آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

توسعه الگوی آمادگی شناختی فرماندهان عملیاتی آجا

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار مدیریت راهبردی ، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا ، تهران، ایران
2 دانشیار مدیریت آموزشی، دانشگاه هوایی شهید ستاری، تهران، ایران
10.22034/dfsr.2026.2047950.1866
چکیده
زمینه و هدف: پیچیدگی، پویایی و عدم قطعیت محیط‌های عملیاتی، فرماندهان را با الزامات شناختی متعددی مواجه ساخته است و ازاین‌رو آمادگی شناختی می‌تواند یکی از الزامات مهم اثربخشی فرماندهی عملیاتی باشد. پژوهش حاضر با هدف توسعه و اعتبارسنجی الگوی آمادگی شناختی فرماندهان عملیاتی ارتش جمهوری اسلامی ایران انجام شد.
روش‌ها: پژوهش ازنظر هدف، کاربردی ـ توسعه‌ای و ازنظر رویکرد، آمیخته اکتشافی بود. در بخش کیفی، از مرور نظام‌مند منابع و تحلیل محتوای استقرایی و همچنین مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۵ نفر از خبرگان استفاده شد. از میان حدود ۸۰ منبع اولیه، ۲۳ منبع انتخاب و پس از تحلیل و تلفیق یافته‌های منابع و مصاحبه‌ها، ۱۲۵ مفهوم اولیه در قالب ۶ بُعد و ۲۳ مؤلفه سازمان‌دهی شد. در بخش کمی، پرسشنامه ۵۷ گویه‌ای میان ۷۰ نفر از جامعه موردمطالعه توزیع شد که ۶۳ پرسشنامه معتبر دریافت گردید. داده‌ها با استفاده از PLS-SEM تحلیل شد.
یافته‌ها: شش بُعد الگوی آمادگی شناختی شامل عملکردهای شناختی، شناخت بدنمند، انگیزش، دانش نظامی، دانش صف‌آرایی و دانش عمومی شناسایی و اعتبارسنجی شد. ضرایب مسیر به ترتیب برای شناخت بدنمند 0.371، انگیزش 0.309، عملکردهای شناختی 0.246، دانش نظامی 0.239، دانش صف‌آرایی 0.152 و دانش عمومی 0.040 به دست آمد. مقدار R2 سازه آمادگی شناختی 0.918 و مقدار SRMR برابر 0.062 بود.
نتیجه‌گیری‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد آمادگی شناختی فرماندهان عملیاتی سازه‌ای چندبعدی است که در آن مؤلفه‌های شناختی، بدنمند، انگیزشی و دانشی در کنار یکدیگر نقش دارند. الگوی ارائه‌شده می‌تواند مبنایی برای طراحی و بازنگری آموزش‌ها و توسعه توانمندی شناختی فرماندهان عملیاتی قرار گیرد.

تازه های تحقیق

توصیه‌های کلیدی برای سیاست‌گذاران دفاعی

o       آمادگی شناختی فرماندهان به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های آمادگی عملیاتی در برنامه‌های توسعه سرمایه انسانی دفاعی لحاظ شود.

o       ابعاد و مؤلفه‌های الگوی پیشنهادی در طراحی، بازنگری و ارزیابی دوره‌های آموزشی فرماندهان عملیاتی مورد استفاده قرار گیرد.

o       در برنامه‌ریزی‌های دفاعی، توسعه آمادگی شناختی صرفاً به انتقال دانش نظامی محدود نشود و مؤلفه‌هایی مانند تصمیم‌گیری، حل مسئله، تفکر سیستمی، فراشناخت، خودکارآمدی، تحمل ابهام و آگاهی وضعیتی نیز مورد توجه قرار گیرد.

o       سازوکار مشخصی برای پایش، آموزش، تمرین و بهبود مستمر آمادگی شناختی فرماندهان در چرخه آمادگی عملیاتی ایجاد شود.

کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 25 آبان 1405