1
دانشیار مدیریت آموزشی، دانشگاه هوایی شهید ستاری، تهران، ایران
2
دانشیار مهندسی برق-مخابرات، دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران
3
دانشیار مدیریت منابع انسانی، دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران،
4
دانشجوی دکتری مدیریت دفاعی، دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش ج ا ایران. تهران. ایران.
10.22034/dfsr.2026.2092738.2040
چکیده
زمینه و هدف: تحولات شتابان در فناوریهای نوظهور، بهویژه هوش مصنوعی، کلانداده، سامانههای خودمختار و بسترهای شناختافزا، عرصه شناختی را به یکی از مهمترین میدانهای اصلی رقابت و تهدید در محیط امنیتی کشور ج.ا.ا. تبدیل کرده است. با وجود گسترش این فناوریها، چارچوبی جامع برای تبیین تهدیدات شناختیِ فناوریمحور وجود ندارد. ازاینرو، هدف این پژوهش ارائه الگوی و تبیینِ ابعاد، مقولهها و مضامین اصلی تهدیدات شناختیِ فناوریمحور است. روشها:این پژوهش با رویکرد کیفی اکتشافی و مبتنی بر نظریه دادهبنیاد انجام شد. جامعه آماری شامل خبرگان علمی و اجرایی حوزه امنیت شناختی و فناوریهای نوظهور بود که از میان آنها ۲۶ نفر با روش نمونهگیری هدفمند و گلولهبرفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری دادهها مصاحبههای نیمهساختاریافته عمیق و بررسی ۲۴ سند تخصصی بود. دادهها با بهرهگیری از فرایند کدگذاری باز، محوری و انتخابی بر اساس الگوی پارادایمی اشتراوس و کوربین تجزیه و تحلیل شدند. یافتهها:تحلیل دادهها به شناسایی ۶ بُعد اصلی در قالب الگوی پارادایمی (شرایط علی، پدیده محوری، ویژگیهای بستر، شرایط مداخلهگر، راهبردها و پیامدها)، ۲۰ مقوله و ۸۰ مضمون منجر شد که در مجموع، ساختار مفهومی تهدیدات شناختیِ فناوریمحور را تبیین میکنند. ابعاد استخراجشده، این پدیده را از منظر منشأهای شکلگیری، سازوکارهای اثرگذاری، پیامدها و الزامات مواجهه با آن توضیح میدهند. نتیجهگیریها:یافتههای پژوهش نشان میدهد؛ تهدیدات شناختیِ فناوریمحور، بهعنوان پدیدهای نوظهور و چندبعدی، مستلزم توسعه چارچوبهای مفهومی، مدلهای تحلیلی و ابزارهای سنجش معتبر است. الگوی ارائهشده مبنایی برای سیاستگذاری، پایش، ارزیابی و طراحی راهبردهای پیشگیرانه و مقابلهای در حوزه امنیت شناختی و حکمرانی فناوریهای نوظهور باشد.
محجوب عشرت آبادی,حسن , نجاتی جهرمی,منصور , گلشاهی,بهنام و کاظمی,فرزاد . (1405). ارائه الگوی تهدیدات شناختیِ فناوریمحوردر محیط امنیتی کشور جمهوری اسلامی ایران. (e740952). آیندهپژوهی دفاعی, (), e740952 doi: 10.22034/dfsr.2026.2092738.2040
MLA
محجوب عشرت آبادی,حسن , , نجاتی جهرمی,منصور , , گلشاهی,بهنام , و کاظمی,فرزاد . "ارائه الگوی تهدیدات شناختیِ فناوریمحوردر محیط امنیتی کشور جمهوری اسلامی ایران" .e740952 , آیندهپژوهی دفاعی, , , 1405, e740952. doi: 10.22034/dfsr.2026.2092738.2040
HARVARD
محجوب عشرت آبادی حسن, نجاتی جهرمی منصور, گلشاهی بهنام, کاظمی فرزاد. (1405). 'ارائه الگوی تهدیدات شناختیِ فناوریمحوردر محیط امنیتی کشور جمهوری اسلامی ایران', آیندهپژوهی دفاعی, (), e740952. doi: 10.22034/dfsr.2026.2092738.2040
CHICAGO
حسن محجوب عشرت آبادی, منصور نجاتی جهرمی, بهنام گلشاهی و فرزاد کاظمی, "ارائه الگوی تهدیدات شناختیِ فناوریمحوردر محیط امنیتی کشور جمهوری اسلامی ایران," آیندهپژوهی دفاعی, (1405): e740952, doi: 10.22034/dfsr.2026.2092738.2040
VANCOUVER
محجوب عشرت آبادی حسن, نجاتی جهرمی منصور, گلشاهی بهنام, کاظمی فرزاد. ارائه الگوی تهدیدات شناختیِ فناوریمحوردر محیط امنیتی کشور جمهوری اسلامی ایران. DFSR. 1405;():e740952. doi: 10.22034/dfsr.2026.2092738.2040
