1
مربی گروه آموزشی زمینی، دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش ج.ا.ایران، تهران، ایران
2
استادیار گروه آموزشهای مشترک، دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش ج.ا.ایران، تهران، ایران،
10.22034/dfsr.2026.2083054.1998
چکیده
زمینه و هدف:استقلال اقلیم کردستان عراق گفتمان ناسیونالیسم کردی را به سطحی سیاسی ارتقا داده و نگرانیهایی درباره پیامدهای امنیتی آن برای مناطق کردنشین ایران ایجاد کرده است. این پژوهش در پی تبیین سناریوهای تأثیر این تحولات بر امنیت نظامی ایران است. روششناسی:پژوهش حاضر کاربردی-توسعهای با ماهیت اکتشافی-تبیینی و رویکرد آیندهپژوهی است. در مرحله کیفی، با ۱۱ خبره شامل فرماندهان نظامی، کارشناسان امنیتی، سفرای اسبق و سرکنسولهای ایران در اقلیم کردستان، مصاحبه نیمهساختاریافته انجام و دادهها با تحلیل مضمون کدگذاری شد. در مرحله کمی، پرسشنامه میان ۸۹ نفر از فرماندهان و کارشناسان ارشد نیروهای مسلح و کارشناسان حوزه دیپلماسی توزیع و با آمار توصیفی تحلیل گردید. روایی باCVR برابر8/0و پایایی با آلفای کرونباخ 957/0 تأیید شد. عدمقطعیتها با نرمافزار Scenario Wizard شناسایی و سناریوها اعتبارسنجی شدند. یافتهها:پنج پیشران تقویت ناسیونالیسم نمادین کردی، الگوبرداری انگیزشی، همبستگی قومی فرامرزی، ظرفیت شبکههای حزبی و نقش تعدیلگر متغیرهای داخلی و دو عدمقطعیت راهبرد داخلی ایران و سطح حمایت خارجی چهار سناریوی بدیل را شکل داد: تابآوری فعال امنیتی، فرسایش امنیتی تدریجی، چالش ترکیبی و بحران حاد. در اعتبارسنجی، سناریوی «فرسایش امنیتی تدریجی» با ۶۴٪ اجماع خبرگان محتملترین آینده تعیین شد. نتیجهگیری:تأثیر استقلال اقلیم کردستان عراق بر امنیت نظامی ایران فرایندی مشروط، چندلایه و غیرخطی است که از تعامل پیشرانهای هویتی با راهبرد داخلی و مداخله خارجی تأثیر میپذیرد. سناریوی محتمل فرسایش تدریجی، هشداری راهبردی در خصوص افزایش هزینههای امنیتی و تشدید ناامنیهای کمشدت است. برونرفت از این سناریو نیازمند گذار از راهبرد صرفاً امنیتمحور به رویکرد همگراساز-توسعهمحور است
تازه های تحقیق
توصیههای کلیدی برای سیاستگذاران دفاعی
راهبرد انعطافپذیری فعال، با تأکید بر یکپارچگی داخلی، پایدارترین و کمهزینهترین رویکرد امنیتی بلندمدت را ارائه میدهد.
در سناریوی فرسایش تدریجی امنیت، تقویت توان مقابله با جنگ شناختی، کارناوالهای اطلاعاتی و حفظ سرمایه اجتماعی ضروری است.
آمادگی برای سناریوی چالش ترکیبی و رقابت نیابتی، نیازمند برنامهریزی پیشگیرانه در برابر تهدیدهای هیبریدی، خرابکاری و فشار بر دکترینهای امنیتی مرزی است.
در سناریوی بحران حاد و واگرایی پایدار، تقویت نیروهای واکنش سریع، واحدهای ویژه و دکترینهای مقابله با درگیریهای شبهنظامی و تهدیدهای مستقیم منطقهای لازم است.
تأسیس و تقویت کانالهای ارتباطی و گفتگوی امنیتی با بازیگران منطقهای، بهویژه در مسائل مرزی، برای جلوگیری از تشدید تنشها و مدیریت مشترک تهدیدها حیاتی است.
حسنوند,هادی , حاجیعلیاکبری,محمد و مرادیان,محسن . (1405). سناریوهای آینده امنیت نظامی جمهوری اسلامی ایران در پی تحولات استقلال اقلیم کردستان عراق. (e735858). آیندهپژوهی دفاعی, (), e735858 doi: 10.22034/dfsr.2026.2083054.1998
MLA
حسنوند,هادی , , حاجیعلیاکبری,محمد , و مرادیان,محسن . "سناریوهای آینده امنیت نظامی جمهوری اسلامی ایران در پی تحولات استقلال اقلیم کردستان عراق" .e735858 , آیندهپژوهی دفاعی, , , 1405, e735858. doi: 10.22034/dfsr.2026.2083054.1998
HARVARD
حسنوند هادی, حاجیعلیاکبری محمد, مرادیان محسن. (1405). 'سناریوهای آینده امنیت نظامی جمهوری اسلامی ایران در پی تحولات استقلال اقلیم کردستان عراق', آیندهپژوهی دفاعی, (), e735858. doi: 10.22034/dfsr.2026.2083054.1998
CHICAGO
هادی حسنوند, محمد حاجیعلیاکبری و محسن مرادیان, "سناریوهای آینده امنیت نظامی جمهوری اسلامی ایران در پی تحولات استقلال اقلیم کردستان عراق," آیندهپژوهی دفاعی, (1405): e735858, doi: 10.22034/dfsr.2026.2083054.1998
VANCOUVER
حسنوند هادی, حاجیعلیاکبری محمد, مرادیان محسن. سناریوهای آینده امنیت نظامی جمهوری اسلامی ایران در پی تحولات استقلال اقلیم کردستان عراق. DFSR. 1405;():e735858. doi: 10.22034/dfsr.2026.2083054.1998
