آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

ارائه الگوی تحول قدرت ‌دریایی مبتنی بر آینده‌پژوهی با تأکید بر اندیشه دفاعی- دریایی فرماندهی معظم کل قوا

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
حسن دولتی 1
حسین خانزادی 2
ابوطالب مطلبی 2
1 استادیار دانشکده مدیریت دانشگاه علوم دریایی امام خمینی(ره)، نوشهر، ایران
2 استادیار دانشگاه علوم دریایی امام خمینی(ره)، نوشهر، ایران
10.22034/dfsr.2020.38892
چکیده
قدرت‌ دریایی مبتنی بر آینده‌پژوهی شاملباورهای مادرموردچگونگیتغییروساخت آینده‌ایمتفاوت در عرصه قدرت‌ دریایی مشتمل بر چهار بخش از جمله کنترل تجارت بین‌الملل، توانایی بهره‌برداری وکنترل منابع اقیانوسی، توانمندی عملیاتی دریایی در جنگ، بهره‌گیری از قدرت اقتصادی دریایی به‌عنوان ابزار دیپلماسی و همچنین بازدارندگی و نفوذ سیاسی در زمان صلح است و اندیشه نظامی به‌معنی مجموعه تفکرات منسجم، دارای مبنا، مستدل، مهم و منطقی در باب امور نظامی است. این مقاله با هدف ارائه الگوی تحول قدرت ‌دریایی مبتنی بر آینده‌پژوهی با تأکید بر اندیشه دفاعی - دریایی فرماندهی معظم کل قوا (مدظله‌العالی) انجام گرفت. روش پژوهش از نظر هدف کاربردی و بر مبنای پارادایم کیفی و با استفاده از تحلیل محتوا سخنرانی‌ها و بیانات فرماندهی معظم کل قوا را از سال 1361-1397 که در نیروی دریایی ارتش صورت گرفته مورد بررسی قرار داده است. داده‌های حاصل با استفاده از نرم افزار Maxqda12  و با روش کدگذاری تحلیل شدند و در نهایت نمودار حاصل با نرم افزار Mindmapper 2008 ترسیم گردید. داده‌های حاصل از تجزیه و تحلیل شامل 10 محور مشتمل بر الف) اهداف دفاعی-دریایی، ب) سیاست دفاعی-دریایی، ج) دکترین (آیین) نظامی- دریایی، د) راهبرد نظامی، ه) نیروی‌انسانی، و) آموزش و پژوهش، ز) تجهیزات و تسلیحات نظامی، ح) ساختار و تشکیلات سازمانی، ط) لجستیک و پشتیبانی و ی) فرماندهان بود و همچنین دارای10 مقوله و 76 زیر مقوله می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
قدرت دریایی
اندیشه دفاعی- دریایی
آینده پژوهی
فرماندهی معظم کل قوا
  • ادیب حاج باقری. محسن. پرویزی. سرور. و صلصالی. مهوش. (1389). روش‌های تحقیق کیفی. تهران: انتشارات بشری.
  • بازرگان هرندی. عباس. (1387). روش تحقیق آمیخته: رویکردی برتر برای مطالعات مدیریت. تهران: انتشارات دانش مدیریت، صص19-36.
  • باقر خرمشاد. محمد باقر. و علیپوری. رضا. (1394). راهبردهای فعال سازی جوانان در راستای ارتقای اقتدار ملی ج. ا. ایران. فصلنامه راهبرد دفاعی، 13 (49):218-179.
  • بشارت. احسان. ارسلان بد. محمدرضا. (1393). اثرپذیری رشد اقتصادی ایران از شاخص‌های اقتصاد مقاومتی: دیدگاه‌ راهبردهای توسعه کشورهای ژاپن و کره جنوبی. فصلنامه مطالعات بین رشته‌ای دانش راهبردی، 5 (17): 77-98.
  • جمشیدی. محمدحسین. (1380). سیر تحول اندیشه نظامی، تهران: انتشارات دوره عالی جنگ.
  • داداش زاده. محمدرضا. (1388). درچشمه سارمعارف، تهران: نشرآجا. ص 53.
  • دری نوگرایی. حسین. (1390). نگرشی مبنایی به سیاست‌گذاری در قلمرو بنیه دفاعی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه ره‌نامه سیاستگذاری، 2 (1):  213-181.
  • دشتی. محمد. (1380). نهج البلاغه. قم: انتشارات لاهیجی.
  • دولتی. حسن. و جعفری طهرانی. پیمان. (1391). تبیین چارچوبی جهت تدوین راهبرد نبرد دریایی با تکیه بر اصول نظامی. اولین کنفرانس ملی علوم. فناوری و سامانه‌های مدیریت نبرد دریایی. دانشگاه فردوسی مشهد.
  • رستمی. فرزاد. (1395). تحول در ماهیت جنگ‌های آینده؛ جمهوری اسلامی ایران. سناریوها. فرصت‌ها و چالش‌ها. مجله سیاست دفاعی. 25 (97): 190-145.
  • رستمی. فرزاد. (1395). تحول در ماهیت جنگهای آینده؛ جمهوری اسلامی ایران؛ سناریوها. فرصتها و چالش‌ها. فصلنامه سیاست دفاعی، 25 (5): 190-145.
  • رضاییان علی. (1386). مبانی سازمان و مدیریت. تهران: انتشارات سمت. ص 92 الی 94.
  • سیاری. حبیب اله. و دولتی. حسن. (1391). حماسه دریا جلد 2. نوشهر: دانشگاه علوم دریایی امام‌ خمینی (ره).
  • سیف. اله، مراد. (1392). مقدمه‌ای بر نقشه راه پیاده‌سازی سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی ج. ا. ایران. فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج. 16 (61): 115-89.
  • شربتی. مجتبی. و رشیدی. امیرحسین. (1394). ژئوپلیتیک ترکمنستان و تأثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامهمدیریتوپژوهشهایدفاعی. 14 (7): 189-155.
  • صبوری. منوچهر. (1388). جامعه و سیاست، تهران: انتشارات سمت.
  • صفائی حائری. علی. (1395). مسئولیت و سازندگی. قم: انتشارات لیله القدر.
  • طاهری. علی (1378). ایران، کشوری دریایی است، روزنامه ایران اقتصادی، 22مهر. سال چهاردهم. شماره 4048. صص 7.
  • عسگری. محمود. و ترابی. قاسم. (1392). بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران در عرصه دریایی. نامه دفاع. ش33.
  • قربانی شیخ نشین. ارسلان. کرمی. کامران. و عباس زاده. هادی. (1390). قدرت هوشمند؛ تحول نوین قدرت در عصر جهانی شدن. فصلنامه روابط خارجی، 3 (4):250-125.
  • گوهری فر. مصطفی. آذر. عادل. و مشبکی. اصغر. (1394). آینده پژوهی: ارائه تصویر آینده سازمان با استفاده از رویکرد برنامه ریزی سناریو (مورد مطالعه مرکز آمار ایران). فصلنامه علوم مدیریت ایران، 10 (38): 65-36.
  • مازنی، محمدصالح. (1393). نیازسنجی پژوهشی با رویکرد آینده نگرانه. فصلنامه پژوهش و حوزه، 11 (38): 125-109.
  • محمود زاده. ابراهیم. کریمی. احمد. قوچانی. محمد مهدی. ملایری. فرهاد. و نصری. فرامرز. (1396). طراحی الگوی آینده پژوهی نیروی دریایی راهبردی آجا. فصلنامهمطالعاتدفاعیاستراتژیک، 15 (69): 220-189.
  • موسی خانی، مرتضی. حق خواه، داود. و حسن زاده، رقیه. (1388). ارائه یک چارچوب مفهومی برای ارزیابی عملکرد دانشگاه. رهبری و مدیریت آموزشی، 3 (3): 169-145.
  • مینایی، حسین. حاجیانی، ابراهیم. دهقان، حسین. و جعفرزاده‌پور، فروزنده. (1395). تعیین پیشران‌های اصلی دیپلماسی دفاعی ج. ا. ایران در سطوح منطقه‌ای و بین‌الملل. فصلنامه آینده‌پژوهی دفاعی، 1 (1): 26-7.

