آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

شناسایی پیشران‌های آینده نظامی تاثیر‌گذار بر استحکامات فیزیکی و زیر ساخت های دفاعی ارتش جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد معماری ، گروه معماری، دانشکده معماری و شهر سازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
2 استادیار ،گروه آینده پژوهی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران
10.22034/dfsr.2026.2088501.2017
چکیده
زمینه و هدف: تحولات شتابان هوش مصنوعی، ژئوپلیتیک و اقلیم، بازطراحی استحکامات دفاعی را اجتناب‌ناپذیر کرده است. این پژوهش، پیشران‌های کلیدی مؤثر بر استحکامات دفاعی ایران را شناسایی و اولویت‌بندی نموده تا زمینه‌ساز آینده‌نگاری راهبردی باشد.
روش: پژوهش با رویکرد آمیخته و چارچوب RAHS در سه لایه اجرا شد. ۱۲ خبره از مهندسی سازه، معماری و فرماندهی نظامی انتخاب شدند. داده‌ها با کدگذاری در MAXQDA تحلیل شد (۸۵/۰=κ). اولویت‌بندی با دلفی دو دور بر اساس احتمال، تأثیر و سرعت انجام شد (۸۲/۰=W، ۰۰۱/0>P). ماتریس عدم‑قطیعت‑تأثیر و اثرات متقابل ترسیم شد.
یافته‌ها : هفت پیشران شامل P1 (فناوری تحول‌ساز)، P2 (فشارهای ژئوپلیتیکی و تغییر محیط راهبردی)، P3 (وابستگی فناورانه و ظرفیت خوداتکایی)، P4 (تغییرات اقلیمی)، P5 (ظرفیت شبکه‌سازی دانش و نهادهای تخصصی)، P6 (گذار از تهدیدات متعارف به تهدیدات ترکیبی و نوظهور) و P7 (تحمل‌پذیری و حکمرانی ریسک در تصمیم‌گیری‌) استخراج شد. اولویت‌بندی نشان داد P1 با امتیاز ۱۴ رتبه نخست و P2 با 2/13 و P6 با 4/12 در رتبه‌های بعدی قرار دارند. ماتریس عدم‌قطیعت، P1، P2، P4 و P6 را قطعی راهبردی، P3 و P5 را عدم‌قطیعت کلیدی و P7 را ثانویه معرفی کرد. تحلیل اثرات متقابل نشان داد P6 (۷+) قوی‌ترین محرک و P2 (۵-) قوی‌ترین بازدارنده است.
نتیجه‌گیری: با امتیاز ۱۴ (P1) و ۴/۱۲ (P6) نسبت به ۲/۱۱ (P3)، اولویت با P6 (ضریب ۷+) و P1 (ضریب ۱۰+) است. P2 با ضریب ۵- امتیاز P1 و P3 را کاهش می‌دهد؛ بنابراین خنثی‌سازی آن از طریق دیپلماسی فناورانه و توسعه زنجیره تأمین داخلی، برای حفظ امتیاز ۱۴ و ۲/۱۱ ضروری است
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 25 آبان 1405

  • تاریخ دریافت 27 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری 07 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 10 شهریور 1405
  • تاریخ انتشار 25 آبان 1405