آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

شبیه‌سازی تخلیۀ اضطراری جمعیت در هنگام وقوع بحران با رویکرد سناریو محور (بررسی موردی: سالن شماره دو فرودگاه مهر‌آباد)

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
محمدعلی نکویی 1
پرویز جعفری فشارکی 2
محدثه حامدی 3
1 استادیار گروه مدیریت بحران، دانشکده پدافند غیرعامل دانشگاه صنعتی مالک اشتر تهران، ایران.
2 استادیار گروه مدیریت بحران، دانشکده پدافند غیرعامل دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری گروه مدیریت بحران، دانشکده پدافند غیرعامل دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران.
10.22034/dfsr.2023.557627.1625
چکیده
هدف از انجام این مقاله، مدل­سازی متغیر­ها و سناریوهای مؤثر بر تخلیۀ اضطراری در هنگام وقوع  بحران‌هایی مانند جنگ و زلزله است. جامعه آماری شامل 54 نفر از متخصصان، هیأت ­علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی است. روش پژوهش از نوع توصیفی– تحلیلی می‌­باشد. روش نمونه­‌گیری تصادفی و از فرمول کوکران استفاده شده است. بر اساس نرم­‌افزارهای Wizard ،Any Logic و Anp تحلیل­­‌ها انجام شده است. 8 سناریو با حداکثر دو عامل ناسازگار برای مدل­سازی در Any Logic در نظر گرفته شده است. سناریو بحرانی‌­­تر بدست آمده از شبیه‌­­سازی انتخاب شده و راهکارها در نرم‌­افزار Anp بررسی شدند. پژوهش­­‌های پیشین سناریوهای شبیه‌­سازی شده را با روش علمی تببین نکرده‌­اند. برای انتخاب راهکارها و سناریوها از تکنیک­­‌های تصمیم‌­گیری استفاده و با شبیه­‌سازی ترکیب نموده‌­­ایم. زمان تخلیه در سناریو پنجم از بقیه سناریو­ها بیشتر است و این سناریو را بحرانی‌­تر در نظر گرفتیم. نتایج  Anp نشان داد معیارهای اضافه‌ ­نمودن درب و برداشتن موانع با وزن­‌های 287/0 و 262/0 بالاترین رتبه را گرفته­­‌اند. با توجه به وزن‌­های نرمال­‌‍شده در زیرمعیارها، در معیار زمان، زمان فرار در راهرو­ها و پله­­‌ها (با وزن 65/0)، در هزینه، بعد اجرایی (با وزن 608/0)، در قابلیت اجرا، قابلیت هدایت عملیات (با وزن 8/0)، در تأثیرات محیطی، تأثیر بر عموم (با وزن 705/0) و در ضمانت تردد، وضعیت مدیریت ترافیک (با وزن 756/0) بالاترین رتبه را گرفته ­اند.
کلیدواژه‌ها
تخلیۀ اضطراری
بحران
سناریو ویزارد
شبیه‌سازی
انی لاجیک
تحلیل شبکه
موضوعات
  • ارژنگی، سولماز. (1398). به سوی تدوین چارچوب عملیاتی شبیه‌‌سازی تخلیۀ اضطراری جمعیت بازارهای تاریخی هنگام آتش‌‌سوزی‌‌، فصلنامۀ علمی‌‌ پژوهشی معماری و شهرسازی. 29(86): 119-101.
