen Univercity,Wageningen.
    • Tomanian.A, (2012), Methods to Improve Evaluate Spatial Data Infrastructure,Center for Geographic Information Systems (GIS Center),PhD Thesis, Department of Physical Geography and Ecosystem Science, Lund University, Sweden
    • Willem.M.Steenis, (2011), a dissertation of master, Department of Environment & Geographic Science, The Manchester Metropolitan University
    • Williamson, I. Grant, D. Rajabifard, A, (2010), Land administration and Spatial Data Infrastructures. FIG Working Week 2009 and GSDI-8.