هدف: برخی از رهبران سعودی و در رأس آنها محمد بن سلمان، جهت رهایی کشور از اقتصاد تکمحصولی و پیامدهای آن، دست به ارائه چشماندازی بلند پروازانه در افق زمانی 2030 زدهاند. این سند بهعنوان یک چشمانداز جدید، درصدد است تغییرات همگانی را در این کشور ایجاد کند. رصد سند مذکور و تحلیل جوانب مختلف آن از طرفی و پیامدسنجی تأثیرات احتمالی آن بر محور مقاومت از طرف دیگر از اهداف این پژوهش است. روشها: این پژوهش کاربردی و اکتشافی با رویکرد استقرایی و روش کیفی انجام شده است. دادهها بهصورت کتابخانهای و خبره محور جمعآوری شده و برای بررسی اثر چشمانداز 2030 عربستان سعودی بر کشورهای محور مقاومت از روش تحلیل مضمون و سپس از روش چرخ آینده برای شناسایی پیامدها استفاده گردیده است. یافتهها: بر اساس یافتههای پژوهش، عربستان سعودی در بهینهترین حالت میتواند به اهداف سند چشمانداز 2030 دست یابد. این اهداف مزایای سیاسی-اقتصادی، ژئواستراتژیک و ژئوکالچر را به همراه دارد که میتواند بر کشورهای محور مقاومت در زمینههای اقتصادی، سیاسی، رسانهای، فرهنگی و نظامی تأثیر بگذارد. نتیجهگیریها: برای مقابله با چالشهای ناشی از تحقق سند چشمانداز 2030 عربستان سعودی، کشورهای محور مقاومت باید با اتخاذ استراتژیهای مناسب و همکاریهای مشترک، همگراییهای اقتصادی و فرهنگی را تقویت کرده و پیوندهای سیاسی خود را تقویت کنند تا اهداف مشترک را پیش ببرند و آسیبپذیری خود را در برابر نفوذ عربستان کاهش دهند
تازه های تحقیق
توصیههای کلیدی برای سیاستگذاران دفاعی
توجه به اولویت امنیت بر هویت در دکترین سیاست خارجی عربستان.
تنوعبخشی به منابع انرژی محور مقاومت و حرکت به سمت انرژیهای جایگزین و پایدار.
آمادگی مواجهه با سرمایهگذاریهای سنگین عربستان در کشورهای محور مقاومت به منظور مشروعیتسازی و نفوذ.
تقویت پیوندهای فرهنگی و مذهبی در کشورهای محور مقاومت، جهتمقابله با نفوذ فرهنگی و مذهبی عربستان
امینی، سعید و دهنویه، رضا (1394). چرخ آینده: ناشناخته، اما پرکاربرد و راهگشا در ارتقای سلامت جامعه. دانشگاه علوم پزشکی کرمان، 12 (43)، 273- 275. (URL: https://him.mui.ac.ir/article_11412.html)
نادری، مسعود و تاجیک، هادی (1397). سناریوهای راهبردی روابط جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی در افق 2030 میلادی. آیندهپژوهی دفاعی، 3(11), 7-28. (URL: https://www.dfsr.ir/article_35775.html)
جاویدی، رقیّه، بهروزی لک، غلامرضا (2017). سناریوهای دهه آینده روابط ایران و عربستان، تحقیقات سیاسی و بینالمللی,32 (9)،1-30. (URL: https://sanad.iau.ir/journal/pir/Article)
حافظ نیا، محمدرضا (1400). قلمروهای ژئوپلیتیکی جمهوری اسلامی ایران، نظریات علمی، قابلدسترسی در( URL: https://hafeznia.ir/).
حیدری، امیر هوشنگ و ناظمی، امیر (1397). کاربرد روشهای آیندهپژوهی در تحلیل اسناد سیاستگذاری فناوری، تهران: مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور. (URL: https://book.nrisp.ac.ir/book_49.html)
کشاورز ترک، عینالله (1393). جایگاه برنامهریزی فرهنگی در نظام توسعه شهری ایران با رویکرد آیندهپژوهی، رساله دکترا، قزوین: دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره). (URL: https://elmnet.ir/doc/10622923-2560)
گراوندی، شهپر؛ کاکه آذر، روناک و لرستانی، بابک (1398). پیامدهای توسعه کسبوکارهای کارآفرینانه روستایی؛ با استفاده از تکنیک چرخهای آینده، نشریه کارآفرینی در کشاورزی، 6(2): 29-40. ( DOI: 10.22069/jead.2021.18531.1432)
رهبر، امیرحسین و نصر اصفهانی، علیرضا (1403). تأملی بر روششناسی آیندهپژوهی، نشریه آیندهپژوهی انقلاب اسلامی، 5(1), 253-283. (URL: https://jms.ihu.ac.ir/article_208784.html)
سعیدی فرد، علیاشرف و رومینا، ابراهیم و حافظ نیا، محمدرضا و روشنی، رضا (1403). شناسایی پیشرانهای نفوذ نظامی جمهوری اسلامی ایران در منطقه غرب آسیا. آیندهپژوهی دفاعی. 9(32)، 37-63. (DOI: 10.22034/dfsr.2024.2021661.1771)
قرائی آشتیانی، محمدرضا (1403). علائق ژئوپلیتیکی ج.ا.ایران مؤثر بر بازیگری کشور در هندسه قدرت. علوم و فنون نظامی. 20(67)، 182-215. (DOI:10.22034/qjmst.2024.2009560.1934)
مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری (1395). چشمانداز عربستان سعودی برای سال 2030، شناسه ملی. R-1103577
گلن، جروم سی و گوردون، تئودور (1392). دانشنامه بزرگ روشهای آیندهپژوهی، مترجمین: مرضیه کیقبادی، فرخنده ملکی فر، تهران: انتشارات تیسا.
