نقش سامانه‌های تصمیم‌یار سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی در مدیریت بحران‌های آینده

نوع مقاله: مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا

2 استادیار دانشگاه هوایی شهید ستاری

3 مدرس دانشگاه هوایی شهید ستاری

چکیده

پیشگیری و مهار بحران قبل از هر چیز مستلزم اتخاذ تصمیمات مؤثر بر اساس اطلاعات صحیح و ساختاریافته است که به‌سرعت و با سهولت در دسترس تصمیم­گیرندگان قرار گیرد؛ بنابراین هرچه اطلاعات مطلوب­تر، جامع­تر و در زمان واقعی باشد و به­موقع تهیه شود، تصمیمات مطلوب­تری اتخاذ خواهد شد که درنتیجه خسارات و ضایعات ناشی از بحران کاهش خواهد یافت. از این رو این تحقیق باهدف تبیین نقش سامانه­های اطلاعات جغرافیایی در مدیریت بحران­های آینده انجام شده و از نظر هدف از نوع تحقیقات کاربردی است و از نظر روش جزء تحقیقات آینده­پژوهی است. جامعه آماری در فاز اول پژوهش شامل؛ کتب، متون علمی، مدارک و مقالات مرتبط با موضوع موردپژوهش می‌باشد که به‌صورت تمام شمار موردبررسی قرارگرفته‌ است و در فاز دوم نیز تعداد 9 نفر از نخبگان و کارشناسان حوزه مدیریت بحران می­باشد که به روش هدفمند انتخاب شدند. در این تحقیق با استفاده از روش پایش محیطی، الگوهای مختلف مدیریت بحران بررسی شد و بر اساس الگوی چرخی، شاخص­های 12 گانه این الگو در گروه­های کانونی به بحث گذاشته شد و با نظر اعضاء گروه کانونی به میزان تأثیر نقش این سامانه در مدیریت بحران­های آینده و اولویت‌بندی آن‌ها پرداخته شد.  ماحصل تحقیق نشان می­دهد که بیشترین نقش تأثیری سامانه­های تصمیم­یار GIS در مرحله حین بحران، سپس شروع بحران، پیش از بحران و بعد در مرحله پس از بحران هست که این مهم در کلیه مراحل و شاخص­های 12 گانه نیز تبیین گردید، لذا پیشنهاد گردید که سازمان­های متولی مدیریت بحران، با استفاده از سامانه­های تصمیم­یار  GISفرایند پیش­بینی، آمادگی و مدیریت بحران در زمان وقوع و همچنین فرایند اقدامات پس از بحران را مدیریت نمایند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

نقش سامانه‌های تصمیم‌یار سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی در مدیریت بحران‌های آینده

نویسندگان [English]

  • hamid hemmat 1
  • Ali Farhadi 2
  • Amir hoshang Khademdaghigh 3
1 Dafos university
2 Shahid Satari university
3 Satari university
چکیده [English]

پیشگیری و مهار بحران قبل از هر چیز مستلزم اتخاذ تصمیمات مؤثر بر اساس اطلاعات صحیح و ساختاریافته است که به‌سرعت و با سهولت در دسترس تصمیم‌گیرندگان قرار گیرد؛ بنابراین هرچه اطلاعات مطلوب‌تر، جامع‌تر و در زمان واقعی باشد و به‌موقع تهیه شود، تصمیمات مطلوب‌تری اتخاذ خواهد شد که درنتیجه خسارات و ضایعات ناشی از بحران کاهش خواهد یافت. در این تحقیق باهدف تبیین نقش سامانه‌های اطلاعات جغرافیایی در مدیریت بحران‌های آینده و پاسخ به این سؤال که نقش سامانه‌های اطلاعات جغرافیایی در مدیریت بحران‌های آینده چیست؟؛ الگوهای مختلف مدیریت بحران بررسی شد و بر اساس الگوی چرخی، شاخص‌های 12 گانه این الگو در پنل خبرگی (که با حضور تعدادی از نخبگان و کارشناسان این حوزه برگزار شد) به میزان تأثیر نقش این سامانه در مدیریت بحران‌های آینده و اولویت‌بندی آن‌ها پرداخته شد. ماحصل تحقیق نشان می‌دهد که بیشترین نقش تأثیری سامانه‌های تصمیم‌یار GIS در مرحله حین بحران، سپس شروع بحران، پیش از بحران و بعد در مرحله پس از بحران هست که این مهم در کلیه مراحل و شاخص‌های 12 گانه نیز تبیین گردید.

