آینده‌پژوهی دفاعی

آینده‌پژوهی دفاعی

تدوین راهبردهای پدافند کالبَدی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
عباس روزبهانی 1
حسین شکوهی 2
نیک بخش حبیبی 3
جمال قیم 4
1 دانشجوی دکترای مدیریت دفاعی دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران
2 دانشیار دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی، تهران، ایران
3 دانشیار دانشگاه هوایی شهید ستاری، تهران، ایران
4 مربی دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران
10.22034/dfsr.2022.551327.1589
چکیده
نهاجا به‌­عنوان یک نیروی تجهیزات محور برای آن که بتواند در بالاترین سطح آمادگی رزمی جهت پاسخ به هرگونه تهدید باشد نیازمند مراکز ثقل و زیرساخت­‌های تاب آور و ایمن می­‌باشد. هدف اصلی پژوهش تدوین راهبردهای پدافند کالبَدی نهاجا و  پاسخ  به سؤالات تحقیق است. نوع تحقیق کاربردی-توسعه‌­ای با استفاده از روش آمیخته و موردی - زمینه‌ای می­‌باشد. جامعه آماری کلی به تعداد 65 نفرکه تعداد 20 نفر از این جامعه به­‌عنوان جامعه خبره می‌باشد. جمع آوری داده‌­ها به روش میدانی با استفاده از ابزارهای مصاحبه با خبرگان، پرسشنامه و روش کتابخانه‌­ای می‌­باشد و میزان پایایی پرسشنامه از آزمون آلفای کرونباخ 889/0 محاسبه شد. با استفاده از روش خبرگی عوامل محیطی (قوت‌­ها، ضعف‌­ها، تهدیدها و فرصت‌­ها) احصاء و سپس با استفاده از روش دیوید نسبت به تفکیک عوامل محیط داخلی و خارجی، تعیین عوامل مؤثر و وضع موجود پرداخته شد و با اعمال وزن‌های استاندارد منتج از بخش تعیین اهمیت عوامل پرسشنامه، ماتریس‌­های IFE  و EFE تعیین و مبتنی بر آن‌ها وضعیت موجود نسبت به وضعیت مطلوب تعیین و با تشکیل ماتریس SWOT، راهبردهای پدافند کالبَدی نهاجا تدوین و با استفاده از ماتریس QSPM اولویت‌ها تعیین که  نهایتاً راهبرد "ارتقاء کیفیت کالبَدی از طریق توسعه ظرفیت­‌های بومی با بهره­‌گیری از مدیریت دانشِ فنیِ هوشمند و منسجم با هدف کاهش آسیب‌پذیری کالبَدی نهاجا" با مقدار مطلوبیت 90/7 در اولویت اول قرار گرفت.
کلیدواژه‌ها
پدافند غیرعامل
پدافند کالبَدی
راهبرد
نیروی هوایی
  • اسکندری، حمید. (1400). دانستنی­های پدافند غیر عامل ویژه دوره عمومی مدیران و کارکنان دستگاه­های اجرایی، تهران: انتشارات بوستان حمید.
  • اسکندری، حمید. (1400). قوانین و مقررات پدافند غیرعامل (2)؛ مبحث بیست و یک مقررات ملی ساختمان، تهران: انتشارات بوستان حمید.
  • آنچه شهرداران از پدافند غیرعامل باید بدانند. (1397). چاپ اول، تهران: انجمن علمی پدافند غیرعامل کشور.
  • جلالی فراهانی، غلامرضا. (1392). پدافند غیرعامل و تهدیدهای نوین، تهران: انتشارات بوستان حمید.
  • جلالی فراهانی، غلامرضا. (1395). رویکردهای نوین به تهدیدها، تهران: انتشارات انجمن علمی پدافند غیر عامل ایران.
  • حبیبی، نیک ‌بخش. (1397). ماهیت قدرت هوایی، چاپ دوم، تهران: مرکز انتشارات راهبردی نهاجا.
  • خوارزمی، امیدعلی؛ غلامی، نجمه و تیموریان قعله نو، نرگس. (1398). بررسی چالش­های ارتقا میزان تاب آوری شهری (مطالعه موردی شهر بجنورد)، نهمین کنفرانس ملی و دومین کنفرانس بین المللی برنامه­ریزی و مدیریت شهری، مشهد: دانشگاه فردوسی و شهرداری مشهد.
  • دیوید، فردآر. (1400). مدیریت استراتژیک، ترجمه علی پارسیان و سید محمد اعرابی، چاپ سی و نهم، تهران: انتشارات دفتر پژوهش های فرهنگی.
  • رمضانزاده لسبوئی، مهدی. (1395). مبانی و مفاهیم تاب آوری شهری (مدل­ها و الگوها)، تهران: انتشارات مرکز مطالعات و برنامه­ریزی شهرداری تهران.
  • الزامات پدافند غیرعامل در طراحی شهری و طرح­های توسعه شهری. (1401). تهران: انتشارات بوستان حمید.
  • کاوند، عباس؛ حکیم زاده اصل، وحید. (1399). زیرساخت­های پر خطر: شناسایی، ارزیابی و طبقه بندی، تهران: انتشارات بوستان حمید.
  • مروی نام، محمد رضا. (1397). تدوین راهبردهای مقابله با جمع آوری اطلاعات فضایی با رویکرد پدافند غیرعامل، رساله دکتری، دانشکده دفاع، دانشگاه عالی دفاع ملی.
  • مشهدی، حسن؛ امینی ورکی، سعید. (1394). تدوین و ارائه الگوی ارزیابی تهدیدات، آسیب پذیری و تحلیل خطر پذیری زیرساخت­های حیاتی با تأکید بر پدافند غیرعامل، فصلنامه علمی و پژوهشی مدیریت بحران، 94(7): 85-69.
  • میرسمیعی، سید محمد. (1393). اصول و مبانی پدافند غیر عامل، تهران: انتشارات مرکز راهبردی نهاجا.
  • نیری، آرش. (1392). تحلیل و طراحی ساختمان­ها در برابر اثرات انفجار، تهران: انتشارات دانشگاه صنعتی مالک اشتر.
  • وحیدی، احمد؛ شاه صفی، حسن. (1399). پیشران­های توانمندساز در اقتدار هوایی ج.ا.ا، فصلنامه مطالعات دفاعی استراتژیک، 18(81): 262-243.
  • ولی­وند زمانی، حسین؛ شهلایی، ناصر. (1399). نظریه­های راهبردی، چاپ هشتم، تهران: انتشارات دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا.

