آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

آینده پژوهی تاثیر رقابت امریکا و چین در حوزه فناوری بر امنیت بین الملل

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، علوم سیاسی، واحد شهرضا، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرضا، ایران
2 استادیار علوم سیاسی، واحد شهرضا، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرضا، ایران
3 استادیار علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد شهرضا، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرضا، ایران
10.22034/dfsr.2025.2066085.1923
چکیده
هدف: رقابت فناورانه میان ایالات متحده و جمهوری خلق چین طی دو دهه اخیر به یکی از عوامل راهبردی در شکل‌دهی به نظم آینده بین‌الملل تبدیل شده است؛ رقابتی که علاوه بر اقتصاد، ابعاد ژئوپلیتیکی، امنیتی و هنجاری را نیز دربر می‌گیرد. این پژوهش با رویکرد کیفی و آینده‌پژوهانه، به شناسایی پیشران‌های کلیدی و پیامدهای احتمالی این رقابت بر امنیت بین‌الملل و جایگاه ایران می‌پردازد.
روش‌شناسی: مطالعه با تحلیل محتوای نظام‌مند انجام شد. داده‌ها از بیش از ۷۵ مقاله علمی، ۴۲ گزارش اندیشکده‌ای معتبر و ۲۰ سند تحلیلی گردآوری گردید. معیار انتخاب منابع، اعتبار علمی و ارتباط مستقیم با موضوع بود. برای تحلیل، از تکنیک تأثیرات متقابل و مدل سناریوسازی GBN  استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد چین با سرمایه‌گذاری گسترده در تحقیق و توسعه، توسعه زیرساخت‌های دیجیتال و پیشرفت در حوزه‌هایی مانند نیمه‌رساناها، هوش مصنوعی و 5G جایگاه خود را به‌عنوان قدرت فناورانه تثبیت کرده است. ایالات متحده نیز با تحریم، کنترل صادرات فناوری‌های حساس و ائتلاف‌سازی می‌کوشد این روند را مهار کند. تحلیل‌ها سه سناریوی اصلی را ترسیم می‌کند: «موازنه سرد در حوزه فناوری»، «شکاف فناوری شرق و غرب» و «جنگ سرد دیجیتال».
نتیجه‌گیری: سناریوی موازنه سرد مطلوب‌ترین وضعیت برای امنیت بین‌الملل و ایران ارزیابی شد؛ زیرا ضمن حفظ رقابت، امکان تعامل فناورانه را فراهم و از تشدید بحران‌ها و افزایش هزینه‌های دفاعی جلوگیری می‌کند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات