آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

تدوین نقشه راه فناوری‌های پیشران در بالگردهای نظامی جمهوری اسلامی ایران: رویکرد آینده‌نگر با تأکید بر فناوری‌های گلوگاهی و پیشرفته در افق زمانی ۱۴۰۵ تا ۱۴۲۰ هجری شمسی

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار هوافضا، گروه مهندسی بالگرد، دانشکده مهندسی و پرواز، دانشگاه افسری امام علی(ع)
2 استادیار هوافضا، گروه خلبانی بالگرد، دانشکده مهندسی و پرواز، دانشگاه افسری امام علی(ع)
10.22034/dfsr.2026.2085378.2008
چکیده
زمینه و هدف: صنعت بالگردی نظامی به دلیل پیچیدگی فناورانه و نقش راهبردی در مأموریت‌های دفاعی، نیازمند برنامه‌ریزی نظام‌مند برای شناسایی و اولویت‌بندی فناوری‌های کلیدی است. این پژوهش به تدوین ره‌نگاشت فناوری‌های گلوگاهی و پیشرفته بالگردهای نظامی برای افق زمانی 1405 تا 1421 می‌پردازد.
روش‌ها: رویکرد ترکیبی با مشارکت ۲۲ خبره که با نمونه‌گیری هدفمند و طبقه‌ای انتخاب شدند، به کار رفت. داده‌ها از طریق چهار کارگاه تی - پلن، مصاحبه و پرسش‌نامه جمع‌آوری و با روش تحلیل سلسله‌مراتبی اولویت‌بندی شد. نرخ ناسازگاری تمامی ماتریس‌ها کمتر از 1/0 بود.
یافته‌ها: مؤلفه‌ها در چهار لایه اولویت‌بندی شدند. در لایه بازار، پنج نیاز حیاتی شناسایی شد: اویونیک و جنگ الکترونیک پیشرفته (وزن ۱۴۸/۰)، ارتباط ماهواره‌ای بلادرنگ (وزن ۱۲۳/۰)، پایش سلامت لحظه‌ای (وزن ۱۲۱/۰)، ایمنی و کنترل پیشرفته (وزن ۱۲۰/۰) و هوشمندسازی (وزن ۱۲۰/۰) که مجموعاً ۴/43 درصد از وزن کل بازار را تشکیل دادند. در لایه‌ی محصولات، اویونیک و کابین پیشرفته بالاترین اولویت را کسب کرد. در لایه فناوری، مواد آلیاژی خاص (وزن ۱۴۸/۰)، حسگرهای پیشرفته و دوربین‌های چند طیفی (با وزن ۱۴۲/۰) اولویت‌های نخست بودند. در لایه منابع، بودجه‌های تحقیقاتی (وزن ۲۲۱/۰) و آزمایشگاه‌های مرجع (وزن ۱۹۸/۰) حیاتی‌ترین منابع شناخته شدند. ره‌نگاشت نهایی به‌صورت ماتریسی چهاربعدی ترسیم و زنجیره‌های ارزشی کلیدی مشخص گردید.
نتیجه‌گیری‌ها: ره‌نگاشت تدوین‌شده با پیوند نظام‌مند چهار لایه، چارچوبی یکپارچه برای تخصیص بهینه منابع، هماهنگی بین‌بخشی و پایش فناوری‌های راهبردی بالگردی فراهم می‌آورد. این سند با ترسیم مسیر فناوری‌های اولویت‌دار در افق‌های زمانی، به کاهش وابستگی خارجی و تحقق اقتدار فناورانه در بخش دفاعی کمک می‌کند و گامی اساسی در این راستاست.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 25 آبان 1405

  • تاریخ دریافت 24 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری 22 مهر 1405
  • تاریخ پذیرش 24 مهر 1405
  • تاریخ انتشار 25 آبان 1405