 

  • Fryer, P. (2011). A brief Description of Complex Adaptive Systems and Complexity Theory, at http://www.trojanmice.com/index.htm (access on February 2015).
  • Ghanbarpour, H., Kachoee, M. H. A., & Nezafat, M. (2017). A Comparative Study of the Application of Passive Defense Strategies from the Perspective of Urban Design at International Airports: International Airports of Ben-Gurion, Munich and Singapore Changi. Journal of History Culture and Art Research, 6(3), 1118-1138.
  • (2010). Critical Foundation: Protecting America’s Infrastructures.
  • Salehi, S. & Saeidi, A. (2018). urban Design Guideones for Air port Environments from the perspective of passive Defense (to Deal with Terrorist) case study:northern part of spine road of imam khomeini inter national Air port.
  • United States Air Force Scientific Advisory Board .(2011). Operating Next Generation Remotely Piloted Aircraft for Irregular Warfare, United States Air Force.
  • Upadhyay and K. Jat. (2014). Risk assessment of petroleum fire using geo-spatial techniques، International Journal of Remote Sensing & Geoscience (IJRSG), 14(3): 365-374.

Xiu, C., Cheng, L., Song, W., & Wu, W. (2011). Vulnerability of large city and its implication in urban planning: A perspective of intra-urban structure. Chinese Geographical Science, 21(2), 204-210.