 

  • Gompert, D. C. (2013). Sea power and American interests in the Western Pacific. Rand Corporation.
  • Grove , E. (2014). The Ever-Increasing Importance of Sea. ISN, http: www. isn. ethz. ch / Digital-Library / Articles / Detail / ?ots591=4888caa0-b3db-1461-98b9-e20e7b9c13d4&lng=en&id=177612.
  • http:  // www. bashgah. net / fa / content / show / 4461.
  • Joint Doctrine Publication. (2017). UK Maritime Power ,. JDP 0-10. 5th Edition.
  • Mark Koyama, Ahmed S. Rahman, Tuan-Hwee Sng. (2017). Sea Power. pp 1-30.
  • Rahman, A. S. (2010). Fighting the forces of gravity–Seapower and maritime trade between the 18th and 20th centuries. Explorations in Economic History, 47(1), 28-48.
  • Singh, Z. D. (2017). Foreign Policy and Sea Power: India’s Maritime Role Flux. Journal of Defence Studies, 11(4), 21-49.
  • Tangredi, S. (2009). Globalization and Sea Power: us: http: // www. ndu. edu / inss / books / books_2002 / Globalization_and_Maritim.
  • Taylor & Francis. (1988). The International History Review, Vol. 10, No. 1 pp. 2-17, Accessed, 2017.
  • Till, Geoffrey. (2013). Seapower: A Guide for the Twenty-First Century, Routledge, London. pp135-138.