  • ایجابی، ابراهیم. ، قاضی، حسن. و ملک محمدی، حجت. (1391).  تصمیم گیری و تصمیم‌سازی به کمک مدل‌های شبیه‌سازی 1391).  فصلنامه علوم و فنون نظامی. 8(22): 66-51.
  • بزاززاده، مهدی.، داداشپور،  هاشم. و مطوف، شریف. (1393).  بررسی و تحلیل عوامل کلیدی مؤثر بر توسعه منطقه‌‌ای با رویکرد آینده‌‌نگاری منطقه‌‌ای، مجله برنامه‌ریزی فضایی. 4(2): 23-16 .
  • حسینی، سیدرضا.،  مظفری، مهدی. (1395). آینده‌‌پژوهی، راهکاری برای ارتقای صنعت گردشگری در ایران. چهارمین کنفرانس بین المللی حسابداری و مدیریت (با رویکرد علوم پژوهشی نوین). مرکز همایش‌‌های سازمان مدیریت صنعتی.
  • رضایان قیه باشی، احد.، پور عزت، علی اصغر. و سرمست، بهرام. (1396). ارائه چارچوبی برای مطالعه شگفتی سازهای نظامی- دفاعی پیشروی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه آینده پژوهی دفاعی. 2(7): 128-103.
  • زالی، نادر. (1390). آینده ‌‌نگاری راهبردی و سیاست‌‌گذاری منطقه‌‌ای با رویکرد سناریونویسی، فصلنامۀ مطالعات راهبردی. 4(13): 99-13.
  • زیاری، کرامت الله. ، ربانی، طاها و موچشی، رامین.  (1396). آینده‌‌پژوهی پارادایمی نوین در برنامه‌‌ریزی با تأکید بر برنامه‌‌ریزی شهری. چاپ اول. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  • سلیمانی، عباس پور. ، پور عزت، علی اصغر و اسماعیلی گیوی، محمد رضا. (1399). تصویرپردازی از آینده سازمان تأمین اجتماعی ایران از طریق سناریو پردازی، فصلنامه آینده پژوهی دفاعی. 5(17): 117-93.
  • ضرغامی‌‌، اسماعیل.، ریسمانیان، مهدی. (1398). تأثیر متغیرهای معماری بر زمان تخلیۀ کلاس درس در شرایط اضطراری. مجله مطالعات محیطی هفت حصار. 30(8): 68-59.
  • عابدی جعفری، حسن.، سلمانی و داود، رادمند. (1389). بررسی نیازهای منابع انسانی برنامة پنجم توسعه: رویکردی آینده‌‌پژوهشی،  فصلنامة راهبرد. 19 (56): 364-345.
  • کشاورزترک، محسن.، مقیمی، سید محمد ابویی.، اردکان، محمد. و عیوضی، محمد رحیم. (1399). ارائه چارچوب آینده نگاری شرکتی مبتنی بر سناریوپردازی در راستای ارتقای مدیریت نوآوری (مورد مطالعه: صنایع هوا و فضا). فصلنامه آینده پژوهی دفاعی. 2(5): 82-55.
  • مینایی، حسین. و هادی نژاد، فرهاد. (1399). روند پژوهی تهدیدهای آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه علمی پژوهشی آینده پژوهی دفاعی. 3(8): 28-7.

