آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

ارائه یک چارچوب مفهومی بومی برای توسعه دریامحور جمهوری اسلامی ایران (با تأکید بر نظریه ابتدایی دریادار خانزادی)

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار مدیریت استراتژیک، دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی، تهران، ایران
2 دانشیار دفاع ملی، دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی، تهران، ایران
3 دانشجوی دوره دوم دکتری مدیریت دفاعی دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی تهران ایران
10.22034/dfsr.2026.2074911.1961
چکیده
هدف: هدف این پژوهش، انتخاب نظریه مناسب برای توسعه دریامحور کشور است.
روش: این تحقیق از نوع کاربردی ـ توسعه‌ای است که با روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی و روش تحلیل محتوا کیفی و مقایسه نظریه‌های کلاسیک قدرت دریایی (ماهان، کوربت، پانیکار، لیست و هیرشمن) با نظریه ابتدایی توسعه دریامحور دریایی دریادار خانزادی انجام و در نهایت با اعتبار سنجی چارچوب نظری پیشنهادی با سیاست‌های کلی ابلاغی و با معیارهای متداول نظریه به انجام رسیده است.
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نظریه ابتدایی دریایی خانزادی با ترکیب عناصر ژئوپلیتیکی، اقتصادی و فرهنگی، توسعه دریامحور را نه صرفاً به‌عنوان ابزاری چندبعدی، بلکه به‌عنوان یک الگوی راهبردی برای هویت‌سازی، تولید ثروت و بازآفرینی تمدن ایرانی کاربرد دارد. بر اساس این نظریه، قدرت دریایی زمانی تحقق می‌یابد که «تمدن دریایی» شکل گیرد و چرخه‌های صنعتی، فناورانه و اجتماعی در نواحی ساحلی، به‌ویژه در سواحل مکران، فعال شوند. این نظریه به‌ویژه بر تعامل سازنده با سازه‌های قدرت جهانی و منطقه‌ای تأکید دارد تا ایران بتواند در نظم نوین جهانی جایگاهی فعال و تأثیرگذار بیابد.
نتیجه‌گیری‏ها: نتایج نشان می‌دهد نظریه خانزادی در مقایسه با نظریه‌های کلاسیک، جامع‌ترین پوشش را برای بستر جغرافیایی ایران ارائه می‌دهد و پتانسیل بالایی برای تبدیل به چارچوبی پذیرفته‌شده دارد. این نظریه با مدل تمدن دریایی، نگاه کشور را از امنیتی به رویکردی تمدنی، اقتصادی و فناورانه تغییر می‌دهد. پژوهش حاضر ادعای قطعیت نداشته و یافته‌ها به‌عنوان چارچوبی پیشنهادی ارائه شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 03 مرداد 1405