آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

اثربخشی ذهن‌آگاهی مبتنی بر کاهش استرس بر کارکردهای اجرایی خلبانان: دلالت‌های آینده‌نگرانه برای آمادگی شناختی در هوانوردی نظامی

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار مدیریت آموزشی، دانشگاه هوایی شهید ستاری، تهران، ایران
2 استادیار روان شناسی سلامت دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.22034/dfsr.2026.2096395.2060
چکیده
زمینه و هدف: افزایش خودکارسازی، حجم اطلاعات و پیچیدگی تعامل انسان و ماشین در هوانوردی نظامی آینده، اهمیت آمادگی شناختی و کارکردهای اجرایی خلبانان را افزایش داده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی ذهن‌آگاهی مبتنی بر کاهش استرس بر کارکردهای اجرایی خلبانان و بررسی دلالت‌های آن برای آمادگی شناختی در هوانوردی نظامی انجام شد.
روش‌ها: این پژوهش شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه کنترل انجام شد. جامعه پژوهش شامل خلبانان دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری در سال 1403 بود که 30 نفر از آنان به روش نمونه‌گیری تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه 15 نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش طی هشت جلسه 60 دقیقه‌ای آموزش ذهن‌آگاهی مبتنی بر کاهش استرس دریافت کرد. کارکردهای اجرایی با آزمون‌های حافظه کاری، استروپ، برو/نرو، زمان واکنش و دسته‌بندی کارت‌های ویسکانسین ارزیابی شد. داده‌ها با آزمون خی‌دو، تی مستقل و تحلیل کوواریانس چندمتغیری در SPSS تحلیل شدند.
یافته‌ها: آموزش ذهن‌آگاهی مبتنی بر کاهش استرس در مقایسه با گروه کنترل موجب بهبود معنادار حافظه کاری، توجه، بازداری پاسخ، زمان واکنش و انعطاف‌پذیری شناختی خلبانان شد.
نتیجه‌گیری: ذهن‌آگاهی مبتنی بر کاهش استرس می‌تواند در کوتاه‌مدت برخی مؤلفه‌های کارکردهای اجرایی را در خلبانان بهبود دهد و به‌عنوان مداخله‌ای مکمل در ارتقای آمادگی شناختی مورد توجه قرار گیرد. بااین‌حال، تعمیم این یافته‌ها به آمادگی رزمی و عملکرد عملیاتی واقعی، مستلزم مطالعات طولی، میدانی و شبیه‌سازمحور است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 25 شهریور 1405