Amini, Saeed, & Dahnaviyeh, Reza (2015). The Wheel of the Future: Unknown, Yet Practical and Pivotal in Enhancing Community Health (Editorial). Journal of Kerman University of Medical Sciences, 12(3): 273-275]In Persian[. URL: https://him.mui.ac.ir/article_11412.html
Javadi, Raghieh & Gholamreza Behroozi Lak. (2017). Scenarios for the Next Decade of Iran-Saudi Arabia Relations. International Political Quarterly, Research of Islamic Azad University, Shahr-e Quds Branch, Issue 32.]In Persian[. URL: https://sanad.iau.ir/journal/pir/Article/
Hafeznia, Mohammad Reza. (2021). Geopolitical Realms of the Islamic Republic of Iran, Scientific Theories, available at ir]In Persian[. URL: https://hafeznia.ir/.
Heidari, Amirhoshang & Nazemi, Amir. (2018). Application of Foresight Methods in Analyzing Technology Policy Documents. Tehran: Center for Scientific Policy Research ]In Persian].URL: https://book.nrisp.ac.ir/book_49.html
Rahbar, Amirhossein & Nasr Isfahani, Alireza. (2024). A Reflection on Foresight Methodology. Revolutionary Islamic Foresight Journal, Vol. 5, Spring, 5(1): 253-283 ]In Persian[. URL: https://jms.ihu.ac.ir/article_208784.html
Fahimi, Ali Akbar (2021). Foresight on the Impact of Saudi Arabia's Vision 2030 on Hajj Management. Journal of Hajj and Pilgrimage Research, 6(1): 203-235]In Persian.[ URL: https://journal.hzrc.ac.ir/article_46277.html
Keshavarz Tork, Einollah (2014). The Role of Cultural Planning in the Urban Development System of Iran with a Foresight Approach. Doctoral Dissertation, Qazvin: Imam Khomeini International University ]In Persian.[ URL: https://elmnet.ir/doc/10622923-2560
Keyghobadi, & Maleki Far (2014). Encyclopedia of Foresight Methods, Tehran: Tisa Publications ]In Persian[. URL: https://www.gisoom.com/book/11115097/
Gharavandi, Shahpar; Kakha Adar, Ronak & Lorestani, Babak (2019). Consequences of Developing Rural Entrepreneurial Businesses Using the Wheel of the Future Technique. Journal of Entrepreneurship in Agriculture, 6(2), 29-40 ]In Persian[. DOI: 10.22069/jead.2021.18531.1432
Qaraei Ashtiani, M. R. (2024). Iran's geopolitical interests affecting the country's role in power geometry. Military Science and Tactics, 20(67):185-215. doi: 10.22034/qjmst.2024.2009560.1934]In Persian[ DOI: 10.22034/qjmst.2024.2009560.1934
Arm, Armina. (2016). Iran and Saudi Arabia: Competition for Influence in the Middle East. Quarterly Politics, Volume 3, Issue 9 ]In Persian[. URL: https://www.ensani.ir/file/download/article/
Daffara, Ph. (2020). Applying the Futures Wheel and Macrohistory to the Covid19.Global Pandemic. Journal of Futures Studies. Vol. 25(2) 35–48. URL: https://jfsdigital.org/wp-content/uploads/2021/
Glenn, J. C., & Gordon, T. J. (2009). THE FUTURES WHEEL. In FuturesResearch Methodology — Version 3 The illennium Projec.
Nurunnabi, M. (2017) Transformation from an Oil-based Economy to a Knowledge-based Economy in Saudi Arabia: the Direction of Saudi Vision 2030 . J Knowl Econ 8, 536–564. DOI: 1007/s13132-017-0479-8.
Saeidifard, A. , Roumina, E. , Hafeznia, M. R. and Roshani, R. (2024). Identifying the drivers of the military influence of the Islamic Republic of Iran in the West Asia region. Defensive Future Studies, 9(32), 37-63. doi: 10.22034/dfsr.2024.2021661.1771]In Persian[. DOI: 22034/dfsr.2024.2021661.1771
news. (2023, January 2). 4 hyper-modern cities of the NEOM project in Saudi Arabia + images. Borna.news. URL: https://borna.news/fa/news/1417663
