1
استادیار جغرافیای سیاسی، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
2
استاد، جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
3
دانشجوی کارشناسی ارشد، جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
4
دانشآموخته کارشناسی ارشد، آیندهپژوهی، مرکز آموزش عالی طلوع مهر، قم، ایران
10.22034/dfsr.2026.2082879.1997
چکیده
زمینه و هدف: تحولات سیاسی و امنیتی اخیر سوریه، بهویژه سقوط حکومت بشار اسد و قدرتیابی گروه تحریرالشام، موجب دگرگونی اساسی در موقعیت ژئوپلیتیکی سوریه و عمق راهبردی جمهوری اسلامی ایران در محور مقاومت شده است. سوریه که پیشتر نقش کانونی در راهبرد منطقهای ایران داشت، در شرایط جدید با افزایش نقشآفرینی جریانهای سلفی تکفیری و مداخله بازیگران معارض منطقهای و فرامنطقهای مواجه است. هدف این پژوهش، تحلیل آیندهپژوهانه پیامدهای این تحولات و ترسیم سناریوهای محتمل پیشروی عمق راهبردی ایران است. روش:این پژوهش از نظر ماهیت، کیفی و از حیث هدف، کاربردی - آیندهپژوهانه است. دادهها با استفاده از مطالعات اسنادی و انجام مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۱۸ نفر از خبرگان حوزه ژئوپلیتیک، روابط بینالملل و دفاعی گردآوری شده است. تحلیل دادهها بر اساس روش سناریونویسی و با تمرکز بر شناسایی پیشرانهای کلیدی، عدمقطعیتهای بحرانی و ترسیم سناریوهای بدیل انجام شده است. یافتهها:یافتهها نشان میدهد چهار سناریوی اصلی برای آینده عمق راهبردی جمهوری اسلامی ایران قابل تصور است: تثبیت راهبردی، رقابت راهبردی فعال، افول تدریجی نفوذ و سکون راهبردی. پیامدهای هر سناریو در ابعاد امنیتی، اقتصادی و گفتمانی متفاوت است. نقش ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی در نظم پسااسد، همراه با توان ایران در بازتعریف دکترین منطقهای، بهعنوان متغیرهای کلیدی آینده شناسایی شدند. نتیجهگیری:نتایج نشان میدهد تداوم نقشآفرینی مؤثر ایران در شرایط پسااسد مستلزم اقدام همزمان در سطوح راهبردی، عملیاتی و گفتمانی است. رویکرد آیندهنگر و منعطف میتواند زمینه تحقق سناریوی مطلوب تثبیت راهبردی و پیشگیری از سناریوهای نامطلوب افول و سکون را فراهم سازد.
گلکرمی,عابد , متقی دستنائی,افشین , امرایی,حسین و زارعی,زینب . (1405). سناریوهای عمق راهبردی جمهوری اسلامی ایران در محور مقاومت در پرتو تحولات سوریه پسا اسد. (e737457). آیندهپژوهی دفاعی, (), e737457 doi: 10.22034/dfsr.2026.2082879.1997
MLA
گلکرمی,عابد , , متقی دستنائی,افشین , , امرایی,حسین , و زارعی,زینب . "سناریوهای عمق راهبردی جمهوری اسلامی ایران در محور مقاومت در پرتو تحولات سوریه پسا اسد" .e737457 , آیندهپژوهی دفاعی, , , 1405, e737457. doi: 10.22034/dfsr.2026.2082879.1997
HARVARD
گلکرمی عابد, متقی دستنائی افشین, امرایی حسین, زارعی زینب. (1405). 'سناریوهای عمق راهبردی جمهوری اسلامی ایران در محور مقاومت در پرتو تحولات سوریه پسا اسد', آیندهپژوهی دفاعی, (), e737457. doi: 10.22034/dfsr.2026.2082879.1997
CHICAGO
عابد گلکرمی, افشین متقی دستنائی, حسین امرایی و زینب زارعی, "سناریوهای عمق راهبردی جمهوری اسلامی ایران در محور مقاومت در پرتو تحولات سوریه پسا اسد," آیندهپژوهی دفاعی, (1405): e737457, doi: 10.22034/dfsr.2026.2082879.1997
VANCOUVER
گلکرمی عابد, متقی دستنائی افشین, امرایی حسین, زارعی زینب. سناریوهای عمق راهبردی جمهوری اسلامی ایران در محور مقاومت در پرتو تحولات سوریه پسا اسد. DFSR. 1405;():e737457. doi: 10.22034/dfsr.2026.2082879.1997
