تحلیل سوگیری‌های شناختی فرماندهان نظامی در افق جنگ‌های آینده

طالبی, مرتضی; وحدانی نیا, ولی اله; زنگوئی, علی

doi:10.22034/dfsr.2026.2093835.2046

تحلیل سوگیری‌های شناختی فرماندهان نظامی در افق جنگ‌های آینده

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان

مرتضی طالبی ¹

ولی اله وحدانی نیا ²

علی زنگوئی ³

¹ استادیار مدیریت راهبردی ، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا ، تهران، ایران

² استادیار سیاست‌گذاری عمومی، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران

³ پژوهشگر ، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران ، ایران

10.22034/dfsr.2026.2093835.2046

چکیده

هدف : نبردهای آینده با نفوذ هوش مصنوعی و سامانه‌های خودران، بار شناختی بی‌سابقه‌ای بر فرماندهان تحمیل می‌کنند. این پژوهش با هدف تبیین و رتبه‌بندی الگوی سوگیری‌های شناختی فرماندهان در مواجهه با عدم‌قطعیت‌های افق ۲۰ ساله جنگ‌های نوین انجام شده است.
روش شناسی: این مطالعه کیفی با روش فراترکیب انجام شد. پس از غربالگری نظام‌مند بر اساس شاخص CASP، تعداد ۳۳ منبع معتبر انتخاب و داده‌ها با استفاده از کدگذاری سه‌مرحله‌ای در نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شدند.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان دادند که سوگیری‌های تأییدی، دسترس‌پذیری و لنگرانداختن، فراگیرترین سوگیری‌های شناختی هستند. همچنین، سوگیری خودکارسازی به‌عنوان چالشی بحرانی در تعامل با سامانه‌های هوشمند آینده شناسایی شد که می‌تواند به خطاهای راهبردی منجر شود.
نتیجه گیری: برای صیانت از تصمیم ها در افق 20 ساله، نیروهای مسلح بایدبا گذار از حذف خطا به سوی نظام‌های تصمیم‌گیری مقاوم در برابر خطا، گذار کرده و آمادگی شناختی را در برابر تهدیدات نوظهور جنگ شناختی تقویت کنند.

تازه های تحقیق

توصیه‌های کلیدی برای سیاست‌گذاران دفاعی