استادیار گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بینالمللی امام رضا علیه السلام، خراسان رضوی، مشهد، ایران
10.22034/dfsr.2026.2092626.2039
چکیده
زمینه و هدف: گسترش زیرساختهای دیجیتال و فناوریهای نوظهور، جرائم سایبری را به مسئلهای مرتبط با امنیت ملی تبدیل کرده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی سناریوهای آینده جرائم سایبری در ایران، تحلیل پیامدهای حقوقی–دفاعی آنها و استخراج الزامات سیاستگذاری امنیت ملی انجام شد. روش: پژوهش با رویکرد آیندهپژوهی و روش توصیفی–تحلیلی انجام شد. دادههای حاصل از اسناد حقوقی، گزارشهای تخصصی، مطالعات علمی و اسناد راهبردی با تحلیل محتوای کیفی بررسی شدند. پس از استخراج متغیرها، روابط آنها با تحلیل تأثیر متقابل ارزیابی و دو عدمقطعیت بحرانی «شدت و پیچیدگی تهدیدات سایبری» و «بلوغ حکمرانی و سیاستگذاری امنیت ملی» مبنای تدوین چهار سناریو قرار گرفتند. وزندهی و ارزیابی سناریوها با AHP و مشارکت ۱۲ متخصص حوزههای حقوقی، امنیت سایبری، دفاع سایبری، آیندهپژوهی و سیاستگذاری امنیت ملی که با نمونهگیری در دسترس انتخاب شدند، انجام شد. یافتهها: پنج معیار نهایی شامل شدت و پیچیدگی تهدیدات، ظرفیت حقوقی و تقنینی، توانمندی دفاع سایبری، تابآوری امنیت ملی و بلوغ حکمرانی سایبری با وزنهای 0.28، 0.12، 0.24، 0.16 و 0.20 شناسایی شدند. بر اساس امتیاز نهایی AHP، سناریوی «دفاع قوی در برابر تهدید شدید» با امتیاز 4.72 بالاترین رتبه را کسب کرد. نتیجهگیری: کاهش ریسکهای آینده مستلزم تقویت همزمان حکمرانی، توان دفاعی، ظرفیت حقوقی و تابآوری ملی است.