کلیدواژه‌ها [English]

  • سامانه‌های تصمیم‌یار
  • GIS
  • بحران‌های آینده
  • مدیریت بحران
  • اسماعیل­زاده، حجت (1389)، GIS و بحران، نشریه سیمرغ.
  • افتخاری، اصغر (1386)، شاخص‌های سنجش تهدید. فصلنامه راهبرد دفاعی(18).
  • آشوری؛ داریوش (1387)، دانشنامه سیاسی، چاپ سوم.
  • بابایی اهری، مهدی (1383)، مدیریت بحران‌های سازمانی. نشریه کمال مدیریت،. شماره 4 و 5.
  • تاجیک، محمدرضا(1384)، مدیریت بحران، چاپ دوم، تهران: نشر فرهنگ گفتمان، چاپ دوم.
  • حسینی، حسین (1387)، تصمیم‌گیری در بحران: گذار از رویکردهای تحلیل به رویکرد طبیعی فصلنامه مدیریت بحران سال اول، شماره‌ی 2.
  • حسینی، حسین؛جدی، سید مجید (1385)، مدیریت بحران با رویکرد امنیت عمومی. جلد اول، تهران: معاونت آموزش ناجا.
  • حسینی، سید حسین(1385)، بحران چیست و چگونه تعریف می‌شود فصلنامه امنیت، سال پنجم، شماره‌های 1 و 2.
  • حسینی، سید حسین؛ رحیمی، بهمن؛ خادم دقیق، امیر هوشنگ (1394)، مدیریت بحران­های امنیتی، دو فصلنامه پژوهش اطلاعاتی – امنیتی.
  • دلاور پور اقدم؛ مصطفی (1389)، بررسی الگوهای مدیریت بحران‌های سیاسی امنیتی در جمهوری اسلامی ایران- ماهنامه پگاه حوزه، شماره 290.
  • روشندل اربطانی؛ طاهر، سیاوش صلواتیان (1389) طراحی مدل نقش رسانه‌های جمعی در مدیریت مرحله پیش از بحران 89 – فصلنامه علوم مدیریت ایران، سال پنجم، شماره 17.
  • زروندی، مهدی (1384)، نقش زنان در مدیرت بحران‌های سیاسی امنیتی – فصلنامه مطالعات فرهنگی – دفاعی زنان. سال اول، شماره 3.
  • عبدا...زاده، مجید، (1389)، «طراحی سامانه پشتیبان تصمیم تنظیم بازار(فاز دوم : استخراج قوانین بر اساس تحلیل اطلاعات خبرگان و پیاده­سازی سامانه)»، پزوهشی تحت نظارت دکتر حسین ایران­منش، تهران، مؤسسه مطالعات و پژوهش­های بازرگانی.
  • عسکری، علی (1386)، در جستجوی اصول مدیریت و برنامه‌ریزی بحران، دومین کنفرانس بین‌المللی مدیریت جامع بحران در حوادث غیرمترقبه، تهران.
  • کریمی افشاروهمکاران (1391) بررسی مدل‌های مدیریت بحران در رمان دا؛ نشریه ادبیات پایداری، دانشگاه شهید باهنر کرمان .سال سوم شماره ششم.
  • لایحه تشکیل سازمان مدیریت بحران برگرفته از خبرگزاری مهر تاریخ بازیابی 25/8/1385.
  • هرسی، پاول و کنت بلانچارد (1383)، مدیریت رفتارسازمانی، کاربرد منابع انسانی، چاپ بیست و سوم، ترجمه علی علاقه بند، تهران، انتشارات امیرکبیر.

 

  • -American Management Association (AMA); ۲۰۰۳ AMA Survey: Crisis management and Security issues
-        Bernstein, Jonathan (2004). The ten step of crisis communication, Oliver Del

  • Slgnore.
  • -Erickson, N.J. (۱۹۷۵).Scenario Methodology in Natural Hazards Research. Institute of Behavioral Sciences, The
  • University of Colorado,Program on Technology,Environment and Man,Monograph NSP.RA-۷۵-۰۱۰
  • -Hwang, Peter; Lichtenthal, J. David; “Anatomy of organizational Crises”;Institue for the Study of Business
  • -Markets(ISBM) Report ۲۸, the Pensylvania; ۱۹۹۹; P.۱۳-۱۵.
  • -Mc Conkey, Dale; “Planning for Uncertainty”; Business Horizons Journal; Vol ۳۰; ۱۹۸۷. P. ۴۰-۴۵.
  • -Mitroff (۲۰۰۱). “Strategic management of corporation crisis”, Columbia Journal of world Business, vol ۶.
  • -Mitroff, Ian I.; Paul Shrivastava; and Ferdaus E. Udwadia; “Effective CrisisManagement”; Academy of
  • -Management Executive Journal; ۱۹۷۸; Vol. ۱; P. ۶۰.
  • -Gordon, T.J.; Glenn, J.C. 2009. Environmental scanning. In: Glenn, J.C.; Gordon, T.J., eds. Futures research methodology—version 3.0 [CD-ROM].Washington, DC: The Millennium Project.
 

  • -Leechat, M (۱۹۹۰). “The international decade for natural disaster reduction Backgroundand objectives”, Disasters, vol ۱۴,No ۱.
-        Ludik, T., Sadovska, V., Barta, J.(2010) Crisis Staff Education Through a Process Simulation. In: Education in the Modern European Environment

  • -Parsonse, J.M(۲۰۰۰)."The role of perception in crisis planning", Journal of Public Relations Review, vol. ۲۶,