آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

ارائه چارچوبی برای مطالعه شگفتی‌سازهای نظامی- دفاعی پیش‌روی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
احد رضایان قیه باشی 1
علی اصغر پور عزت 2
بهرام سرمست 3
1 پژوهشگر پسا‌دکتری آینده‌پژوهی دانشکده مدیریت دانشگاه تهران
2 استاد گروه مدیریت دولتی دانشکده مدیریت دانشگاه تهران
3 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه پیام‌نور تهران واحد شهریار
چکیده
یکی از دغدغه‌های اصلی تمامی سازمان‌های نظامی- امنیتی فرار از غافل‌گیری‌های ناشی از پدیده‌های شگفتی‌ساز و به حداقل رساندن هزینه‌های ناشی از این رویدادها از طریق پیش‌بینی دامنه وسیعی از آنها و کسب آمادگی برای مواجهه شدن با این شگفتی‌ها است. سوال اصلی پژوهش این است که مراکز مطالعاتی، فرماندهان و افسران نظامی کشور، چگونه می‌توانند قبل از غافل‌گیری، شگفتی‌سازهای مرتبط با حوزه فعالیت خود را درک، پیش‌نگری و مدیریت کنند. در این پژوهش عنوان شده است که افسران و کارشناسان تصمیم‌سازِ نظامی به دلیل خو گرفتن با فعالیت‌های روزمره و عادت کردن به رویه‌ها و روندهای جاری سازمان، قادر به دیدن بسیاری از شگفتی‌سازها نیستند، از این روی سازمان‌های نظامی ما نیازمند سازوکارهای متفاوتی برای استخراج و پیش‌بینی شگفتی‌سازهای حوزه کاری خود هستند. این پژوهش با تکیه بر روش مرور منابع و مطالعات کتابخانه‌ای پیشنهاد می‌کند که برای درک شگفتی‌سازهای نظامی در کشور نیازمند ترکیب روش‌های ذهن‌انگیزی، دلفی‌ غیرنظامی، پنل‌های تخصصی و پایش و پویش دائمی است. حاصل ترکیب این روش‌ها، چارچوبی بدست می‌دهد که می‌تواند بدین منظور کاربرد داشته باشد. این چارچوب در 6 گام شامل؛ کشف و شناسایی، تطبیق، برآورد، سناریوپردازی، پیامدپژوهی و ارائه راهبرد، تدوین و برای بهره‌برداری نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران پیشنهاد شده است. 
کلیدواژه‌ها
آینده‌پژوهی
شگفتی‌سازها
چارچوب پیش‌نگر
نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران
  • · جلسات پنل خبرگی در وزارت دفاع. (1395). شگفتی‌سازهای احتمالی اثرگذار بر حوزه‌های دفاعی نظامی ایران در 2 سال آینده در منطقه خاورمیانه، تهران: انتشارت مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی.
  • · رضایان قیه‌باشی، احد. (1397). شگفتی‌سازهای غرب آسیا، گزارش میز تخصص دفتر آینده‌پژوهی، مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی، سال سوم، صص 51 الی 64.
    • · Barber, M. (2006). Wildcards–Signals from a future near you. Journal of Futures Studies, 11(1): 75-94.
    • · Conseil, B. I. P. E. (1992). CIFS/Inst. for the Future: Wild Cards: A Multinational Perspective. Institute for the Future.
    • · Cornish, E. (2003). The wild cards in our future, The Futurist, 37(4):18.
    • · Feis, H. (2015). Road to Pearl Harbor: The Coming of the War between the United States and Japan. Princeton University Press.
    • · Frank, R. B. (1999). Downfall: The end of the imperial Japanese empire. New York: Random House, p. 71.
    • · Fukuyama, F. (Ed.). (2008). Blindside: How to anticipate forcing events and wild cards in global politics. Brookings Institution Press.
    • · Glenn, J. C., & Gordon, T. J. (Eds.). (2009). Futures research methodology: version 3.0. Editorial desconocida.
    • · Hiltunen, E. (2006). Was it a wild card or just our blindness to gradual change. Journal of Futures Studies, 11(2): 61-74.
    • · Inayatullah, S. (2006). Alternative futures of a challenged democracy. Democracy and Futures, 113-127.
    • · Kuosa, T. (2010). Futures signals sense-making framework (FSSF): A start-up tool to analyse and categorise weak signals, wild cards, drivers, trends and other types of information, Futures, 42(1): 42-48.
    • · Mehrabanifar, E. (2014). WILD CARDS APPLICATIONS IN FUTURES STUDIES. International Journal of Modern Management and Foresight, 1(8): 212-218.
    • · Mendonça, S., e Cunha, M. P., Kaivo-Oja, J., & Ruff, F. (2004). Wild cards, weak signals and organisational improvisation. Futures, 36(2): 201-218.
    • · Mendonça, S., e Cunha, M. P., Kaivo-Oja, J., & Ruff, F. (2004). Wild cards, weak signals and organisational improvisation. Futures, 36(2): 201-218.
    • · Mendonça, S., e Cunha, M. P., Ruff, F., & Kaivo-oja, J. (2009). Venturing into the wilderness: Preparing for wild cards in the civil aircraft and asset-management industries. Long Range Planning, 42(1): 23-41.
    • · Petersen, J. L. (1997). The" wild cards" in our future: Preparing for the improbable. The Futurist, 31(4): 43.
    • · Petersen, J. L. (2009). How" Wild Cards" May Reshape Our Future. The Futurist, 43(3): 19.
    • · Reuveny, R., & Prakash, A. (1999). The Afghanistan war and the breakdown of the Soviet Union. Review of International Studies, 25(4): 693-708.
    • · Ritchie, N., & Rogers, P. (2006). The Political Road to War with Iraq: Bush, 9/11 and the Drive to Overthrow Saddam. Routledge.
    • · Rockfellow, J. D. (1994). Wild cards: Preparing for'the big one'. The Futurist, 28(1): 14.
    • · Saritas, O., & Smith, J. E. (2011). The big picture–trends, drivers, wild cards, discontinuities and weak signals. Futures, 43(3): 292-312.
    • · Schuster, M. A., Stein, B. D., Jaycox, L. H., Collins, R. L., Marshall, G. N., Elliott, M. N., ... & Berry, S. H. (2001). A national survey of stress reactions after the September 11, 2001, terrorist attacks. New England Journal of Medicine, 345(20):1507-1512.
    • · Smith, C. D. (2010). Palestine and the Arab-Israeli conflict: A history with documents. Basingstoke: Palgrave Macmillan.
    • · Steinmüller, A., & Steinmüller, K. (2004). Wild cards. Murmann Verlag DE.
    • · Steinmüller, K. (2003). The future as Wild Card. A Short Introduction to a New Concept. Z_punkt GmbH, Buro fur Zukunftsgestaltung Essen and Berlin, Berlin.
    • · Steinmüller, K. (2006). Wild Cards and Trends. Zpunkt, The Foresight Company.
    • · Steinmüller, K. (2007). Thinking out of the box”: Weak signals and wild cards for European regions. Futura, 2: 22-29.
    • · Wack, P. (1985). Scenarios: Shooting the rapids. Harvard Business Review, pp. 139-150.
    • · Weinberg, G. L. (1994). The foreign policy of Hitler's Germany: starting World War II, 1937-1939 (Vol. 2). Humanities Press Intl.
    • · Young, M. B. (1991). The Vietnam Wars, 1945-1990 (pp. 48-49). New York: HarperPerennial.