 

  • Alizadeh, A. , Vahidi Motlagh, v. & Nazmi, A. (2018). Scripting or planning based on Future think tank journalist,  11 (39): 61-90.
  • Bernardini, G. , Lovreglio, R. & Quagliarini, E. (2019). Proposing behavior-oriented strategies for earthquake emergency evacuation. Italy and Japan. Safety Science, 116 (24) 295–309.
  • Busogi, M. , Shin, D. (2017). Weighted affordance-based agent modeling and simulation in emergency evacuation. Saf. Sci , 96 (12): 209-227.
  • Chow, W. , (2011). Simulation of emergency evacuation in the arrival hall of a crowded airport. The Hong Kong Polytechnic University, 11 (1): 32-48.
  • Eng, L. , Aik, (2012). Simulating Evacuations with Obstacles. Journal of Applied Mathematics ,  8, (23): 23-34.
  • Fahy, R. , Proulxm, G. (2001). Toward Creating a Database on Delay Times to Start Evacuation and Walking Speeds for Use in Cvacuation Modelling. human Behavior in fire, 8 ,(6): 175-193.
  • Fang, J. , Tawil, E. (2016). Leader-follower model for agent based simulation. Saf. Sci, 83 (1): 209-227.
  • Georgoudas, I. , Sirakoulis, C. (2015). An anticipative crowd management system. IEEE Systems Journal, 5(1): 56-67.
  • Gerges, M. , Penn, S. , Moore, D. , Boothman, C. , & Liyanage, C. (2018). Multi-storey residential buildings. International Journal of Building Pathology. 22 (5): 25-38.
  • Glenn, C. , (2009). Introduction to the Futures Research Methods Series. Futures Research Methodology, 10 (3): 32-45
  • Ha, V. , Lykotrafitis, G. (2012). Agent-based modeling of a multi-room multi-floor building. Physica A: Statistical Mechanics and its Applications, 391 (8): 40-51.
  • Heliövaara, S. , Korhonen, T. (2012). Counter_ow model for agent-based simulation. Building Environ, 48 (8): 165-173.
  • Kia, g. , liamo, g.  (2022).  Adaptive multi-objective optimization for emergency evacuation at metro stations. Reliability Engineering & System Safety, 219(23):  65-37.
  • Manley, M. , Kim, Y. (2018). Modeling emergency evacuation of individuals with disabilities (exitus): An agent-based public decision support. Expert Syst, Appl, 39 ( 9): 8300-8311.
  • Neaupane, K. , Piantanakulchai, M. (2006). Analytic network process model for landslide hazard zonation, Engineering. 48 (85): 281–294.
  • Pluchino, S. , Tribulato, G. (2015). Agent-based model for pedestrians’ Evacuation after a blast integrated with a human behavior model. In Proc, 39 (9): 1506-1517.
  • Sharma, S. , Lohgaonkar, S. (2010). Simulation of agent behavior in a goal _nding application, in Proc. IEEE SoutheastCon (SoutheastCon), Concord, NC, 8 (2): 424-427.
  • Sheeba, A. , Jayaparvathy, R. (2019). Performance modeling of an intelligent emergency evacuation system in buildings on accidental fire occurrence. Safety Science. 74 (85): 196–205.
  • Shuchao, C. , Jialong, Q. Xiaolian, L. & Jie, Ni. (2020). Evacuation simulation considering the heterogeneity of pedestrian under terrorist attacks. International Journal of Disaster Risk Reduction, 79 (6): 56-69.
  • Slaughter, R. , (1993). future concepts. future, 3 (24): 289-314.
  • Stamatopoulou, I. , Sakellariou, I. (2012). agent-based behavior and simulation of crowd behavior in emergency evacuation. In2012 IEEE 24th International Conference on Tools with Artificial.
  • Wang, F. , Xu, X. (2021). Simulation Research on Fire Evacuation. Journal of Applied Mathematics, 1 (2): 122–130.
  • Xiangxia , Yanghui,   Hu. (2022). Simulation of building evacuation with different ratios of the elderly considering the influence of obstacle position. Physica A: Statistical Mechanics and its Applications, 604 (7): 87-103.
  • Xiaoxia, Y. , Rui, Z.  &   Yongxing,  L. (2022). Passenger Evacuation Path Planning in Subway Station Under Multiple Fires Based on Multiobjective Robust Optimization. IEEE Transactions on Intelligent Transportation Systems, 23 (6): 96-109.
  • Yi, W., Özdamar, W. (2018). A dynamic logistics coordination model for evacuation. European journal of operational research, 7 (8): 1177-1193.
  • Zali, N., F, Atrian. (2016). The development of regional tourism development scenarios based. Journal of Spatial managemen, 9 (8): 107-131.
  • Zhang, J., Song, W. (2008). Experiment and multi-grid modeling of evacuation. Physica A: Statistical Mechanics and its Applications, 387 (23): 5901-5909.
  • Zhu, K., Yang, Y & Shi, Q. (2016). Study on evacuation of pedestrians from a room with multi-obstacles considering the effect of aisles. Simulation Modelling Practice and Theory, 7 (8): 31- 69.

  • تاریخ دریافت 22 تیر 1401
  • تاریخ بازنگری 25 دی 1401
  • تاریخ پذیرش 17 فروردین 1402
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1401