آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی توسعه فناوری‌های دفاعی در دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر تحلیل بیانات آیت‌الله شهید خامنه‌ای

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسنده
مربی گروه آموزشی زمینی، دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش ج.ا.ایران، تهران، ایران،
10.22034/dfsr.2026.2078888.1979
چکیده
زمینه و هدف: تحولات سریع فناوری و پیچیدگی روزافزون تهدیدات آینده، ضرورت بهره‌گیری از رویکردهای آینده‌پژوهانه در حکمرانی دفاعی را افزایش داده است. آیت‌الله شهید خامنه‌ای در بیانات خود به‌ویژه در دیدار با مسئولین دفاعی و نخبگان دانشگاهی، همواره بر توسعه همه‌جانبه فناوری و استفاده از آن به‌عنوان پیشران اقتدار ملی تأکید داشته‌اند. این پژوهش باهدف تبیین مسیرهای توسعه فناوری‌های دفاعی در دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا با اعتناء به تحلیل نظام‌مند بیانات ایشان و تفسیر آینده‌پژوهانه آن‌ها انجام شده است.
روش‌ها: رویکرد پژوهش کیفی و از نظر هدف، کاربردی است که با روش تحلیل محتوای جهت‌دار با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA انجام شده است. ابتدا مقوله‌های اصلی از تحلیل بیانات استخراج شد. سپس فرآیند مصاحبه با 22 پژوهشگر به منظور تفسیر نهادی، بومی‌سازی مفاهیم و بررسی امکان تحقق آن‌ها در بستر دانشگاه صورت گرفت.
یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد جهت‌گیری توسعه فناوری دفاعی بر سه رکن کلیدی استوار است: توسعه همه‌جانبه فناوری در کشور، تعامل مؤثر دانشگاه با صنعت دفاعی و شرکت‌های دانش‌بنیان و تعریف فناوری به‌عنوان پیشران پیشرفت و اقتدار ملی. همچنین سه سناریوی «پیشتازی فناورانه»، «پیشرفت تدریجی» و «گسست فناورانه» به‌عنوان آینده‌های محتمل توسعه فناورانه دافوس آجا ترسیم شد.
نتیجه‌گیری‌ها: تحلیل بیانات آیت‌الله شهید خامنه‌ای نشان می‌دهد توسعه فناوری دفاعی در منظومه فکری ایشان دارای جهت‌گیری آینده‌محور و اقتدارآفرین است. تحقق این جهت‌گیری در دافوس آجا نیازمند ترکیبی از بینش آینده‌نگر، نهادسازی فناورانه و برنامه‌ریزی مأموریت‌محور است. این سه مؤلفه می‌توانند چارچوبی عملی برای تقویت نقش این دانشگاه در توسعه فناوری‌های دفاعی فراهم سازند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 23 خرداد 1405