زمینه و هدف: در محیط‌ پیچیده پدافند هوایی، ارتقای سامانه‌های فرماندهی و کنترل مستلزم تعیین الگوی تعامل بهینه میان انسان و هوش مصنوعی است. مسئله اصلی پژوهش، تبیین آینده‌پژوهانه ظرفیت‌ هوش مصنوعی در راستای بهبود عملکرد سامانه‌های فرماندهی و کنترل و تلفیق داده رادارهای پدافند هوایی در فرایند اکتشاف و سطوح سنجش وضعیت، ارزیابی تهدید و اقدام (سطوح انطباق) ذیل مدل تلفیق داده JDL–CECA است.
روش‌ها: این مطالعه با رویکرد آمیخته انجام گرفت. در فاز کیفی، از روش تحلیل محتوای جهت‌دار با مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با 9 نفر از خبرگان استفاده شد. در فاز کمی، پرسش‌نامه‌ای مبتنی بر یافته‌های کیفی، میان جامعه نمونه 84 نفره پژوهش، توزیع و با استفاده از آمار توصیفی و آزمون فریدمن تحلیل گردید.
یافته‌ها: از دیدگاه جامعه نمونه پژوهش، جهت بهبود تلفیق اطلاعات راداری و ارتقای عملکرد سامانه‌های فرماندهی و کنترل پدافند هوایی در گام اول باید در راستای هوشمندسازی پردازش رادارها اقدام و در ادامه پس از هوشمندسازی فرایند تلفیق داده‌ در سطوح انطباق، بایستی قابلیت‌های تعاملی-نظارتی انسان و سامانه هوشمند توسعه یابد.
نتیجه‌گیری: هوش مصنوعی در فرایند اکتشاف اهداف و پردازش داده‌، نقش تقویت‌کننده دارد، در حالی که در سطوح انطباق، بر نظارت و امکان مداخله سریع انسان خبره و مسئولیت‌پذیر در تصمیم‌گیری، بیشتر تأکید می‌شود. البته باید توجه داشت که این روند، بازتاب‌دهنده ادراک خبرگان و جامعه نمونه پژوهش، نسبت به اولویت‌های توسعه شبکه فرماندهی و کنترل پدافند هوایی است و لزوماً نشان‌دهنده روابط علّی، وابستگی فنی یا توالی اجرایی قطعی در مسیر پیاده‌سازی مدل تلفیق داده معرفی‌شده نیست.